Giảm tải hành chính để ưu tiên dạy học: bước ngoặt cần thiết
Chính sách cắt giảm hội họp, hồ sơ, sổ sách và các cuộc thi không cần thiết trong nhà trường là định hướng quản lý giáo dục nhằm giảm tải công việc giáo viên, thu hẹp bệnh hình thức, đồng thời giải phóng thời gian để các cơ sở giáo dục ưu tiên dạy học, chăm sóc, giáo dục học sinh và sinh hoạt chuyên môn một cách thực chất hơn. Đây không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật, mà là sự dịch chuyển trọng tâm: từ quá chú ý đến thủ tục sang tập trung vào chất lượng lớp học. Khi áp lực giấy tờ và họp hành được hạ xuống, giáo viên có thêm năng lượng cho việc chuẩn bị bài, hỗ trợ học sinh yếu, tổ chức hoạt động trải nghiệm. Nói cách khác, cắt giảm hành chính nhà trường là điều kiện tiên quyết nếu chúng ta muốn những khẩu hiệu "đổi mới" biến thành thay đổi nhìn thấy được trong từng tiết học.
Khánh Hòa: rà soát triệt để để chống bệnh thành tích
Ngày 18.9, Sở Giáo dục và Đào tạo Khánh Hòa ban hành chỉ đạo yêu cầu các cơ sở giáo dục cắt giảm các cuộc thi, hồ sơ, sổ sách, hội họp và thủ tục hành chính không cần thiết trong nhà trường. Mục tiêu được nói rõ là tăng thời gian, nguồn lực cho hoạt động dạy học, chăm sóc, giáo dục học sinh và sinh hoạt chuyên môn, đồng thời giảm áp lực, giảm hình thức để quản lý và hoạt động giáo dục hiệu quả, thực chất hơn. Ngành giáo dục Khánh Hòa cũng yêu cầu không tổ chức kỳ thi học sinh giỏi cấp trường, cấp xã, phường, đặc khu nếu chỉ để lấy thành tích, trừ khi thực sự cần cho việc tuyển chọn đội tuyển. Đây là quan điểm đáng ủng hộ: thay vì chạy theo bảng vàng khen thưởng, hệ thống được khuyến khích đối mặt thẳng với chất lượng thực, góp phần chống bệnh thành tích và bảo đảm môi trường học tập, vui chơi lành mạnh, an toàn, phù hợp lứa tuổi.
Quảng Ninh: cắt giảm hội họp, cuộc thi để giảm tải công việc giáo viên
Hướng dẫn mới của Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ninh đi xa hơn một bước, yêu cầu toàn bộ cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên rà soát hồ sơ, sổ sách, chế độ báo cáo, các kỳ thi, cuộc thi, hội thi, giao lưu, sân chơi và hoạt động hội họp đang triển khai. Tinh thần xuyên suốt là chỉ giữ những nội dung có quy định, mục tiêu rõ ràng và thực sự cần thiết; không tự đặt thêm yêu cầu hành chính hoặc biến hoạt động tự nguyện thành nhiệm vụ bắt buộc. Việc cắt giảm hồ sơ, báo cáo, hội họp và các cuộc thi không cần thiết được xác định là để giảm áp lực hành chính, hạn chế bệnh hình thức, giúp nhà trường tập trung vào nhiệm vụ cốt lõi là dạy học, chăm sóc và giáo dục học sinh. Đáng chú ý, Quảng Ninh cũng yêu cầu các trường không tổ chức thi học sinh giỏi, hội thi giáo viên giỏi ở cấp trường, cấp xã chỉ để lấy thành tích, và không dùng giải thưởng từ các cuộc thi do doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân phát động để xét thi đua. Đây là thông điệp rõ ràng: thi đua phải dựa trên chất lượng thực, không phải trên số lượng bằng khen.
Chuyển đổi số hồ sơ: cơ hội hay gánh nặng mới?
Để tránh việc cắt giảm trên giấy nhưng lại sinh thêm thủ tục khác, Khánh Hòa yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, triển khai hồ sơ số, sổ sách số ngay trong năm học 2026-2027. Nguyên tắc được nêu khá tiến bộ: dữ liệu được tạo lập một lần, sử dụng nhiều lần, liên thông, dùng chung và không làm phát sinh thêm công việc, chi phí cho nhà giáo. Nếu thực hiện đúng, đây sẽ là giải pháp mạnh để giảm tải công việc giáo viên: không còn cảnh nhập đi nhập lại số liệu vào nhiều biểu mẫu, không phải lập riêng hồ sơ cho những nội dung đã có sẵn trên hệ thống. Quảng Ninh cũng cùng quan điểm khi yêu cầu không nhập lại, tổng hợp hoặc báo cáo những dữ liệu đã có trên hệ thống dùng chung, không bắt giáo viên thực hiện đồng thời hồ sơ giấy và điện tử cùng nội dung. Tuy vậy, câu hỏi đặt ra là năng lực hạ tầng số, tập huấn và hỗ trợ kỹ thuật có đủ để những chủ trương này không biến thành một lớp gánh nặng mới. Chuyển đổi số chỉ đáng giá khi nó thực sự làm công việc đơn giản đi, thay vì phức tạp hơn.
Từ chỉ đạo đến lớp học: cần sự kiên quyết của hiệu trưởng
Hai địa phương cho thấy một xu hướng rõ rệt: để ưu tiên dạy học, phải cắt giảm hành chính nhà trường, cắt giảm hội họp trùng lặp, hồ sơ, cuộc thi hình thức và những yêu cầu thi đua dựa trên giấy tờ. Tuy nhiên, khoảng cách từ văn bản đến thực tế thường nằm ở cấp trường. Các hiệu trưởng là người quyết định việc có tự đặt thêm hồ sơ, biểu mẫu, chỉ tiêu hay không; có biến sân chơi giáo dục thành cuộc thi căng thẳng, nhiều vòng hay vẫn giữ đúng tinh thần trải nghiệm. Ủy ban nhân dân xã, phường và người đứng đầu cơ sở giáo dục đã được yêu cầu rà soát, loại bỏ yêu cầu hành chính không cần thiết, không đúng quy định. Nếu những người này không kiên quyết, bệnh hình thức sẽ dễ dàng thay áo mới và quay lại. Ngược lại, nếu họ nghiêm túc thực hiện, giáo viên sẽ cảm nhận rõ ràng việc giảm tải công việc, học sinh được hưởng một môi trường học tập lành mạnh hơn, ít áp lực thành tích hơn. Đó mới là thước đo thành công thực sự của các chính sách hôm nay: chất lượng từng tiết học, chứ không phải độ dày của tập hồ sơ thi đua.
