Tập luyện người cao tuổi: từ khẩu hiệu “sống vui, sống khỏe” đến thói quen hằng ngày
Tập luyện người cao tuổi là việc người trên 60 tuổi tham gia đều đặn các hình thức vận động phù hợp thể trạng trong môi trường cộng đồng, giúp duy trì sức khỏe thể chất, ổn định tinh thần, tăng gắn kết xã hội và kéo dài khả năng tự chăm sóc bản thân một cách chủ động, an toàn và bền vững. Ở Phú Thọ, điều này không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành nếp sống tại nhiều thôn, tổ dân phố, khi các cấp Hội Người cao tuổi chủ động xây dựng mô hình rèn luyện theo lời dạy rèn luyện thân thể của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Điểm đáng nói là các chương trình rèn luyện cộng đồng không đặt nặng thành tích mà chú trọng sự phù hợp: dưỡng sinh, đi bộ, bóng chuyền hơi, giao lưu văn nghệ… đều được thiết kế để ai cũng có thể tham gia, kể cả những người sức khỏe hạn chế. Đây là bước chuyển quan trọng: từ “tập cho có” sang “tập để sống tốt hơn”.
Khi sân chơi cộng đồng trở thành “liều thuốc” tinh thần cho người cao tuổi
Điểm mạnh nhất của các chương trình rèn luyện cộng đồng không nằm ở kỹ thuật động tác mà ở cảm giác thuộc về một tập thể. Tại thôn Phù Phong (xã Bản Nguyên), Câu lạc bộ Dưỡng sinh - Văn nghệ giúp hội viên vừa vận động thường xuyên, vừa gặp gỡ, chia sẻ kinh nghiệm sống; không khí vui tươi trong mỗi buổi sinh hoạt khiến các cụ gắn bó với nhau hơn và tích cực tham gia hoạt động cộng đồng. Bà Nguyễn Thị Thu Hương chia sẻ, tham gia câu lạc bộ mang lại thêm niềm vui, giao lưu và duy trì vận động hằng ngày, các bài tập lại phù hợp sức khỏe nên tinh thần phấn chấn hơn. Ở tổ dân phố Khai Quang, người cao tuổi được khuyến khích chọn môn tập phù hợp, từ đó hình thành thói quen vận động, tinh thần vui vẻ và đoàn kết hơn giữa hội viên. Rõ ràng, sức khỏe người cao tuổi không chỉ đo bằng huyết áp, mà còn bằng số lần cười và số cuộc trò chuyện mỗi ngày.
Phú Thọ, Khánh Hòa và làn sóng “mỗi người một môn thể thao phù hợp”
Phong trào toàn dân lựa chọn môn thể thao phù hợp đang tạo ra một chuẩn sống mới cho sức khỏe người cao tuổi. Tại Khánh Hòa, bãi biển Nha Trang từ 4 giờ sáng đã là không gian tập luyện quen thuộc, nơi nhiều người cao tuổi chạy bộ, đạp xe, bơi lội, dưỡng sinh để nâng cao sức khỏe. Thói quen tập đều đặn được chứng minh là yếu tố quyết định độ dẻo dai cơ thể, giúp nhiều người ở tuổi xế chiều vẫn thực hiện được hàng chục động tác cường độ cao. Phong trào “Mỗi người dân lựa chọn ít nhất một môn thể thao phù hợp để tập luyện thường xuyên” đã cho thấy hiệu quả rõ rệt qua những mô hình cụ thể. Ở Phú Thọ, quy mô còn ấn tượng hơn: 538.565 hội viên sinh hoạt tại 148 Hội Người cao tuổi cấp xã, phường, với khoảng 3.080 câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao thu hút trên 215.600 người cao tuổi tham gia. Con số này cho thấy tập luyện người cao tuổi đã trở thành một phong trào xã hội chứ không còn là hoạt động lẻ tẻ.
Câu lạc bộ, không gian mở và vai trò dẫn dắt của Hội Người cao tuổi
Nếu cá nhân là “động cơ” thì các chương trình rèn luyện cộng đồng chính là “đường ray” giúp người cao tuổi đi đúng hướng và đi được lâu. Ở Phú Thọ, khoảng 3.080 câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao tạo môi trường rèn luyện sức khỏe, giao lưu, nâng cao đời sống tinh thần và phát huy vai trò người cao tuổi trong cộng đồng. Cùng với đó là 259 Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau, hỗ trợ hội viên chăm sóc sức khỏe, cải thiện đời sống, tăng gắn kết và giúp đỡ nhau. Tại Khánh Hòa, khoảng 260 nghìn người cao tuổi đang sinh hoạt trong hệ thống Hội, với khoảng 1.800 câu lạc bộ, trong đó câu lạc bộ thể dục thể thao chiếm số lượng lớn. Các hội cơ sở còn lập tổ kỹ thuật, cử người hướng dẫn để bảo đảm tập đúng và an toàn. Nhờ vậy, kể cả cụ 80–90 tuổi vẫn tự tin ra sân tập, không bị bỏ lại phía sau.
Xây thói quen tập luyện bền vững: 3 gợi ý cho gia đình và cộng đồng
Điểm chung của những mô hình thành công là biến tập luyện thành một phần tự nhiên của đời sống, chứ không phải chiến dịch ngắn hạn. Thứ nhất, phải tôn trọng sự phù hợp: người cao tuổi cần được khám sức khỏe, lập hồ sơ theo dõi và được khuyến khích vận động ở mức vừa sức; riêng tại Phú Thọ đã có 245.985 lượt người được khám định kỳ, 178.381 người được lập hồ sơ và 514.176 người có thẻ bảo hiểm y tế. Thứ hai, cần gắn tập luyện với hoạt động xã hội – giao lưu, văn nghệ, chia sẻ kinh nghiệm – để duy trì động lực lâu dài. Thứ ba, gia đình nên coi giờ tập của ông bà, cha mẹ là “giờ thiêng”, được ủng hộ như giờ học của con cháu. Khi cá nhân tự giác, tổ chức hội định hướng, và cộng đồng ủng hộ, tập luyện người cao tuổi sẽ trở thành nền tảng cho một xã hội khỏe mạnh và đoàn kết hơn.
