Mùa lạnh cần món ăn ấm áp nhưng vẫn cân đối
Thực phẩm mùa đông là những nguyên liệu quen thuộc được phối hợp thành bữa ăn nóng, cân đối, giúp cung cấp năng lượng và đa dạng dưỡng chất khi thời tiết lạnh. Vì vậy, thay vì chỉ tìm món ăn thật cay hoặc thật nhiều năng lượng, hãy ưu tiên thực đơn ngày lạnh có rau củ, chất đạm, tinh bột và đủ nước.
Củ cải trắng mùa đông là lựa chọn đáng đưa vào danh sách ấy: vừa quen thuộc trong canh, món hầm, vừa có hai lợi ích dinh dưỡng được chú ý. Chất xơ và các hợp chất tạo vị cay, trong đó có dầu mù tạt, có thể hỗ trợ nhu động tiêu hóa, kích thích cảm giác ngon miệng và giúp quá trình tiêu hóa thuận lợi hơn. Hàm lượng nước cao cũng góp phần bổ sung nước qua thức ăn; củ cải còn cung cấp vitamin C, kali và chất xơ.
Quan niệm dân gian cho rằng củ cải giúp cân bằng những bữa ăn mùa đông nhiều năng lượng là cách lý giải theo y học cổ truyền; dinh dưỡng hiện đại quy lợi ích chủ yếu cho thành phần dinh dưỡng và lượng nước của củ.

Bốn lựa chọn dễ thêm vào bữa ăn
Gừng, tỏi, mật ong và khoai lang là bốn cách thực tế để làm phong phú bữa ăn ngày lạnh. Gừng tươi có thể thêm vào cháo, canh, món hầm hoặc pha trà nóng; vị cay tạo cảm giác ấm, còn gingerol được ghi nhận trong một số nghiên cứu về khả năng giảm buồn nôn và khó chịu tiêu hóa. Dùng vừa phải là khôn ngoan, bởi ăn quá nhiều có thể gây ợ nóng, đau bụng hoặc kích ứng họng.
Tỏi băm cho vào món xào, canh hay món hầm giúp tăng hương vị; tỏi có các hợp chất lưu huỳnh hoạt tính, trong đó allicin hình thành khi tép được đập dập hoặc thái nhỏ. Tuy vậy, bằng chứng hiện có chưa đủ để khẳng định tỏi ngừa cảm lạnh, còn ăn sống quá nhiều có thể gây đầy hơi, ợ nóng hoặc khó chịu tiêu hóa.
Mật ong có thể pha với nước ấm, gừng hoặc chanh để thành thức uống dễ dùng, nhưng vì chứa nhiều đường nên cần hạn chế; tuyệt đối không cho trẻ dưới 12 tháng tuổi dùng do nguy cơ ngộ độc botulinum. Khoai lang luộc, hấp hoặc nướng cung cấp tinh bột, chất xơ và beta-carotene; hãy ăn kèm rau xanh và thực phẩm giàu đạm thay vì dựa vào riêng món củ này.
Ba nhóm hoàn thiện thực đơn: gia vị, hành và nguồn đạm
Nhóm thứ năm là quế và tiêu đen. Một lượng nhỏ quế có thể tạo hương cho trà, còn tiêu hợp với cháo, canh và món hầm; đây là những gia vị giữ ấm theo nghĩa tạo vị thơm, cay và cảm giác dễ chịu trong món nóng, không phải liệu pháp điều trị. Bằng chứng khoa học chưa xác nhận quế có tác dụng chữa bệnh; dùng nhiều kéo dài, nhất là loại chứa nhiều coumarin, có thể bất lợi cho người mắc bệnh gan.
Nhóm thứ sáu là hành. Hành cung cấp chất xơ, vitamin C và hợp chất thực vật như quercetin; khi nấu chín có vị ngọt tự nhiên, hợp với súp, món hầm hoặc món nướng cùng thịt và rau. Món nóng từ hành, rau củ và đạm cũng giúp bữa ăn thêm đa dạng, đồng thời góp phần bổ sung dịch.
Nhóm thứ bảy là thực phẩm giàu đạm và chất béo có lợi, chẳng hạn cá hồi và trứng, kết hợp với rau xanh. Đừng để món cay hay món giàu tinh bột lấn át những nhóm này: một thực đơn cân đối mới giúp bữa ăn mùa lạnh đủ phong phú, thay vì chỉ tạo cảm giác nóng tạm thời.
Ăn đa dạng, không dùng thực phẩm thay thế chăm sóc sức khỏe
Điểm dễ hiểu sai nhất là xem một nguyên liệu quen thuộc như củ cải, gừng hay tỏi như cách phòng hoặc chữa bệnh. Củ cải trắng có thể góp phần bổ sung nước và chất xơ, nhưng chỉ nên là một phần của chế độ ăn đa dạng, cân đối, không thay thế các biện pháp chăm sóc sức khỏe khác. Tương tự, vị cay của gừng hay quế không chứng minh rằng chúng chữa được bệnh; dùng quá mức còn có thể gây khó chịu hoặc rủi ro cho một số người.
Hãy xây dựng thực đơn ngày lạnh từ những việc bền vững: ăn các bữa đều đặn, phối hợp nhiều nhóm thực phẩm và uống đủ nước mỗi ngày. Có thể bắt đầu bằng một bát canh củ cải, thêm món đạm, rau xanh và lượng gia vị vừa phải. Cách ăn này thực tế hơn việc trông chờ vào một món “bổ”, đồng thời giúp bữa cơm ấm áp mà vẫn cân đối.






