Chuyển đổi số phải bắt đầu từ việc cần làm
Chuyển đổi số hợp tác xã là việc đưa công nghệ và dữ liệu vào quản lý, sản xuất, giao dịch để hoạt động hiệu quả hơn và kết nối tốt hơn với thị trường. Điểm khởi đầu không phải là mua thật nhiều phần mềm, mà là xác định khâu nào đang cản trở công việc và chọn công cụ phù hợp với nguồn lực của đơn vị.
Tại Nghệ An, Viettel Nghệ An phối hợp với khu vực kinh tế tập thể chia sẻ giải pháp công nghệ phục vụ đổi mới quản lý, sản xuất, kinh doanh và mở rộng thị trường. Đại diện đơn vị trình bày hướng nâng cao năng lực chuyển đổi số cho hợp tác xã, đồng thời định hướng hỗ trợ theo ba lớp: hạ tầng số, nền tảng số và dịch vụ số.
Cách tiếp cận này hợp lý vì nhu cầu của một hợp tác xã nông nghiệp không giống đơn vị chế biến hay cung ứng dịch vụ. Phần mềm quản lý nhân sự, kế toán và vận hành có thể giúp chuẩn hóa công việc; công cụ bán hàng có thể theo dõi hàng hóa, tồn kho, đơn đặt hàng và doanh thu. Công nghệ nông nghiệp như truy xuất nguồn gốc chỉ đáng đầu tư khi thông tin chính xác, quy trình sản xuất được kiểm soát và dữ liệu được cập nhật.
Suối Dầu cho thấy lợi ích bắt đầu từ trải nghiệm hằng ngày
Ở xã Suối Dầu, chuyển đổi số hiện lên qua một thay đổi rất cụ thể: người dân bớt giấy tờ và thời gian khi làm thủ tục. Anh Cao Văn Lộc và chị Cao Thị Yến Trúc hoàn tất đăng ký kết hôn trong khoảng 10 phút nhờ dùng căn cước tích hợp trên VNeID và được cán bộ hướng dẫn thao tác. Đây là kiểu cải tiến dễ nhận thấy hơn những khẩu hiệu về hiện đại hóa.
Sự thay đổi không dừng ở quầy tiếp nhận. Toàn bộ cán bộ, công chức sử dụng hệ thống quản lý văn bản điện tử; tỷ lệ xử lý toàn trình văn bản và hồ sơ công việc trên môi trường điện tử đạt 100%. Sáu Tổ công nghệ số cộng đồng tại sáu thôn tiếp tục hỗ trợ người dân nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và tiếp cận tiện ích số. Như vậy, quản lý cấp cơ sở có hiệu quả khi quy trình nội bộ và sự hỗ trợ trực tiếp cho người dân cùng được cải thiện.
Đối chiếu với hợp tác xã, bài học chung là công nghệ chỉ tạo giá trị khi gắn với việc cụ thể. Ở Suối Dầu, đó là giảm thao tác hành chính; ở hợp tác xã, có thể là kiểm soát hàng hóa, minh bạch nguồn gốc hoặc tiếp cận khách hàng mới.
Bán hàng trực tuyến không thể làm theo phong trào
Mở gian hàng hay gắn mã QR chưa đồng nghĩa với chuyển đổi số thành công. Có cơ sở chế biến nhận tem truy xuất nhưng mã không dẫn tới thông tin nguồn gốc; một nhà sản xuất khác được hỗ trợ mở gian hàng trên sàn rồi mất chỗ dựa khi đơn vị hỗ trợ kết thúc hợp đồng. Những trục trặc ấy phơi bày rủi ro của cách làm chỉ tính đến lúc bàn giao.
Các lớp thương mại điện tử, livestream và bán hàng trực tuyến có thể trang bị kỹ năng, nhưng người học vẫn cần thời gian thử nghiệm, tích lũy kinh nghiệm và duy trì nội dung, dịch vụ sau khóa học. Trong sản xuất nông nghiệp, dữ liệu vùng trồng, quy trình và chất lượng cũng phải được chuẩn hóa trước khi đưa sản phẩm lên kênh số. Nếu thiếu các bước nền tảng, công nghệ chỉ tạo thêm tài khoản, mã QR hoặc gian hàng không được chăm sóc.
Vì thế, bán hàng trực tuyến cần được xem là một năng lực vận hành dài hạn, không phải chiến dịch ngắn ngày. Hỗ trợ sau triển khai, hướng dẫn sử dụng và đánh giá kết quả phải đi cùng công cụ; nếu không, khoản công sức ban đầu khó chuyển thành đơn hàng hay niềm tin của khách.
Kiên trì ở cơ sở mới quyết định kết quả
Hai ví dụ đặt cạnh nhau gợi ra một nguyên tắc: bắt đầu từ nhu cầu, rồi duy trì đến khi cách làm mới trở thành thói quen. Hợp tác xã cần chọn giải pháp theo quy mô và nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải; chính quyền cơ sở cần giữ các điểm hỗ trợ gần dân và tiếp tục hoàn thiện hạ tầng. Cả hai đều cần người đồng hành sau ngày tập huấn hoặc nghiệm thu.
Suối Dầu cho biết xã sẽ tiếp tục nâng cấp hạ tầng công nghệ số, phát huy các tổ công nghệ số cộng đồng, tranh thủ hỗ trợ chuyên môn và nhân rộng mô hình phù hợp, gắn chuyển đổi số với hiệu quả thực tế. Viettel Nghệ An cũng khẳng định sẵn sàng phối hợp khảo sát nhu cầu, tư vấn giải pháp, hướng dẫn sử dụng và hỗ trợ kỹ thuật để hình thành các mô hình có thể mở rộng.
Đó mới là thước đo đáng tin: người dân giải quyết việc nhanh hơn, hợp tác xã quản lý rõ hơn và sản phẩm có cơ hội đến đúng khách hàng. Chuyển đổi số không thành công nhờ một phần mềm hay một buổi livestream; nó thành công khi giải pháp phù hợp được sử dụng, kiểm tra và cải tiến bền bỉ.
