Thông điệp rõ ràng từ những ngôi trường mới: đầu tư hạ tầng để mở rộng cơ hội học tập
Sự xuất hiện của các trường công lập Nghệ An được đầu tư đồng bộ, hiện đại và có sức chứa lên tới hơn 3.500 học sinh là minh chứng cho bước chuyển về cơ sở hạ tầng giáo dục, không chỉ cải thiện điều kiện học tập mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng cho học sinh vùng đồng bằng lẫn miền núi trong năm học 2026-2027. Hai dự án mới – Trường THPT Đô Lương 1 và Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Anh Sơn – cho thấy địa phương đã chọn cách hành động cụ thể: xây dựng trường học như những công trình công cộng mang tầm chiến lược, thay vì chỉ sửa chữa tạm bợ. Quan điểm xuyên suốt ở đây là nếu muốn nâng chất lượng dạy và học thì phải bắt đầu từ không gian, hạ tầng và dịch vụ giáo dục mà học sinh được hưởng từng ngày.
Trường THPT Đô Lương 1: từ cơ sở xuống cấp thành biểu tượng mới của đất học
Trường THPT Đô Lương 1 đang được xây dựng với tổng mức đầu tư gần 200 tỷ đồng, trở thành một trong những dự án giáo dục lớn nhất tỉnh. Công trình được thiết kế theo kiến trúc vòng cung mở, với những đường cong mềm thay cho dãy nhà thẳng song song truyền thống. Đây không chỉ là lựa chọn thẩm mỹ; nó thể hiện cách tư duy mới về trường học: không gian học tập phải khơi gợi sự thoải mái, sáng tạo, thay vì là những khối bê tông kín mít. Dự án hướng tới một cơ sở khang trang, đồng bộ, đáp ứng nhu cầu học tập cho hơn 2.000 học sinh. Khối phòng học có tổng diện tích sàn khoảng 7.635,6 m2; khối hành chính và phục vụ học tập cao 4 tầng với khoảng 3.449,8 m2; nhà đa chức năng khoảng 500 m2. Cùng với đó là tổ hợp thể thao gồm sân bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, cầu lông và cả bể bơi – những hạng mục mà cơ sở cũ chưa từng có.
Điều đáng nói là dự án ra đời từ một thực tế khá chật chội: năm học 2022-2023, trường có 1.685 học sinh nhưng diện tích đất chỉ 15.111,6 m2, bình quân 8,97 m2/học sinh, thấp hơn mức tối thiểu 10 m2 theo quy định. Nhiều hạng mục được xây từ những năm 1990, cơ sở vật chất không còn đủ chuẩn để công nhận lại trường chuẩn quốc gia. Thay vì tiếp tục chấp nhận dạy học trong điều kiện thiếu thốn, Nghệ An đã chọn giải pháp xây mới, với nguồn vốn chia sẻ giữa ngân sách huyện, tỉnh và các nguồn huy động hợp pháp khác. Quan điểm ấy gửi đi một thông điệp chính trị – xã hội không thể nhầm lẫn: học sinh ở “đất học” Đô Lương xứng đáng với một môi trường học tập chuẩn mực, đúng tầm thành tích học sinh giỏi cấp tỉnh và quốc gia mà nhà trường nhiều năm duy trì.
Trường nội trú liên cấp Anh Sơn: cơ hội bứt phá cho học sinh miền núi
Nếu Đô Lương 1 là câu chuyện cải tạo một ngôi trường lâu đời, thì Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Anh Sơn là bước đi chiến lược cho giáo dục vùng miền núi. Công trình được đầu tư hơn 377 tỷ đồng, xây dựng bên Quốc lộ 7, xã Anh Sơn, với mục tiêu đón gần 1.500 học sinh. Sáu khối nhà học 3 tầng cho tiểu học và THCS, cùng nhà hiệu bộ, khu nội trú học sinh, nhà ở giáo viên, nhà đa năng, khu bếp, nhà ăn và hệ thống hạ tầng kỹ thuật đã cơ bản hoàn thiện, sẵn sàng cho năm học 2026-2027. Không giống một trường bán trú nhỏ lẻ, dự án này được thiết kế như một “ngôi làng giáo dục”, nơi học sinh học, ăn ở, sinh hoạt trong một không gian tập trung, có sự quản lý liên tục của nhà trường. Đây chính là điểm khác biệt của mô hình trường nội trú hiện đại: nó giải quyết cùng lúc bài toán cơ sở vật chất, quản lý, chăm sóc và công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Theo Hiệu trưởng Lương Văn Võ, năm học 2026-2027, trường có tổng cộng 1.486 học sinh, với 811 em bậc tiểu học và 675 em bậc THCS. Sau lễ khai giảng ngày 5.9, toàn bộ học sinh sẽ học tập tại cơ sở mới, thay vì quay lại các điểm trường cũ. Câu nói của thầy Võ là một nhận định đáng trích dẫn: “Cơ sở vật chất được đầu tư hiện đại, đồng bộ, từ phòng học đến khu ăn ở, sinh hoạt. Đây là điều kiện rất thuận lợi để nhà trường tổ chức dạy học, chăm sóc, quản lý học sinh và từng bước nâng cao chất lượng giáo dục”. Với học sinh ở xa, nhất là vùng núi, việc được bố trí ăn ở tại trường giúp giảm quãng đường đi lại, hạn chế nguy hiểm trên đường và tăng khả năng duy trì việc học ổn định. Ở đây, đầu tư vào trường nội trú hiện đại không chỉ là xây thêm phòng ngủ; đó là quyết định chính sách nhằm giữ chân học sinh miền núi trong hệ thống giáo dục lâu dài.
Tác động trong năm học 2026-2027: từ diện tích sàn đến chất lượng nguồn nhân lực
Hai dự án trường công lập Nghệ An kể trên sẽ phát huy tác động rõ rệt ngay trong năm học 2026-2027. Ở Đô Lương, việc tăng diện tích sàn lên hàng nghìn mét vuông cho khối phòng học và hành chính, bổ sung nhà đa chức năng và tổ hợp thể thao đồng bộ biến ngôi trường từ chỗ thiếu chuẩn diện tích thành một môi trường học tập đầy đủ chức năng. Quan trọng hơn, đó là nền tảng vật chất để nhà trường bảo đảm kế hoạch tuyển sinh theo Chương trình GDPT 2018 và đào tạo nguồn nhân lực cho khu vực Đô Lương và vùng lân cận. Ở Anh Sơn, đưa toàn bộ 1.486 học sinh về chung một cơ sở nội trú liên cấp được đầu tư đồng bộ được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho dạy học, quản lý và chăm sóc học sinh. Nói cách khác, thay vì phân tán nguồn lực vào nhiều điểm trường, địa phương chấp nhận tập trung đầu tư lớn để tạo một “cực chất lượng” mới cho giáo dục miền núi.
Tác động xã hội không chỉ nằm ở con số học sinh được hưởng lợi. Khi học sinh có phòng học đúng chuẩn, có sân chơi, bể bơi, có ký túc xá và nhà ăn sạch sẽ, giáo viên cũng có thêm điều kiện để đổi mới phương pháp, tổ chức hoạt động trải nghiệm, xây dựng văn hóa học đường tích cực. Cùng với đó, phụ huynh vùng khó khăn có thể an tâm gửi con ở trường nội trú hiện đại, giảm gánh nặng đưa đón hằng ngày và rủi ro bỏ học vì quãng đường xa. Chính trong những chi tiết tưởng chừng nhỏ như chỗ ngủ, bữa ăn, sân chơi mà chất lượng giáo dục được nâng lên một cách bền vững. Năm học 2026-2027 vì thế có thể được xem là mốc mở đầu cho một giai đoạn mới, nơi cơ sở hạ tầng giáo dục được nhìn nhận như khoản đầu tư cho phát triển dài hạn, chứ không phải chi phí phụ.
Cam kết của địa phương: coi hạ tầng giáo dục là trụ cột phát triển
Điểm chung của hai dự án là quy mô vốn lớn, nguồn ngân sách được phân bổ từ cấp huyện, tỉnh và cả hỗ trợ từ Trung ương cho sự nghiệp giáo dục, đào tạo. Việc HĐND tỉnh thông qua chủ trương đầu tư gần 200 tỷ đồng cho Trường THPT Đô Lương 1, cùng hơn 377 tỷ đồng cho trường nội trú liên cấp ở Anh Sơn, cho thấy cơ sở hạ tầng giáo dục đang được coi là một ưu tiên chiến lược. Không phải địa phương nào cũng sẵn sàng bố trí nguồn lực để xây những công trình khang trang, đầy đủ hạng mục như sân thể thao, bể bơi, khu nội trú, nhà đa năng. Thầy Lương Văn Võ đã nói thẳng: “Nhà trường, giáo viên, phụ huynh và học sinh rất cảm ơn sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với giáo dục vùng miền núi, biên giới”. Ở đây, người cảm ơn không chỉ là thầy cô, mà là cả một thế hệ học sinh đang được trao thêm cơ hội bứt phá nhờ hạ tầng tốt hơn.
Nhìn rộng hơn, những công trình trường công lập Nghệ An hiện đại này đang định nghĩa lại chuẩn mực về một trường công ở địa phương: không còn là hình ảnh lớp học chật chội, thiếu phòng chức năng, sân chơi tạm bợ mà là các khuôn viên học tập mở, xanh, đủ tiện ích cho cả dạy học lẫn sinh hoạt. Nếu địa phương tiếp tục giữ nhịp đầu tư như hiện nay, trong vài năm tới, lợi thế về “đất học” Nghệ An sẽ không chỉ nằm ở tinh thần hiếu học mà còn ở chất lượng hạ tầng bảo trợ cho tinh thần ấy. Kết luận hợp lý là: đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng giáo dục không phải sự phô trương, mà là cách Nghệ An chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai. Trường lớp khang trang hôm nay là nền móng cho một thế hệ học sinh tự tin hơn, được trang bị tốt hơn để hội nhập và cạnh tranh ngày mai.
