Từ cửa sông Cái Mép đến tham vọng trung chuyển quốc tế
Siêu cảng Cần Giờ là dự án Cảng trung chuyển quốc tế được quy hoạch tại cửa sông Cái Mép, với cầu cảng dài 7,5km, diện tích khoảng 571ha và chức năng trung chuyển container cho các tuyến hàng hải xuyên đại dương, nhằm đưa cảng container Việt Nam bước lên vai trò điểm nối trong mạng lưới logistics Đông Nam Á và toàn cầu. Đây không phải là một dự án cảng biển thông thường, mà là nỗ lực thay đổi vị thế của Việt Nam trên bản đồ hàng hải thế giới. Ngày 29/4/2026, TP.HCM đã trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư cho dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, đánh dấu bước khởi động chính thức cho kế hoạch táo bạo này. Theo thiết kế, cảng được định hướng đưa giai đoạn đầu vào khai thác từ năm 2030, với mục tiêu trở thành cửa ngõ hàng hải mới của khu vực phía Nam.
Quy mô siêu cảng: bước nhảy ba lần công suất hiện nay
Điểm gây ấn tượng đầu tiên của siêu cảng Cần Giờ nằm ở quy mô vật lý: diện tích khoảng 571ha, tương đương hồ Tây, cùng vốn đầu tư thuộc nhóm lớn nhất từng được chấp thuận cho một dự án cảng biển tại Việt Nam. Hệ thống cầu cảng chính dài khoảng 7,5km, gần gấp đôi phần cầu chính Nhật Tân ở Hà Nội, cho thấy thiết kế hướng đến khai thác những tuyến tàu container lớn nhất thay vì chỉ phục vụ nhu cầu nội địa. Quan trọng hơn, công suất cảng dự kiến đạt 4,8 triệu TEU vào năm 2030 và tăng lên 16,9 triệu TEU vào năm 2047. Con số này cao gấp nhiều lần so với cảng container Việt Nam lớn nhất hiện nay, đặt Cần Giờ vào nhóm cơ sở hạ tầng có thể thay đổi luồng trung chuyển hàng hóa khu vực, thay vì chỉ là một mắt xích bổ sung. "Nếu đạt 16,9 triệu TEU, Cần Giờ sẽ là một trong những cảng trung chuyển tầm khu vực hiếm hoi ở phía Nam Đông Nam Á".
Tàu container lớn nhất và tham vọng cạnh tranh Singapore, Port Klang
Khác với nhiều cảng biển hiện nay chỉ đón tàu cỡ vừa, siêu cảng Cần Giờ được thiết kế nhắm thẳng vào phân khúc tàu container lớn nhất thế giới. Các bến có thể tiếp nhận tàu tới 250.000 tấn (250.000 DWT) hoặc lớn hơn khi đủ điều kiện, tương đương siêu tàu sức chở khoảng 24.000 TEU. Đây là năng lực kỹ thuật trực tiếp hướng tới các tuyến vận tải xuyên Thái Bình Dương và xuyên đại dương, thay vì chỉ những tuyến khu vực ngắn. Cầu cảng dài 7,5km mở ra khả năng bố trí nhiều bến đón tàu mẹ kích thước lớn, tạo nền tảng để cạnh tranh với các trung tâm trung chuyển lâu nay thống trị khu vực như Singapore hay Port Klang. Lợi thế địa lý gần cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải giúp Cần Giờ hình thành một cụm siêu cảng, có thể thu hút các hãng tàu khi họ tìm kiếm thêm lựa chọn trung chuyển ngoài các điểm quen thuộc hiện nay.
Thay đổi bàn cờ logistics Đông Nam Á từ phía Nam
Ý nghĩa lớn nhất của siêu cảng Cần Giờ nằm ở chức năng trung chuyển quốc tế. Theo thiết kế, cảng không chỉ xử lý hàng xuất nhập khẩu của Việt Nam, mà còn tiếp nhận, lưu chuyển container giữa các tuyến hàng hải quốc tế. Một trung tâm trung chuyển lớn tại phía Nam có thể giúp rút ngắn các khâu trung chuyển, tăng khả năng kết nối trực tiếp với các tuyến hàng hải xuyên đại dương và mở thêm lựa chọn logistics cho hàng hóa Việt Nam cũng như khu vực. Điều này đặc biệt quan trọng với các dòng hàng từ khu vực phía Nam – nơi tập trung phần lớn sản xuất công nghiệp và xuất khẩu – vốn lâu nay phụ thuộc nhiều vào các điểm trung chuyển ngoài lãnh thổ. Nếu Cần Giờ được đưa vào khai thác đúng định hướng, tác động của dự án sẽ vượt ra ngoài phạm vi TP.HCM, định vị Việt Nam như một điểm dừng mới trên tuyến trung chuyển logistics Đông Nam Á.
Cơ hội chiến lược và thách thức đi kèm
Siêu cảng Cần Giờ là nước cờ mang tính chiến lược: từ một hệ thống cảng biển chủ yếu đóng vai trò điểm xuất phát hoặc điểm đến cuối, Việt Nam muốn trở thành mắt xích trung chuyển trong mạng lưới vận tải biển quốc tế. Tuy nhiên, để cạnh tranh được với những trung tâm lâu năm như Singapore, Port Klang hay Laem Chabang, Cần Giờ không thể chỉ dựa vào quy mô 571ha, cầu cảng 7,5km hay khả năng đón tàu container lớn nhất. Cần một hệ sinh thái logistics đồng bộ: kết nối đường bộ, đường thủy nội địa, hạ tầng kho bãi, dịch vụ giá trị gia tăng và đặc biệt là chính sách thu hút hãng tàu toàn cầu. Dù vậy, việc một dự án cảng biển có giá trị đầu tư lớn nhất từng được chấp thuận tại Việt Nam chính thức khởi động cho thấy quyết tâm dịch chuyển vị thế quốc gia trên bàn cờ hàng hải khu vực. Nếu triển khai đúng lộ trình và tầm nhìn, siêu cảng Cần Giờ có thể trở thành bước ngoặt hiếm có trong lịch sử cảng container Việt Nam.
