Công nghệ có ý nghĩa khi bắt đầu từ nhu cầu thật
Dự án học sinh ứng dụng công nghệ vào một vấn đề cụ thể của cộng đồng là giải pháp được thiết kế để hỗ trợ người dùng trong đời sống, thay vì chỉ trình diễn kỹ thuật. Hai giải Nhất tại Samsung Solve for Tomorrow cho thấy cách tiếp cận ấy qua hai nhu cầu khác biệt: phục hồi vận động cánh tay và nhận diện rủi ro trong đất trồng sầu riêng. Ngày 31/10, Samsung Việt Nam phối hợp với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) và Bộ Tài chính tổ chức vòng chung kết, trao giải tại Hà Nội. Đội NOVARISE, Trường TH&THCS FPT Đà Nẵng, thắng bảng A; đội CDTD, Trường THPT FPT Cần Thơ, giành giải Nhất bảng B. Điểm đáng chú ý không chỉ là học sinh làm ra sản phẩm công nghệ, mà là mỗi nhóm xác định được một đối tượng sẽ hưởng lợi. Đó là thước đo thực tế hơn cho giá trị của sáng tạo.
Robot trị liệu hướng đến phục hồi vận động
REHAB Play Arm là nẹp cánh tay robot trị liệu, ứng dụng công nghệ robot để hỗ trợ trị liệu và phục hồi chức năng vận động cánh tay. Dự án đặt công nghệ vào một bài toán sức khỏe dễ hình dung: hỗ trợ người cần phục hồi vận động, thay vì xem robot như sản phẩm trình diễn xa rời đời sống. Tuy nhiên, ý tưởng có ích mới là bước đầu. Giá trị thực tế còn phụ thuộc vào việc thiết bị có thể đáp ứng nhu cầu người dùng ra sao và được hoàn thiện, ứng dụng như thế nào. Tư liệu cuộc thi không nêu kết quả thử nghiệm hay hiệu quả điều trị, vì vậy chưa thể kết luận robot thay thế hay cải thiện những phương pháp phục hồi hiện có. Dù vậy, hướng phát triển này cho thấy học sinh có thể bắt đầu từ một nhu cầu y tế cụ thể để đặt câu hỏi kỹ thuật có mục đích.
AI cảnh báo rủi ro đất trồng sầu riêng
Nếu REHAB Play Arm tập trung vào sức khỏe cá nhân, CDGuard hướng công nghệ đến sinh kế nông nghiệp. Hệ thống kết hợp trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật để cảnh báo sớm nguy cơ liên quan đến cadimi trong đất, đồng thời hỗ trợ người trồng sầu riêng quyết định cách cải tạo đất. Đây là một ứng dụng AI cảnh báo ô nhiễm đất gắn với bối cảnh cụ thể ở Đồng bằng sông Cửu Long, không phải lời hứa chung chung rằng AI có thể giải quyết mọi vấn đề môi trường. Cảnh báo chỉ hữu ích khi người trồng hiểu được thông tin và có thể chuyển nó thành lựa chọn phù hợp tại vườn. Nguồn thông tin chưa mô tả độ chính xác, phương thức đo hay quy trình khuyến nghị của hệ thống; những chi tiết ấy sẽ quyết định mức độ tin cậy khi triển khai. Dẫu vậy, việc đặt nông dân làm người sử dụng chính là một điểm mạnh của dự án.
Từ cuộc thi đến ứng dụng ngoài lớp học
Quy mô tham gia cho thấy mối quan tâm với hướng học qua giải quyết vấn đề đang mở rộng: Samsung Solve for Tomorrow 2026 thu hút hơn 1.800 trường THCS và THPT tại 34 tỉnh, thành phố, với hơn 2.900 bài dự thi — mức cao nhất kể từ khi chương trình triển khai tại Việt Nam năm 2019. Trong chung kết, 17 đội trình bày giải pháp thuộc các chủ đề môi trường bền vững, thể thao và giáo dục, cùng phát triển xã hội bền vững. Hội đồng giám khảo nhận xét các giải pháp ở vòng chung kết hoàn thiện hơn đáng kể so với vòng phát triển sản phẩm. Bước tiếp theo mới là phép thử quan trọng: NIC cho biết sẽ cùng Samsung mở rộng đào tạo STEM, AI và Bootcamp, đồng thời kết nối đội thi với chuyên gia để hoàn thiện, ứng dụng tại địa phương và hướng tới thương mại hóa dự án có tiềm năng. Samsung cũng khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng NIC, giáo viên và trường học.
Hai dự án không chứng minh rằng một cuộc thi có thể lập tức giải quyết bài toán phục hồi chức năng hay rủi ro môi trường. Nhưng chúng cho thấy một hướng đi đáng khuyến khích: bắt đầu từ người cần được hỗ trợ, rồi chọn công nghệ phù hợp với vấn đề. Nếu được kiểm chứng và phát triển cùng người dùng, robot trị liệu và hệ thống AI-IoT có thể vượt khỏi phạm vi bài thi để tạo giá trị tại cộng đồng.
