Từ thiết kế trong nước đến chip bảo mật đầu tiên
VGC v1.0 là chip bảo mật do Việt Nam thiết kế, phát triển cùng nền tảng bán dẫn chuyên dụng nhằm xử lý mật mã và góp phần bảo vệ dữ liệu trong các thiết bị số. Ngày 3/11, Ban Cơ yếu Chính phủ và Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Viettel ra mắt chip cùng nền tảng này, đánh dấu bước tiến đáng kể từ nghiên cứu công nghệ lõi sang sản phẩm cụ thể.
Ý nghĩa lớn nhất không nằm ở việc có thêm một mẫu chip, mà ở sự phân công tạo ra năng lực có thể tiếp tục tích lũy: Ban Cơ yếu Chính phủ xác định yêu cầu bảo mật, xây dựng thuật toán và tiêu chí đánh giá; Trung tâm Bán dẫn Viettel đảm nhiệm thiết kế vi mạch và hiện thực hóa thiết kế thành chip. Hơn 40 kỹ sư, chuyên gia và nhà khoa học của hai đơn vị đã làm việc trong 24 tháng để đưa sản phẩm đến giai đoạn ra mắt. Đây là dấu hiệu cho thấy Việt Nam đang bước vào phần việc khó hơn của chuỗi công nghệ: tự làm chủ thiết kế, thay vì chỉ tích hợp linh kiện có sẵn.
Hiệu năng là một phần; lõi mật mã mới là điểm tự chủ
VGC v1.0 có kích thước đóng gói 10 × 10 mm, chứa 300 triệu bóng bán dẫn và được chế tạo trên tiến trình CMOS 28 nm. Theo kết quả đo kiểm, chip mã hóa và giải mã nhanh gấp khoảng 15 lần giải pháp thuần phần mềm trong cùng tác vụ. Những con số này cho thấy thiết kế chuyên dụng có lợi thế rõ rệt về tốc độ, nhưng giá trị chiến lược còn nằm ở khả năng kiểm soát phần lõi bảo mật.
Lõi mật mã của chip sử dụng thuật toán mã khối quốc gia MKV, do Ban Cơ yếu Chính phủ nghiên cứu và phát triển, được công bố thành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14263:2024. Kết hợp thuật toán trong nước với năng lực thiết kế vi mạch giúp giảm phụ thuộc vào giải pháp bên ngoài ở một lĩnh vực gắn trực tiếp với an toàn dữ liệu. Nền tảng bán dẫn bảo mật vì thế có ý nghĩa vượt quá một sản phẩm đơn lẻ: thiết kế, kiểm chứng và kinh nghiệm triển khai có thể trở thành nền móng cho những thế hệ chip tiếp theo.
USB an toàn là bước ứng dụng đầu tiên
Ứng dụng ban đầu của VGC v1.0 khá cụ thể: chip được đưa vào USB lưu trữ an toàn dành cho các cơ quan Đảng, Nhà nước và Quốc phòng. Đây là phép thử thực tế quan trọng, bởi năng lực bảo mật chỉ có giá trị khi được tích hợp vào thiết bị và quy trình sử dụng thật. Với những đơn vị xử lý tài liệu nhạy cảm, phần cứng chuyên dụng có thể hỗ trợ bảo vệ dữ liệu ngay trên thiết bị lưu trữ, thay vì chỉ dựa vào phần mềm.
Phạm vi sử dụng đã được mở rộng về mặt chứng nhận: trong quý I/2026, lô chip đầu tiên vượt qua các hạng mục đo kiểm kỹ thuật và được cấp giấy chứng nhận sử dụng trong lĩnh vực kinh tế - xã hội. Bước tiếp theo được đặt ra là đưa chip vào hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia, nơi có hơn 2 triệu chứng thư số đang lưu hành, đồng thời hướng tới bảo vệ hồ sơ, hợp đồng và dữ liệu khách hàng trong tài chính, ngân hàng. Đây là lộ trình có ý nghĩa với người dân và doanh nghiệp, dù tác động rộng hơn chỉ đến khi việc triển khai được thực hiện.
Nền tảng hôm nay, dư địa cho ngành bán dẫn ngày mai
Chip cũng được định hướng cho các hệ thống thông tin hạ tầng trọng yếu như điện, nước, dầu khí và viễn thông, cũng như thiết bị kết nối gồm camera giám sát, cảm biến môi trường và trạm quan trắc. Nhưng cần nhìn nhận đúng mức: ra mắt chip và chứng nhận bước đầu chưa đồng nghĩa với việc Việt Nam đã làm chủ toàn bộ ngành bán dẫn. Giá trị trước mắt là tạo được một năng lực thiết kế bảo mật có thể kế thừa, kiểm chứng và đưa vào ứng dụng.
Viettel cho biết sẽ tiếp tục phát triển công nghệ thiết kế chip. Cùng thời điểm, việc một doanh nghiệp trong nước đưa nhà máy kiểm thử và đóng gói chip vào vận hành thử nghiệm cho thấy các công đoạn khác nhau của ngành đang dần được xây dựng trong nước. Trong bối cảnh các định hướng quốc gia về khoa học, công nghệ và công nghiệp bán dẫn đang được triển khai, VGC v1.0 là bước đi thiết thực chứ không phải lời khẳng định đã hoàn tất hành trình. Kết luận đáng chú ý là Việt Nam đã có một sản phẩm bảo mật do mình thiết kế và một ứng dụng ban đầu; thách thức tiếp theo là duy trì chất lượng, mở rộng triển khai và biến nền tảng ấy thành năng lực công nghệ lâu dài.
