Chương trình Mẹ đỡ đầu là gì và vì sao giai đoạn mới đáng chú ý?
Chương trình Mẹ đỡ đầu là sáng kiến của Hội LHPN Việt Nam nhằm kết nối phụ nữ, tổ chức và cộng đồng nhận đỡ đầu lâu dài cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, cung cấp hỗ trợ tài chính, tinh thần và định hướng học tập để các em có điểm tựa ổn định, giảm bớt thiệt thòi và có cơ hội phát triển toàn diện.
Điểm then chốt của giai đoạn 2026–2031 là chương trình không chỉ nối dài một mô hình đã chứng minh hiệu quả, mà còn nâng cấp tầm cam kết và trách nhiệm. Tại Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Hội LHPN Việt Nam khóa XIV sáng 27/8, lãnh đạo Hội đã quyết định mở rộng chương trình Mẹ đỡ đầu và phát động mỗi Ủy viên Ban Chấp hành trực tiếp nhận đỡ đầu hoặc hỗ trợ ít nhất 1 trẻ em mồ côi, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Đây là bước đi rõ ràng: thay vì kêu gọi chung chung, từng cán bộ cấp cao phải gắn tên, gắn trách nhiệm với một đứa trẻ cụ thể.
Bốn nhóm trẻ em được hỗ trợ mới: mở rộng nhưng không dàn trải
Thay đổi quan trọng nhất của chương trình Mẹ đỡ đầu giai đoạn này là việc mở rộng diện trẻ em được hỗ trợ 2026 sang bốn nhóm đối tượng rõ ràng. Ban Chấp hành Trung ương Hội đã thống nhất: (1) trẻ em mồ côi cả cha và mẹ, hoặc mồ côi cha/mẹ và có hoàn cảnh khó khăn; (2) trẻ em bị bỏ rơi; (3) trẻ em khuyết tật; (4) trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo hoặc phải điều trị dài ngày.
Quyết định này không phải mở rộng theo kiểu “ai cũng như ai”, mà nhắm trúng nhóm trẻ đang chịu gánh nặng kép: thiếu chỗ dựa gia đình và phải đối mặt với bệnh tật hay khuyết tật. Sau 5 năm triển khai từ 2021, chương trình đã cho thấy tác động tích cực và được xã hội ủng hộ; trước yêu cầu thực tiễn mới, việc tăng thêm các nhóm trẻ em được hỗ trợ là bước hợp lý để những mảnh đời thiệt thòi nhất không bị bỏ sót.
Cam kết của lãnh đạo Hội LHPN Việt Nam: nêu gương để xã hội noi theo
Nếu trước đây, chương trình Mẹ đỡ đầu chủ yếu dựa vào các nhà hảo tâm và hội viên cơ sở thì nay trách nhiệm được đẩy lên tuyến đầu của bộ máy Hội. Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Lê Thị Thủy kêu gọi toàn thể Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội khóa XIV cam kết nhận đỡ đầu ít nhất 1 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt trong giai đoạn 2026–2031. Hội nghị cũng chính thức phát động chủ trương mỗi Ủy viên trực tiếp đăng ký nhận đỡ đầu hoặc hỗ trợ ít nhất 1 trẻ em mồ côi, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Điều đáng nói không chỉ là con số “ít nhất 1 trẻ”, mà là cách chương trình gắn nghĩa vụ cụ thể với từng con người cụ thể. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Mỗi Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội trực tiếp nhận đỡ đầu hoặc hỗ trợ ít nhất 1 trẻ em mồ côi, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trong suốt giai đoạn 2026–2031”. Khi những người đứng đầu Hội nhận trách nhiệm, lời kêu gọi xã hội cùng tham gia trở nên thuyết phục hơn rất nhiều.
Tác động thực tế tới trẻ em khó khăn: hơn cả chuyện tiền hỗ trợ
Không thể phủ nhận ý nghĩa của hỗ trợ tài chính, nhưng nếu chỉ nhìn chương trình Mẹ đỡ đầu như một khoản trợ cấp thì là đánh giá thấp sức nặng của nó. Lãnh đạo Hội nhấn mạnh: nhiều trẻ em còn “rất cần sự đồng hành lâu dài cả về vật chất lẫn điểm tựa tinh thần vững chắc để vững bước vào tương lai”. Những cuộc thăm hỏi, động viên, định hướng học tập, sự có mặt đều đặn của người mẹ đỡ đầu giúp các em không cảm thấy đơn độc, từ đó có thêm nghị lực vượt qua nghịch cảnh.
Thực tế triển khai tại nhiều địa phương cho thấy, khi việc hỗ trợ trẻ em khó khăn được tổ chức bài bản, điểm tựa tình cảm mới là thứ giữ các em đứng vững lâu dài. Hội cũng yêu cầu các cấp rà soát chặt chẽ, chọn đúng đối tượng, phân công địa bàn hợp lý và loại bỏ thủ tục rườm rà để việc đỡ đầu diễn ra liên tục, bền vững, thay vì phong trào ngắn hạn rồi lắng xuống.
Cha mẹ và gia đình có thể làm gì để tham gia hiệu quả?
Trong bức tranh mới của chương trình Mẹ đỡ đầu, gia đình không nên đứng ngoài, chờ “chính sách đến”. Khi Ban Công tác Phụ nữ Trung ương Hội phối hợp với Hội LHPN các tỉnh, thành phố tiếp tục kết nối, theo dõi, hỗ trợ để việc đỡ đầu phù hợp, thiết thực và bền vững, tiếng nói của cha mẹ, người chăm sóc là nguồn thông tin quan trọng để nhận diện đúng nhu cầu của trẻ.
Điều cha mẹ nên làm là chủ động liên hệ với Hội LHPN địa phương để nắm rõ tiêu chí bốn nhóm đối tượng, cung cấp hồ sơ trung thực và cập nhật tình hình của con em mình khi đã được nhận đỡ đầu. Ở chiều ngược lại, những gia đình có điều kiện có thể cân nhắc trở thành “mẹ đỡ đầu” hoặc đồng hành cùng Hội trong các hoạt động hỗ trợ trẻ em khó khăn. Chỉ khi gia đình và tổ chức cùng chia sẻ trách nhiệm, chương trình mới giữ được bản chất là một điểm tựa ổn định và lâu dài cho sự phát triển của các em.
