Sắp xếp trường lớp không xóa được thiếu hụt nhân lực
Thiếu giáo viên là tình trạng số nhà giáo cần thiết để đáp ứng cơ cấu môn học, cấp học và vị trí việc làm lớn hơn số người hiện có, khiến trường khó bảo đảm đủ lớp và chất lượng dạy học. Với Tây Ninh, phép thử sau sắp xếp không nằm ở số đầu mối giảm bao nhiêu, mà ở việc học sinh có đủ giáo viên đứng lớp hay không. Chiều 26/10, Đoàn giám sát của Thường trực HĐND tỉnh làm việc với Sở Giáo dục và Đào tạo về tổ chức, hoạt động của các trường công lập sau sắp xếp. Mạng lưới giảm từ 969 xuống còn 531 cơ sở, tương đương giảm 45,2%, nhưng ngành vẫn thiếu 1.932 giáo viên cần tuyển dụng hoặc ký hợp đồng bổ sung. Con số đó cho thấy tinh gọn bộ máy có thể giúp điều chỉnh quản lý, nhưng không tự tạo ra giáo viên phù hợp ở đúng trường, đúng môn.
THCS thiếu nhiều nhất, còn khoảng cách giữa số tuyển và nhu cầu
Trong tổng số 1.932 vị trí còn thiếu, THCS chiếm nhiều nhất với 842 giáo viên; THPT thiếu 619, tiểu học 302 và mầm non 169. Cơ cấu này đòi hỏi tuyển giáo viên theo môn và địa bàn, thay vì chỉ nhìn tổng số biên chế. Toàn tỉnh có 26.463 giáo viên, nhưng báo cáo cũng ghi nhận thừa 297 người và thiếu 2.195 người theo cấp học, môn học, vị trí việc làm; sau điều tiết, khoảng thiếu cần tuyển hoặc ký hợp đồng là 1.932. Trong năm học 2025-2026, tỉnh đã tuyển 1.292 giáo viên và 192 nhân viên trường học, song nhu cầu còn lại cho thấy tuyển dụng phải tiếp tục và nhắm đúng nơi thiếu. Điều động dạy liên trường, liên cấp, ký hợp đồng theo quy định, mời giáo viên nghỉ hưu hoặc thỉnh giảng có thể giảm áp lực trước mắt; đó không nên là phương án thay thế lâu dài cho nguồn nhân lực ổn định.
Đầu tư phòng học cần đi cùng kế hoạch có giáo viên
Kế hoạch 2026-2030 dự kiến đầu tư khoảng 2.454 tỷ đồng cho phòng học, phòng chức năng ở khối tiểu học và THCS, cùng khoảng 1.495 tỷ đồng cho khối mầm non. Thiết bị dạy học cũng nằm trong các phương án đầu tư; đây là các khoản dự kiến của đề án, dự án ở những giai đoạn chuẩn bị, phê duyệt khác nhau, không đồng nghĩa vốn đã được bố trí hoặc giải ngân. Xây thêm phòng là cần thiết, nhất là tại vùng biên giới, nơi khó khăn và khu vực học sinh tăng nhanh. Nhưng một lớp học mới không giải quyết được thiếu giáo viên nếu kế hoạch nhân sự không đi cùng tiến độ xây dựng. Tình trạng thiếu phòng, thiết bị, hạ tầng công nghệ thông tin và điều kiện sinh hoạt có thể ảnh hưởng đến dạy hai buổi mỗi ngày, giáo dục toàn diện, chăm sóc và an toàn cho học sinh. Vì vậy, mỗi dự án trường lớp nên gắn với phương án tuyển, phân bổ giáo viên và điều kiện vận hành cụ thể.
Đo hiệu quả bằng lớp học vận hành đủ người
Giải pháp bền vững cần chạy trên hai đường ray. Về nhân lực giáo dục, tỉnh cần rà soát chính xác vị trí trống theo môn học và địa bàn, đẩy nhanh tuyển dụng, đồng thời dùng hợp đồng và dạy liên trường để xử lý thiếu hụt cấp bách. Về nguồn kế cận, Sở đã ký hợp đồng đào tạo 624 chỉ tiêu sinh viên sư phạm và trình nhu cầu đăng ký 1.564 chỉ tiêu đào tạo cho năm 2027. Song song, đầu tư cơ sở vật chất phải ưu tiên nơi quá tải hoặc khó tiếp cận, đồng thời bố trí giáo viên và bảo đảm nước sạch, y tế, ăn ở, an toàn cho học sinh. Sau sắp xếp, nhiều cơ sở cơ bản ổn định, nhưng những trường quy mô lớn vẫn cần được tăng cường quản trị và kiểm soát chất lượng giảng dạy. Thước đo đúng không phải số trường đã gộp hay số tiền dự kiến, mà là mỗi trường có đủ người, đủ phòng và đủ điều kiện để dạy học liên tục.
