Tuyển sinh lớp 10 2027: bước khởi động của cuộc “tái thiết kế” hệ thống thi cử
Tuyển sinh lớp 10 2027 là giai đoạn các sở giáo dục xác định phương thức thi lớp 10, lịch kỳ thi lớp 10 và chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 THPT, qua đó cho thấy cách mỗi địa phương ưu tiên giữa mục tiêu giảm áp lực, giữ khách quan và đảm bảo chất lượng đầu vào. Đây không chỉ là hoạt động kỹ thuật mà là một bước “tái thiết kế” cách đánh giá học sinh sau cấp THCS. Trong bức tranh đó, tuyển sinh Hải Phòng nổi bật khi thành phố này trở thành địa phương đầu tiên chốt phương án tuyển sinh lớp 10 THPT công lập, áp dụng thi tuyển cho cả khối chuyên và không chuyên. Ở chiều ngược lại, nhiều nơi vẫn dò đường, vừa chờ hướng dẫn mới, vừa cân nhắc mức độ cạnh tranh, tạo nên một bức tranh phân hóa khá rõ rệt về cách nhìn nhận kỳ thi cuối cấp.
Hải Phòng: chọn thi tuyển và mở rộng cửa cho trường chuyên
Điểm đáng nói nhất là Hải Phòng không do dự: tiếp tục tuyển sinh bằng phương thức thi tuyển cho toàn bộ hệ thống THPT công lập không chuyên, với môn thi và chế độ tuyển thẳng theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đây là thông điệp rất rõ ràng: thành phố ưu tiên một kỳ thi có cấu trúc quen thuộc, coi điểm số trong kỳ thi là thước đo chính cho chất lượng đầu vào. Ở khối chuyên, hai trường THPT chuyên Nguyễn Trãi và Trần Phú vẫn thi tuyển với danh mục môn chuyên rộng từ Toán, Tin, Vật lí đến Ngoại ngữ. Đáng chú ý, lớp chuyên Tin học được phép dùng tối đa 75% chỉ tiêu qua bài thi Tin chuyên, phần còn lại bằng Toán chuyên, còn các lớp chuyên tiếng Pháp, Nhật, Hàn ở Trần Phú tuyển tối đa 50% bằng môn chuyên, phần còn lại từ bài thi Tiếng Anh chuyên. Việc linh hoạt trong cách tuyển lớp chuyên cho thấy Hải Phòng vừa giữ thi tuyển, vừa tinh chỉnh cấu trúc để nhận diện đúng năng lực ngoại ngữ và tư duy logic của học sinh.
Theo văn bản của Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng, tổng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 chuyên tại hai trường chuyên là 1.155 học sinh với 33 lớp, tăng 70 chỉ tiêu so với năm học trước. Đây là quyết định mang tính tuyên bố: thành phố muốn mở rộng môi trường học tập chất lượng cao, chứ không siết lại. Trường THPT chuyên Nguyễn Trãi tuyển 14 lớp với 490 học sinh, tăng một lớp (35 học sinh), trong đó chuyên Toán có 2 lớp với 70 học sinh. Trường THPT chuyên Trần Phú tuyển 19 lớp với 665 học sinh, cũng tăng một lớp, các môn chuyên Toán, Vật lí, Ngữ văn, Tiếng Anh, Tiếng Pháp đều có 2 lớp 70 học sinh. Cách tăng chỉ tiêu nhưng vẫn giữ thi tuyển cho thấy quan điểm: cơ hội nhiều hơn, nhưng chuẩn đầu vào không hạ thấp, và sự cạnh tranh vào trường chuyên ở Hải Phòng sẽ tiếp tục rất cao.
Quảng Ninh: chưa chốt phương thức, nhưng “đi trước” về lịch thi
Khác với tuyển sinh Hải Phòng đã rõ ràng, Quảng Ninh chọn cách công bố một mảnh ghép: thời gian dự kiến của kỳ thi lớp 10, thay vì toàn bộ phương thức tuyển sinh lớp 10 2027. Theo kế hoạch thời gian năm học 2026–2027, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2027–2028 của tỉnh này dự kiến diễn ra từ ngày 20 đến 22/5. Nếu mốc thời gian này giữ nguyên, kỳ thi lớp 10 tại Quảng Ninh sẽ diễn ra sớm hơn khoảng một tháng so với kỳ tuyển sinh lớp 10 năm 2026. Một câu nói có thể trích lại rõ ràng từ kế hoạch là: "Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2027–2028 của tỉnh dự kiến diễn ra từ ngày 20 đến 22/5". Việc dời lịch thi lên sớm hơn cho thấy tỉnh ưu tiên chủ động tổ chức kỳ thi, có thể để tránh chồng chéo với thi tuyển, thi tốt nghiệp ở các cấp khác, và dành dư địa thời gian cho khâu chấm thi, phúc khảo. Tuy nhiên, khi phương thức thi lớp 10 (thi tuyển, xét tuyển hay kết hợp) chưa được công bố, thí sinh vẫn phải chờ những quyết định mang tính chiến lược hơn của tỉnh.
TP.HCM, Hà Nội và xu hướng kết hợp thi – xét: linh hoạt nhưng đầy điều kiện
Trong khi Hải Phòng giữ vững phương thức thi tuyển, TP.HCM lại phát tín hiệu muốn một mô hình linh hoạt hơn cho tuyển sinh lớp 10 2027, kết hợp xét tuyển và thi tuyển, phù hợp với điều kiện của địa phương. Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho biết phương án này đang trong quá trình xây dựng, chờ quy định mới của Bộ về tuyển sinh THCS và THPT, sau đó mới tổ chức hội nghị và xây dựng chi tiết. Hà Nội cũng chưa chốt phương thức, nhưng hướng nghiên cứu của Sở là giảm áp lực cho học sinh, phụ huynh, đồng thời giữ được sự khách quan, công bằng và độ tin cậy. Đáng chú ý, Sở nhận định kỳ thi tuyển sinh lớp 10 có quy mô lớn và áp lực cao, nên không thể thay đổi phương thức tuyển sinh nếu hệ thống kiểm tra, đánh giá trong quá trình học tập chưa đảm bảo độ tin cậy. Tư duy này cho thấy xu hướng ở những đô thị lớn: muốn nhẹ áp lực kỳ thi, nhưng hiểu rằng nếu dữ liệu điểm số trên lớp chưa thực sự khách quan thì xét tuyển sẽ dễ gây tranh cãi hơn là giảm áp lực.
Bức tranh phân hóa: thí sinh nên chuẩn bị theo phương thức địa phương
Từ các thông tin ban đầu, có thể thấy phương thức tuyển sinh lớp 10 2027 sẽ không đồng nhất giữa các địa phương, cả về hình thức thi lẫn chỉ tiêu tuyển sinh. Hải Phòng chọn con đường rõ ràng: giữ thi tuyển cho toàn hệ thống, tăng chỉ tiêu trường chuyên nhưng giữ chuẩn cạnh tranh. Quảng Ninh chủ động về lịch tổ chức kỳ thi lớp 10 nhưng chưa công bố cụ thể cách tuyển. TP.HCM hướng đến kết hợp xét tuyển – thi tuyển, còn Hà Nội chỉ sẵn sàng đổi mới khi nền tảng kiểm tra đánh giá đủ khách quan. Cách tiếp cận khác nhau phản ánh ưu tiên khác nhau: nơi chú trọng giữ chuẩn thi, nơi muốn linh hoạt, nơi tập trung giảm áp lực. Với thí sinh, điều quan trọng không phải tìm một công thức "chuẩn quốc gia" cho kỳ thi lớp 10, mà là bám sát phương án của tỉnh, thành phố mình sẽ dự thi, chuẩn bị theo đúng cấu trúc đề, thời gian thi và cơ chế xét tuyển tại địa phương. Khi mỗi tỉnh tự thiết kế phương thức thi lớp 10, năng lực thích ứng của học sinh và phụ huynh sẽ là yếu tố quyết định sự chủ động trong cuộc chơi mới.
