Giao thông đa phương thức: Chiếc chìa khóa mở khóa tăng trưởng mới cho Cần Thơ
Giao thông đa phương thức là hệ thống hạ tầng được thiết kế để kết nối hiệu quả nhiều loại hình vận tải như đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường hàng không và hàng hải trong một mạng lưới thống nhất, nhằm tối ưu chi phí, thời gian vận chuyển, đồng thời nâng cao khả năng kết nối của đô thị, vùng và quốc gia với các thị trường trong và ngoài nước. Việc Cần Thơ chọn giao thông đa phương thức làm trục chiến lược không phải là lựa chọn mang tính kỹ thuật, mà là một bước ngoặt chính trị – kinh tế để thoát khỏi cái bóng "điểm nghẽn hạ tầng" đã kìm hãm Đồng bằng sông Cửu Long suốt nhiều năm. Trong bối cảnh chi phí vận tải, thời gian lưu thông và sức hấp dẫn với nhà đầu tư đều phụ thuộc vào năng lực kết nối, thành phố đã đúng khi coi hạ tầng giao thông là đòn bẩy chủ đạo cho tăng trưởng mới.
Đường sắt và cao tốc: Định hình lại cấu trúc hạ tầng Cần Thơ
Điểm nổi bật trong chiến lược phát triển hạ tầng Cần Thơ là đặt đường sắt vào đúng vai trò xương sống mới của liên kết vùng, thay vì chỉ dựa vào đường bộ như trước đây. Đặc biệt, tuyến đường sắt TP.HCM – Cần Thơ dài khoảng 175,2 km, đi qua 5 tỉnh, thành phố và dự kiến trình Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư trong năm 2026, sau đó được định hướng kéo dài đến Cà Mau với tổng chiều dài khoảng 320 km. Theo một dự thảo quy hoạch, dọc tuyến này, Cần Thơ sẽ phát triển mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), với ga Cần Thơ khoảng 60 ha, 50 ha hạ tầng logistics và khoảng 1.000 ha đô thị gắn với nhà ga và đường sắt. Đây không chỉ là phát triển hạ tầng giao thông, mà là tái cấu trúc không gian đô thị theo giao thông công cộng, mở ra những "cực tăng trưởng" mới về bất động sản, dịch vụ và logistics Đồng bằng sông Cửu Long.
Sông Hậu, cảng Trần Đề và không gian logistics Đồng bằng sông Cửu Long
Nếu đường sắt và cao tốc tạo khung kết nối trên bộ, thì sông Hậu và cảng Trần Đề là mũi nhọn để Cần Thơ bước ra biển và vươn tới thị trường quốc tế. Sông Hậu được xác định là trục giao thông xương sống, vừa liên kết nội vùng, liên tỉnh, vừa mở ra khả năng kết nối với Campuchia. Trên trục này, hệ thống cảng biển, cảng cạn và bến thủy nội địa được tổ chức đồng bộ, với khu bến Trần Đề định hướng trở thành cửa ngõ của vùng, phục vụ khu kinh tế Trần Đề, các khu công nghiệp và vận chuyển hàng hóa, hành khách từ bờ ra đảo. Khi hình thành tuyến đường sắt chuyên dụng dài khoảng 80 km từ ga Cần Thơ đến Trần Đề bằng vốn ngân sách trung ương, hàng hóa vùng sẽ không phải trung chuyển qua Cát Lái hay Cái Mép – Thị Vải, mà có thể đi thẳng ra các tuyến hàng hải quốc tế. Việc rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics được kỳ vọng nâng sức cạnh tranh nông sản, thủy sản ĐBSCL trên thị trường khu vực và quốc tế.
Sân bay Cần Thơ mới và tham vọng hub giao thông vùng Mekong
Không thể trở thành hub logistics nếu thiếu một mắt xích hàng không đủ mạnh. Quy hoạch hạ tầng Cần Thơ đến 2050 đặt mục tiêu nâng công suất Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ lên khoảng 18–20 triệu hành khách/năm. Song song, thành phố nghiên cứu xây dựng một sân bay Cần Thơ mới với 3 phương án vị trí, trong đó có phương án đặt tại ven biển Trần Đề để kết nối trực tiếp với hệ thống giao thông dẫn vào cảng biển. Các phương án đều được yêu cầu bảo đảm kết nối giao thông đa phương thức, phục vụ vận tải hành khách, hàng hóa và hỗ trợ phát triển không gian đô thị, kinh tế biển. Đầu tháng 8/2026, UBND thành phố và CT Group đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác nghiên cứu khai thác hiệu quả tuyến đường sắt TP.HCM – Cần Thơ và mô hình TOD quanh nhà ga. Đây là tín hiệu cho thấy Cần Thơ không muốn chỉ là điểm trung chuyển, mà là trung tâm logistics đa phương thức của cả vùng Mekong.
Kết luận: Cần Thơ có dám vượt lên thành đầu tàu logistics vùng?
Chiến lược phát triển hạ tầng giao thông của Cần Thơ đang chuyển từ tư duy "chắp vá" sang xây dựng một hệ sinh thái giao thông đa phương thức có tính tổng thể. Mạng lưới cao tốc, đường sắt liên vùng, cảng biển Trần Đề, Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ, cùng hệ thống đường thủy nội địa và nghiên cứu sân bay mới tạo nên một cấu trúc kết nối đủ dày để tháo gỡ điểm nghẽn nhiều năm, đồng thời mở ra dư địa tăng trưởng mới cho cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, để biến quy hoạch thành lợi thế cạnh tranh thực sự, Cần Thơ phải kiên định với mục tiêu trở thành hub logistics Đồng bằng sông Cửu Long, đảm bảo tiến độ các dự án, đồng bộ giữa hạ tầng cứng và hạ tầng mềm (thủ tục, dịch vụ, công nghệ). Nếu làm được, thành phố có thể chuyển hóa lợi thế địa – kinh tế thành sức hút đầu tư và vai trò đầu tàu mới của vùng Mekong.
