Đóng băng giá điện: Trụ cột mới của kiểm soát lạm phát
Chủ trương không tăng giá điện là một biện pháp kiểm soát giá điện nhằm giữ ổn định mặt bằng chi phí đầu vào của nền kinh tế, góp phần kiềm chế lạm phát, bảo vệ sức mua của người dân và hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh áp lực tăng giá đang gia tăng trên nhiều loại hàng thiết yếu và dịch vụ do Nhà nước quản lý.
Ngày 3-10, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026, kết nối trực tuyến với các bộ, ngành và địa phương để bàn về tăng trưởng và lạm phát. Trong kết luận, ông yêu cầu kiểm soát chặt chẽ giá cả, phấn đấu giữ mục tiêu lạm phát 2026 khoảng 4,5% như Quốc hội đã thông qua. Trọng tâm của chính sách giá cả lần này là cam kết “không tăng giá điện”, đồng thời tiếp tục nghiên cứu các giải pháp điều tiết giá xăng dầu và những mặt hàng thiết yếu do Nhà nước quản lý như điện, xăng dầu. Đây không chỉ là mệnh lệnh hành chính, mà là thông điệp chính sách: ưu tiên ổn định đời sống dân cư và doanh nghiệp hơn là đẩy chi phí lên trong lúc tăng trưởng vẫn còn nhiều sức ép.
Tăng trưởng cao nhưng áp lực lạm phát lớn: Vì sao phải giữ giá điện?
Chính phủ chọn đóng băng giá điện trong thời điểm tăng trưởng bứt phá vì hiểu rằng cú sốc chi phí đầu vào có thể phá hỏng thành quả, đẩy lạm phát vượt mục tiêu và bào mòn những lợi ích mà tăng trưởng kinh tế đáng ra phải mang lại cho người dân.
Các số liệu tại phiên họp cho thấy bức tranh kinh tế 9 tháng rất ấn tượng: GDP quý III/2026 tăng 9,95%, đưa tăng trưởng 9 tháng lên 9,01%, mức cao nhất từ năm 2011. Giải ngân đầu tư công đạt gần 643.000 tỷ đồng, bằng 63% kế hoạch và cao hơn cùng kỳ 2025 cả về giá trị lẫn tỷ lệ. Thủ tướng đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, nghĩa là quý IV phải đạt trên 12,5% GDP. Câu hỏi là: làm sao vừa tăng tốc tăng trưởng, vừa giữ lạm phát 2026 khoảng 4,5%? Câu trả lời nằm ở chính sách giá cả được kiểm soát chặt, với kiểm soát giá điện là khâu then chốt. Trong bối cảnh áp lực lạm phát “rất lớn” như chính Thủ tướng thừa nhận, việc không tăng giá điện là một phanh hãm quan trọng đối với chi phí sản xuất và sinh hoạt.
Chiến lược kiểm soát giá điện gắn với giá xăng dầu và hàng thiết yếu
Điểm đáng chú ý của chỉ đạo lần này là Chính phủ không xem giá điện như một biến số đơn lẻ, mà đặt nó trong tổng thể chính sách giá cả đối với xăng dầu, lương thực, thực phẩm và các hàng thiết yếu khác. Đây là cách tiếp cận hệ thống, thay vì xử lý từng mặt hàng một cách rời rạc.
Thủ tướng yêu cầu bảo đảm nguồn cung các mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, điện, lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng và thuốc. Song song với kiểm soát giá điện, Chính phủ sẽ nghiên cứu các giải pháp điều tiết phù hợp đối với giá xăng dầu và các mặt hàng do Nhà nước quản lý. Đồng thời, ông nhấn mạnh phải tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm găm hàng, đầu cơ, buôn lậu. Nói cách khác, chiến lược không chỉ dừng ở việc “đóng băng” một số mức giá, mà còn phải giữ thị trường không bị méo mó bởi hành vi trục lợi. Nếu không siết khâu chống đầu cơ, mọi nỗ lực kiểm soát giá điện và giá xăng dầu sẽ bị vô hiệu hóa bởi những cơn sốt giả tạo do chính các nhóm lợi ích tạo ra.
Điện rẻ, nhưng phải đủ: Điều kiện tiên quyết là bảo đảm nguồn cung
Giữ giá điện ổn định mà không bảo đảm nguồn cung là công thức chắc chắn dẫn tới mất điện, cắt giảm sản xuất và cuối cùng là lạm phát chi phí đẩy. Vì vậy, đóng băng giá chỉ có ý nghĩa khi được song hành với một chiến lược năng lượng đủ mạnh để không xảy ra thiếu điện.
Yêu cầu không tăng giá điện được đặt cùng với nhiệm vụ bảo đảm đủ nguồn cung điện cho nền kinh tế. Trong lĩnh vực năng lượng, Chính phủ nhấn mạnh phải bảo đảm điện cho sản xuất và đời sống, coi đây là điều kiện tiên quyết cho chiến lược giữ giá. Các cơ quan chuyên ngành đang xây dựng phương án bảo đảm nguồn cung nhiên liệu cho sản xuất điện trong những tháng cuối năm 2026 và năm 2027. Thông điệp chính sách ở đây rất rõ: kiểm soát giá điện không thể là biện pháp hành chính đơn lẻ, mà phải gắn với đầu tư hạ tầng, bảo đảm nhiên liệu và tối ưu vận hành hệ thống. Nếu nguồn cung không được xử lý bài bản, đóng băng giá điện sẽ biến thành gánh nặng cho doanh nghiệp điện lực, gây nguy cơ đầu tư chậm lại và tạo vòng xoáy thiếu hụt trong tương lai.
Ai hưởng lợi và rủi ro nào cần được thẳng thắn nhìn nhận?
Chính sách kiểm soát giá điện, giá xăng dầu và hàng thiết yếu rõ ràng hướng tới người dân và doanh nghiệp nhỏ. Nhưng nếu không tính đủ chi phí và cơ chế bù đắp hợp lý, áp lực sẽ chuyển sang các đơn vị cung ứng, gây mất cân đối tài chính và triệt tiêu động lực đầu tư dài hạn.
Thủ tướng nhiều lần nhấn mạnh tăng trưởng kinh tế cao phải phục vụ lợi ích của người dân, nâng cao đời sống và bảo đảm công bằng xã hội. Với việc không tăng giá điện, các hộ gia đình sẽ bớt áp lực hóa đơn, trong khi doanh nghiệp được hưởng mặt bằng chi phí ổn định, nhất là trong giai đoạn quý IV phải tăng tốc với mục tiêu GDP trên 12,5%. Đồng thời, Chính phủ giao Ngân hàng Nhà nước tập trung điều hành chính sách tiền tệ, giữ ổn định lãi suất và thị trường ngoại tệ, còn Bộ Tài chính chuẩn bị Nghị định giảm 30% thuế thu nhập cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm. Điều này cho thấy chiến lược kiềm chế lạm phát 2026 không chỉ dựa vào kiểm soát giá cả, mà là gói giải pháp tổng thể. Tuy vậy, rủi ro luôn tồn tại nếu việc “neo” giá kéo dài nhưng cải cách cấu trúc thị trường năng lượng và hàng thiết yếu không được đẩy nhanh.
