APEC tạo cú hích: Phú Quốc phải trở thành trung tâm giao thông đa phương thức
Phú Quốc đang được định hình thành trung tâm giao thông đa phương thức khi hạ tầng đường bộ, đường sắt nhẹ, hàng không và giao thông thông minh được đầu tư đồng bộ để phục vụ APEC 2027, đồng thời tạo nền tảng dài hạn cho một đô thị biển đảo du lịch tầm quốc tế. Đây không còn là câu chuyện mở vài tuyến đường phục vụ một sự kiện, mà là lựa chọn mô hình phát triển mới: lấy hạ tầng giao thông làm “xương sống” cho tăng trưởng du lịch, đô thị và dịch vụ cao cấp. Nếu làm nửa vời, Phú Quốc sẽ mắc kẹt trong cảnh tắc đường mùa cao điểm, bãi đỗ thiếu, vận tải công cộng yếu, và cơ hội APEC sẽ trôi qua. Nếu làm đến nơi đến chốn, đảo ngọc có thể bứt lên thành điểm trung chuyển của cả vùng, với mạng lưới đường sắt nhẹ Phú Quốc, sân bay mở rộng và các trục chính được tổ chức bằng công nghệ giao thông thông minh Phú Quốc.
Đại lộ APEC DT975 và LRT: ‘xương sống’ của hạ tầng giao thông APEC 2027
Trục ĐT975 đang là “đại công trường” quan trọng nhất, bởi đây là tuyến nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm hội nghị APEC và chuỗi công trình lễ tân cấp cao. Tuyến này có mặt cắt rộng 62 m, gồm 10 làn xe cơ giới và tích hợp tuyến đường sắt nhẹ (LRT) đặt ở dải phân cách trung tâm, hướng tới tổ chức giao thông liền mạch, giảm giao cắt cùng mức và ưu tiên vận tải công cộng. Theo số liệu công bố, “tính đến đầu tháng 9/2026, hào kỹ thuật ĐT975 đã hoàn thành khoảng 65%, hệ thống thoát nước dọc đạt gần 50%”. Tuyến LRT được chia thành 14,81 km chạy trên mặt đất, 0,78 km đi trên cao và 2 km đi ngầm qua lõi APEC, với 6 nhà ga mang sắc thái văn hóa từ Tây Bắc đến Sài Gòn và ga ngầm APEC. Nối tiếp ĐT975 là Đại lộ APEC – đoạn nghi lễ dài khoảng 3 km dẫn thẳng vào trung tâm hội nghị, triển lãm và nhà hát đa năng, dọc tuyến bố trí hệ thống màn hình LED cỡ lớn để truyền tải hình ảnh đất nước tới bạn bè quốc tế.
Sân bay mở rộng và tham vọng trung tâm trung chuyển mới của khu vực
Nếu ĐT975 và Đại lộ APEC là trục ngang thì sân bay Phú Quốc mở rộng chính là “cửa ngõ trên không” của cấu trúc hạ tầng giao thông đa phương thức. Dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đang tăng tốc để đưa vào vận hành năm 2027, song song với việc hoàn thiện tuyến LRT và trục đường bộ 10 làn. Khi hoàn thành, du khách quốc tế có thể xuống máy bay, lên ngay đường sắt nhẹ Phú Quốc tại trục ĐT975 để đến khu APEC, các khu đô thị, du lịch mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào xe cá nhân hoặc taxi. Theo các tài liệu quy hoạch, sự kết nối giữa vận tải hàng không, đại lộ đường bộ đa làn, đường sắt đô thị và hạ tầng cảng biển được định hướng không chỉ để nâng năng lực trung chuyển trước mắt, mà còn đặt nền tảng cho cấu trúc giao thông tích hợp dài hạn, trở thành một phần năng lực cạnh tranh và dư địa phát triển mới của Phú Quốc.
Giao thông thông minh trên 5 tuyến thí điểm: phép thử năng lực quản trị
Hạ tầng tốt mà tổ chức giao thông kém thì vẫn tắc. Nhận thức rõ điều này, Cục CSGT phối hợp tỉnh An Giang và Đặc khu Phú Quốc đang chuẩn bị thí điểm mô hình tổ chức giao thông thông minh Phú Quốc trên 5 tuyến đường, đại diện cho 3 không gian giao thông điển hình. Trên nền tảng ITS, mạng lưới camera và cảm biến sẽ đóng vai trò “mắt thần”, thu thập dữ liệu thời gian thực về lưu lượng, mật độ phương tiện, nhận diện biển số, phát hiện vi phạm và nguy cơ ùn tắc để điều hành tập trung. Thước đo thành công thí điểm không phải là số biển báo mới, mà là mức giảm tai nạn, giảm vi phạm, tốc độ lưu thông tốt hơn, thời gian chờ ít hơn và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp, du khách. Về dài hạn, mục tiêu là chuyển từ quản lý giao thông dựa trên kinh nghiệm sang điều hành dựa trên dữ liệu, có khả năng dự báo, giúp cả hệ thống vận hành an toàn kể cả khi diễn ra các sự kiện lớn như APEC 2027.
Cơ hội vàng nhưng không có chỗ cho nửa vời
APEC 2027 được chính các nhà quản lý đánh giá là “cơ hội hiếm có” để Phú Quốc tạo bước chuyển về chất lượng hạ tầng và kiến tạo một cực tăng trưởng mới. Nhưng cơ hội luôn đi kèm rủi ro: nếu chạy theo tiến độ mà bỏ qua chất lượng, thiếu đồng bộ giữa hạ tầng cứng, công nghệ và tổ chức giao thông, thì sau APEC, đảo ngọc sẽ phải trả giá bằng những nút thắt mới. Cục CSGT đã nhấn mạnh, quy hoạch giao thông Phú Quốc phải có tầm nhìn xa, ưu tiên vận tải công cộng, phương tiện xanh, bãi đỗ tập trung và kết nối chặt chẽ giữa sân bay, cảng biển, khu đô thị và điểm du lịch. Kế hoạch thảm bê tông nhựa ĐT975 từ cuối 2026 đến đầu 2027 cho thấy áp lực tiến độ là rất lớn. Quyết định bây giờ sẽ định hình trải nghiệm “an toàn, thuận tiện, liền mạch” của người dân và du khách trên đảo trong nhiều thập kỷ tới, chứ không chỉ trong vài ngày diễn ra APEC.
