Viêm cơ tim: bệnh lý tim có thể núp bóng cảm cúm thường ngày
Viêm cơ tim là tình trạng viêm các tế bào cơ tim làm suy giảm khả năng co bóp, dẫn truyền điện và điều hòa nhịp tim, có thể xảy ra ở nhiều lứa tuổi, trong đó có cả thanh thiếu niên, và giai đoạn sớm thường chỉ giống một đợt cảm cúm thông thường với đau mỏi người, chảy nước mũi hoặc mệt mỏi nhẹ. Điều đáng lo là nhiều gia đình vẫn mặc định: trẻ, đặc biệt là con trai đang khỏe mạnh, chơi thể thao, chỉ sốt nhẹ và sổ mũi thì chắc là cảm cúm, nghỉ ngơi vài ngày sẽ tự khỏi. Cách nghĩ đó, trong bối cảnh viêm cơ tim ở thanh niên đang được ghi nhận ngày càng nhiều, là một sự chủ quan nguy hiểm. Bài học đến từ ca bệnh nam sinh 17 tuổi – một ví dụ điển hình cho mối liên hệ chết người giữa ngừng tim sau cảm cúm và việc coi nhẹ các dấu hiệu viêm cơ tim – cho thấy sự thiếu cảnh giác có thể đổi bằng giá là tính mạng.
Ca bệnh nam sinh 17 tuổi: từ đau mỏi người đến ngừng tim 45 phút
Khoảng hai tuần trước khi biến cố xảy ra, nam sinh 17 tuổi chỉ có đau mỏi người và chảy nước mũi – những triệu chứng được gia đình cho là cảm cúm hoặc nhiễm virus nhẹ. Cậu vẫn tranh thủ làm thêm trong kỳ nghỉ hè, hoàn toàn không ai nghĩ đến nguy cơ viêm cơ tim ở thanh niên. Thế nhưng chỉ 15 phút trước khi nhập viện, em bất ngờ ngất xỉu và rơi vào tình trạng ngừng tuần hoàn ngay tại nơi làm việc. Tại khoa cấp cứu tim mạch thanh thiếu niên của một bệnh viện đa khoa, các bác sĩ đã phải hồi sức ngừng tuần hoàn suốt khoảng 45 phút, xử trí nhiều lần rung thất bằng sốc điện, đặt ống nội khí quản và dùng thuốc hỗ trợ tuần hoàn. Đây không phải là "tai nạn bất ngờ" đơn thuần; đó là hậu quả trực tiếp của một quá trình viêm cơ tim âm thầm mà không ai để ý. Nếu những ngày trước đó, gia đình coi các cơn mệt, đau ngực hay khó thở (nếu có) là bình thường thì đó là sự chủ quan đã đẩy bệnh nhân đến lằn ranh sinh tử.
ECMO VAV và cuộc chiến giành lại nhịp tim cho một thanh niên
Sau khi được hồi sức tại bệnh viện tuyến đầu, nam sinh được chuyển đến khoa hồi sức tích cực trong tình trạng nguy kịch: suy tim do viêm cơ tim nặng, sốc tim, đa cơ quan suy, tổn thương phổi nghiêm trọng, chức năng co bóp tim chỉ còn khoảng 10–15%. Tim gần như không thể bơm máu, phổi bị dập, tràn khí, tràn máu, khiến trao đổi oxy không còn hiệu quả. Trong bối cảnh cả tim và phổi cùng báo động, ekip buộc phải quyết định dùng ECMO VAV – một dạng máy tuần hoàn ngoài cơ thể vừa hỗ trợ tuần hoàn, vừa hỗ trợ hô hấp, nhằm duy trì dòng máu và cung cấp oxy khi hai cơ quan sống còn này gần như "tắt máy". ECMO cứu sống bệnh nhân nhưng kéo theo hàng loạt thách thức: rối loạn đông máu, chảy máu nhiều vị trí can thiệp và trong phế quản, có thời điểm gần như không thể thông khí phổi; bệnh nhân còn xuất hiện xuất huyết tiêu hóa với lượng máu mất tới khoảng 2.000 ml, phải nội soi cấp cứu tại giường để xử trí. Việc duy trì hồi sức kéo dài làm dấy lên lo ngại tổn thương não sau 45 phút ngừng tim, nên bệnh nhân được kiểm soát thân nhiệt suốt 12 ngày và theo dõi thần kinh chặt chẽ. Một bác sĩ trực tiếp điều trị đã nói: "Nguy cơ lớn nhất lúc đó là bệnh nhân có thể tử vong ngay lập tức" – câu nói đủ để cho thấy mức độ khốc liệt của cuộc chiến giành lại một trái tim trẻ.
Dấu hiệu viêm cơ tim sau cảm cúm: khi nào phải đi cấp cứu ngay?
Viêm cơ tim là viêm tế bào cơ tim, làm rối loạn khả năng co bóp, dẫn truyền điện và nhịp tim, có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, kể cả người trẻ đang khỏe mạnh. Nguy hiểm ở chỗ giai đoạn đầu của viêm cơ tim ở thanh niên có thể rất nhẹ, giống hệt một đợt cảm cúm với đau mỏi người, chảy nước mũi, ho, sốt nhẹ. Điều khiến chúng ta dễ mắc sai lầm là sau "cảm cúm", nhiều bạn trẻ vẫn cố gắng chơi thể thao, lao động nặng để chứng minh mình khỏe. Họ bỏ qua những dấu hiệu viêm cơ tim quan trọng: mệt bất thường, đau hoặc tức ngực, khó thở, đánh trống ngực, nhịp tim nhanh, choáng váng, xây xẩm, thậm chí ngất. Trong đó, ngất ở người trẻ, đặc biệt trong hoặc sau một đợt bệnh do virus, tuyệt đối không nên coi là "xỉu vì mệt" hay "vì đói"; đó có thể là lời cảnh báo cuối cùng trước khi ngừng tim sau cảm cúm xảy ra. Nếu xuất hiện các biểu hiện này, việc đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám, làm điện tâm đồ, siêu âm tim, xét nghiệm là không thể trì hoãn.
Thông điệp cho thanh thiếu niên năng động: cảnh giác cao, đừng coi thường triệu chứng lạ
Sau gần một tháng điều trị kể từ ngày nhập viện 31/7, đến ngày 28/8, nam sinh đã được xuất viện và chuyển sang bệnh viện chuyên khoa tim mạch để tiếp tục theo dõi và điều trị chuyên sâu. Đó là cái kết tạm thời có hậu cho một câu chuyện suýt trở thành bi kịch gia đình. Nhưng nếu chúng ta nhìn đây như một trường hợp hiếm hoi rồi bỏ qua, sẽ còn nhiều bạn trẻ khác đi lại đúng vết xe đổ. Viêm cơ tim ở thanh niên không phải chuyện xa lạ; nó có thể đến sau bất kỳ đợt nhiễm virus nào. Thanh thiếu niên hoạt động thể chất, chơi thể thao, làm việc nặng cần tự đặt ra nguyên tắc: khi cơ thể báo động bằng mệt lạ, đau ngực, khó thở, tim đập nhanh hoặc ngất, phải dừng mọi hoạt động và đi khám ngay, không "cố thêm buổi này". Đặc biệt, gia đình không được xem ngất ở người trẻ trong hoặc sau cảm cúm là chuyện bình thường. Kết luận rõ ràng là: phát hiện sớm và can thiệp kịp thời là yếu tố quyết định sống còn – giữa một trái tim tiếp tục đập và một cuộc đời bị ngắt quãng, lựa chọn nằm ở mức độ cảnh giác của mỗi chúng ta.
