Từ Nghị quyết 43 đến giấc mơ đại học của học sinh dân tộc thiểu số
Nghị quyết 43 về hỗ trợ chi phí sinh hoạt cho học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số là một chính sách an sinh giáo dục cấp tỉnh nhằm giảm gánh nặng tài chính, củng cố động lực học tập và mở rộng cánh cửa vào trung cấp, cao đẳng, đại học cho thanh niên vùng khó, nơi mà nghèo đói và khoảng cách địa lý thường bó hẹp con đường đến trường.
Câu chuyện của nữ sinh Rơ Ông K’My – tân sinh viên Trường Đại học Yersin Đà Lạt – cho thấy sức nặng của một quyết định chính sách đối với ước mơ học tập. Khi Nghị quyết 43 của HĐND tỉnh Lâm Đồng được ban hành ngày 27/7/2026, quy định mức hỗ trợ 400.000 đồng/tháng trong 10 tháng/năm học cho học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số, ước mơ đại học với K’My không còn xa vời. Khoản tiền này không lớn, nhưng trong bối cảnh hỗ trợ học sinh nghèo, từng đồng đều có ý nghĩa cụ thể: thêm bữa ăn đủ chất, chuyến xe về thăm nhà, hay tập sách mới. Chính sách hỗ trợ này vì thế mang tính khẳng định: người học không bị bỏ lại chỉ vì xuất phát điểm là vùng sâu, vùng xa.
Hỗ trợ sinh hoạt phí: ít tiền nhưng trúng "điểm đau" của gia đình nghèo
Trong cấu trúc chi phí giáo dục của một gia đình nghèo ở vùng sâu, học phí đôi khi chưa phải nỗi lo lớn nhất; ăn ở, đi lại mới là gánh nặng kéo dài nhiều năm. Các nguồn tin cho thấy ngoài học phí, học sinh, sinh viên phải đối mặt với chi phí ăn ở và đi lại, trở thành áp lực không nhỏ với các gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Nghị quyết 43, triển khai giai đoạn 2026–2031, hướng đến học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số đang theo học trung cấp, cao đẳng, đại học trong cả nước, đi thẳng vào “điểm đau” đó bằng khoản hỗ trợ sinh hoạt đều đặn mỗi tháng.
Với những em thuộc diện học bổng dân tộc thiểu số, khoản hỗ trợ này không chỉ giảm bớt chi phí mà còn tạo thêm động lực để các em yên tâm hoàn thành chương trình, có nghề nghiệp ổn định sau này. Lời chia sẻ của phụ huynh và sinh viên cho thấy rõ: khi gia đình cảm nhận được Nhà nước đang cùng mình gánh bớt lo toan, lựa chọn cho con tiếp tục học nghề, học cao hơn trở nên dễ dàng hơn. Hỗ trợ học sinh nghèo, nếu không chạm đúng chi phí sinh hoạt, sẽ khó tạo ra chuyển biến thực chất về cơ hội học tập.
Miễn phí ký túc xá và trợ cấp: cửa mở rộng cho học nghề vùng khó
Nếu Nghị quyết 43 là điểm tựa tài chính cho hành trình đại học, thì ở bậc giáo dục nghề nghiệp, các chính sách miễn phí ký túc xá và giảm học phí đang trở thành “bước đệm” không kém phần quan trọng cho người trẻ học nghề vùng khó. Tại một trường cao đẳng nghề lâu năm, nhiều học sinh đến từ vùng núi, vùng sâu, gia đình sống chủ yếu bằng nông nghiệp, lao động tự do, thu nhập bấp bênh. Ở đây, chuyện tiếp tục học sau THCS hay THPT không chỉ phụ thuộc vào năng lực mà bị chi phối mạnh bởi khả năng chi trả.
Nhà trường đang áp dụng hàng loạt chính sách: miễn 100% học phí cho học sinh tốt nghiệp THCS học tiếp hệ trung cấp, giảm 70% học phí cho một số nghề nặng nhọc, độc hại; sinh viên dân tộc thiểu số ở vùng đặc biệt khó khăn được hỗ trợ sinh hoạt theo quy định. Đáng chú ý, trường miễn 100% phí ký túc xá cho sinh viên và còn có phụ cấp 800.000 đồng/tháng cho một số ngành nghề theo chính sách của tỉnh. Khi chỗ ở được bao trọn, các gói hỗ trợ này phối hợp với nhau thành một “lá chắn” kinh tế, biến quyết định đi học nghề từ mạo hiểm tài chính thành lựa chọn khả thi.
Từ hỗ trợ đến cơ hội việc làm: chính sách chỉ có ý nghĩa khi dẫn tới tự lập
Giảm chi phí học tập mới là nửa đầu câu chuyện. Với thanh niên vùng khó, mục tiêu cuối cùng của học nghề không phải là tấm bằng, mà là một công việc có lương để thoát nghèo. Một trường cao đẳng nghề đã xác định rõ định hướng: đào tạo gắn với nhu cầu thị trường lao động, tăng thời lượng thực hành, thực tập tại doanh nghiệp, đồng thời chú trọng ngoại ngữ, kỹ năng số, kỹ năng mềm và tác phong công nghiệp cho người học. Họ cũng đặt mục tiêu hỗ trợ, bảo đảm việc làm cho 100% học viên sau tốt nghiệp, đi kèm các hoạt động hội chợ việc làm, kết nối doanh nghiệp và tiếp nhận thiết bị đào tạo từ khu vực sản xuất.
Ở góc độ chính sách, điều này cho thấy một bước tiến quan trọng: hỗ trợ học sinh nghèo không dừng ở trợ cấp, mà hướng tới lộ trình tự lập. Các khoản trợ cấp, học bổng dân tộc thiểu số và miễn phí ký túc xá giúp người trẻ trụ vững trên ghế nhà trường, còn mạng lưới doanh nghiệp và cam kết việc làm đảm bảo họ có lối ra. Với thanh niên vùng khó, đó không chỉ là cơ hội học nghề vùng khó mà còn là con đường cụ thể để rời khỏi vòng luẩn quẩn lao động thời vụ, thu nhập bấp bênh.
Kết luận: đã đến lúc coi hỗ trợ giáo dục vùng khó là đầu tư phát triển
Khi đặt Nghị quyết 43 cạnh các chính sách miễn phí ký túc xá, giảm học phí và trợ cấp sinh hoạt ở bậc nghề, có thể thấy một xu hướng rõ rệt: hỗ trợ giáo dục vùng khó đang dịch chuyển từ các gói hỗ trợ rời rạc sang chuỗi chính sách liên thông, đi theo cả hành trình học – nghề – việc làm. Mỗi chính sách giúp giải một bài toán nhỏ: tiền ăn ở, tiền học, chỗ ở, rồi đến việc làm. Nhưng tổng hợp lại, chúng mở ra một quỹ đạo mới cho thanh niên dân tộc thiểu số và con em nông dân nghèo.
Vấn đề không còn là “có nên” hỗ trợ học sinh nghèo hay không, mà là hỗ trợ như thế nào để đồng tiền ngân sách trở thành đầu tư phát triển nguồn nhân lực. Khi một sinh viên như Rơ Ông K’My có thể yên tâm lên giảng đường, hay một bạn trẻ vùng núi được học nghề, có việc làm ổn định, chính sách đã hoàn thành mục tiêu lớn nhất của mình: thay đổi quỹ đạo đời sống của cả một gia đình, thậm chí một cộng đồng. Đó là lý do các địa phương cần tiếp tục mạnh dạn mở rộng các học bổng dân tộc thiểu số, tăng quy mô hỗ trợ sinh hoạt và nhân rộng mô hình miễn phí ký túc xá gắn với cam kết việc làm.
