Lạm phát Mỹ dưới lăng kính Kevin Warsh: điểm sáng chưa đủ trấn an
Lạm phát Mỹ dưới lăng kính Cục Dự trữ Liên bang (Fed) thời Kevin Warsh là bức tranh vừa có tín hiệu cải thiện ở bề nổi, vừa đầy rủi ro trong xu hướng cơ bản, buộc ngân hàng trung ương phải giữ lập trường cứng rắn với mục tiêu lạm phát 2% và không vội nới lỏng chính sách lãi suất dù tăng trưởng và thị trường lao động đang thể hiện sức chống chịu đáng kể. Kevin Warsh Fed dùng diễn đàn Jackson Hole phát biểu cương lĩnh đầu tiên sau 100 ngày nắm quyền để gửi đi thông điệp rõ ràng: lạm phát Mỹ Fed chưa đủ “nguội” để thị trường có thể thở phào, và Fed vẫn còn việc phải làm nếu giá cả tiếp tục xa mục tiêu.
Tại hội nghị chuyên đề thường niên ở Jackson Hole, Chủ tịch Fed Kevin Warsh ghi nhận hiệu suất tổng thể của nền kinh tế Mỹ là “rất ấn tượng”, với dấu hiệu khởi sắc ở chi tiêu tiêu dùng, thị trường lao động và lợi nhuận doanh nghiệp. Nhưng ông không đánh đổi mục tiêu giá cả ổn định để đổi lấy sự phấn khích của thị trường. Ông thẳng thắn thừa nhận dữ liệu PCE và CPI gần đây “tốt hơn so với dự báo” song vẫn chưa đủ để chứng minh xu hướng lạm phát tiềm ẩn đã thực sự cải thiện.
Khi kinh tế ‘ấn tượng’ nhưng lạm phát vẫn là mối lo số một
Điểm khiến thông điệp Jackson Hole phát biểu của Kevin Warsh trở nên đáng chú ý là sự tương phản giữa sức khỏe kinh tế và rủi ro lạm phát. Ông mô tả nền kinh tế Mỹ là “ấn tượng” khi chi tiêu tiêu dùng thực tăng hơn 2% trong bốn quý qua, doanh số bán hàng cuối cùng cho người mua tư nhân trong nước tăng gần 3% từ đầu năm, và thị trường lao động duy trì tỷ lệ thất nghiệp khoảng 4,1% trong vài năm. Đây không phải là bức tranh của một nền kinh tế đang suy sụp, mà là một cỗ máy tăng trưởng vẫn vận hành tốt.
Đằng sau bề nổi tích cực đó, lạm phát lại là mối quan ngại lớn hơn nhiều. Warsh nhấn mạnh rằng so với thị trường lao động, dữ liệu về sự ổn định giá cả “đáng lo ngại hơn” khi lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Fed. Ông chỉ ra chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) 12 tháng ở mức 3,7%, trong khi mức tăng 6 tháng lên tới 4,1%. Nói cách khác, lạm phát không những chưa về đích, mà tốc độ gần đây còn cho thấy áp lực giá vẫn dai dẳng. Trong bối cảnh đó, lạm phát Mỹ Fed rõ ràng là “vấn đề chính”, và việc nới lỏng chính sách lãi suất lúc này sẽ là tín hiệu sai cho nền kinh tế.
Mục tiêu lạm phát 2% và tiêu chuẩn ‘chúng tôi còn việc phải làm’
Trọng tâm trong lập luận của Kevin Warsh là cam kết không lay chuyển với mục tiêu lạm phát 2%. Ông khẳng định “mục tiêu ổn định giá 2% của Fed là một mục tiêu cố định và chắc chắn” và nhấn mạnh rằng ổn định giá không tự nhiên quay về mức trung bình. Đây là lời nhắc thẳng thắn: Fed không xem mục tiêu 2% như mốc mềm có thể điều chỉnh theo thời cuộc. Trong bối cảnh đó, lạm phát Mỹ Fed hiện tại được nhìn dưới tiêu chuẩn khắt khe hơn – không chỉ là số liệu một, hai tháng mà là xu hướng nền tảng.
Warsh đưa ra tiêu chuẩn hành động rất rõ: “Tiêu chuẩn của tôi là chúng tôi phải tin chắc rằng lạm phát cơ bản đang tiến về mục tiêu, một cách rõ ràng và với tốc độ đủ nhanh. Nếu không, chúng tôi còn việc phải làm”. Cụm từ “còn việc phải làm” về bản chất là cảnh báo chính sách lãi suất có thể vẫn phải duy trì ở vùng hạn chế, thậm chí thắt chặt thêm, nếu các chỉ số như PCE cốt lõi không hạ nhiệt bền vững. Quan điểm này được củng cố khi ông thừa nhận điều kiện tài chính hiện tại “khó có thể mô tả là thắt chặt”, với chênh lệch tín dụng gần mức thấp lịch sử và hoạt động phát hành trên thị trường vốn sôi động.
AI, chi tiêu vốn và rủi ro Fed ‘chậm tay’ với lãi suất
Một tầng quan trọng trong phân tích của Warsh là cách làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) đang đẩy tăng trưởng và có thể làm phức tạp thêm nhiệm vụ ổn định giá. Ông cho biết tăng trưởng trong bốn quý đối với đầu tư vào thiết bị và tài sản vô hình đạt khoảng 9%, mức cao nhất kể từ năm 2021, trong đó hơn một nửa mức tăng trưởng chi tiêu vốn nhiều khả năng liên quan tới hạ tầng AI. Sự bùng nổ này giúp giải thích vì sao kinh tế vẫn “nóng” dù Fed đã tăng lãi suất mạnh trong những năm trước.
Vấn đề là chính sách lãi suất hiện tại dường như chưa đủ “phanh” với nền kinh tế. Warsh ghi nhận điều kiện tài chính không mang tính thắt chặt khi chênh lệch tín dụng thấp, tiêu chuẩn cho vay thương mại tương đối nới lỏng và tín dụng doanh nghiệp tiếp tục tăng. Nếu Fed đánh giá thấp lực đẩy từ AI và chi tiêu vốn doanh nghiệp, họ có thể rơi vào thế “chậm tay”, để lạm phát ăn sâu hơn trước khi siết lại. Từ góc nhìn đó, lập trường cứng rắn tại Jackson Hole phát biểu không phải là “diều hâu vì nguyên tắc”, mà là phản ứng có tính phòng thủ trước nguy cơ nền kinh tế tiếp tục quá nóng trong khi giá cả chưa quay về mục tiêu lạm phát 2%.
Từ Jackson Hole đến cuộc họp FOMC: Fed bước trên dây
Điểm then chốt của tín hiệu chính sách lần này là Fed sẽ không trói tay mình bằng những cam kết quá xa về đường đi lãi suất. Tân Chủ tịch Fed tuyên bố sẽ thay đổi chiến lược truyền thông, từ bỏ việc đưa ra “định hướng chính sách tương lai” trong điều kiện bình thường, tránh rơi vào “căn phòng gương” nơi thị trường chỉ soi Fed và Fed lại soi phản ứng của thị trường. Ông nhấn mạnh Fed sẽ hành động kỷ luật dựa trên dữ liệu thực tế và xu hướng vĩ mô, thay vì bám cứng các mô hình.
Về chính sách lãi suất, Warsh khẳng định lãi suất ngắn hạn vẫn là công cụ chủ đạo nhưng từ chối cam kết trước về quyết định cụ thể, đặc biệt khi diễn biến tiếp theo của chính sách tiền tệ phụ thuộc lớn vào báo cáo CPI tháng 8 và cuộc họp FOMC vào giữa tháng 9. Điều đó có nghĩa Fed đang bước trên dây giữa một nền kinh tế “chưa hề yếu” và một lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu. Thông điệp tổng thể là: đừng mong Fed giảm lãi suất sớm chỉ vì tăng trưởng vẫn ấn tượng; đến khi lạm phát Mỹ Fed quay về gần 2% với tốc độ đủ nhanh, Kevin Warsh mới có lý do để nới tay.
