Từ lớp học tạm bợ đến trường công “đẹp như trường quốc tế”
Xu hướng nâng cấp trường công lập với cơ sở vật chất hiện đại là quá trình đầu tư cải tạo và xây mới các khối phòng học, khu thể thao, không gian STEM, ngoại ngữ và nghệ thuật nhằm tạo ra môi trường giáo dục toàn diện, an toàn, đa dạng trải nghiệm cho học sinh đô thị, thu hẹp khoảng cách với hệ thống trường tư chất lượng cao.
Trường THPT Võ Trường Toản ở phường Tân Thới Hiệp, TP.HCM là ví dụ điển hình cho làn sóng nâng cấp trường công lập này. Sau nhiều năm sử dụng, nhiều hạng mục đã xuống cấp, không còn bảo đảm an toàn cho giáo viên và học sinh. Ngày 6-6-2025, Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp thuộc UBND TP.HCM khởi công dự án xây dựng, nâng cấp trường. Đến lễ khánh thành ngày 26-8, chính học sinh và giáo viên đã phải thốt lên: “Trường đẹp như trường quốc tế”. Câu nói ấy cho thấy một sự đổi vai: trải nghiệm học đường với hồ bơi, nhà thi đấu và phòng STEM trường học không còn là đặc quyền của khối trường tư.
Trường gần 20.000 m² với hồ bơi, nhà thi đấu và phòng STEM nói lên điều gì?
Tọa lạc tại số 482 Nguyễn Thị Đặng, Trường THPT Võ Trường Toản có diện tích khoảng 19.000 m² với sân chơi rộng, thoáng mát. Trên quỹ đất này, công trình mới bổ sung 45 phòng học cùng các phòng chức năng trên một khối nhà một trệt, bốn lầu và thang thăm mái. Đáng chú ý, trường có các phòng thực hành bộ môn, phòng STEM, phòng học tiếng Anh, phòng âm nhạc, nhà thể thao đa năng và hồ bơi. Tổng mức đầu tư cho dự án xây dựng, nâng cấp lên hơn 175,3 tỉ đồng.
Với diện tích rộng và nhiều không gian dành cho hoạt động thể chất, Võ Trường Toản trở thành một trong số ít trường THPT công lập có hồ bơi tại TP.HCM. Điều này quan trọng không chỉ vì “đẹp”, mà vì nó gửi đi thông điệp: học sinh trường công cũng xứng đáng được học bơi trong giờ chính khóa, tham gia thể thao trong nhà thi đấu khang trang, bước vào phòng STEM trường học chuẩn hoá chứ không phải những căn phòng tạm bợ. Khi nhà nước dám rót hàng trăm tỉ để nâng cấp một trường phổ thông, đó là tuyên bố rất rõ về ưu tiên cho giáo dục phổ thông đô thị.
Cơ sở vật chất hiện đại có thật sự cải thiện việc học?
Câu trả lời là: có, nếu cơ sở vật chất hiện đại đi kèm cách dạy mới. Tại Võ Trường Toản, các phòng học và phòng chức năng được thiết kế theo hướng mở, hiện đại, được trang bị thiết bị phục vụ giảng dạy, học tập, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục và hội nhập. Đây là nền tảng để dạy học theo dự án, tăng thực hành, giảm thuyết giảng. Học sinh không chỉ ngồi trong lớp mà còn có không gian để thực hành, học STEM, âm nhạc, tiếng Anh và tham gia các hoạt động thể thao trong nhà.
Điểm mấu chốt là sự đa dạng không gian học tập: hồ bơi nhà thi đấu trường giúp rèn sức khỏe, kỹ năng sống; phòng STEM trường học mở cửa cho các thí nghiệm, robot, mô hình khoa học; phòng âm nhạc và tiếng Anh khuyến khích năng khiếu và giao tiếp. Cơ sở vật chất hiện đại là “đòn bẩy” để giáo viên mạnh dạn đổi phương pháp, học sinh được trải nghiệm nhiều vai trò hơn là một người chép bài. Nếu vẫn dạy – học theo lối cũ, cả một khuôn viên 19.000 m² và 45 phòng học mới sẽ bị lãng phí tiềm năng.
Tác động đến công bằng giáo dục trong đô thị
Nói về công bằng giáo dục trong bối cảnh đô thị, nâng cấp trường công lập như Võ Trường Toản là bước đi mang tính “cân bằng lại cuộc chơi”. Khi trường công chỉ có phòng học cũ kỹ, không hồ bơi, không nhà thi đấu, không phòng STEM, phụ huynh có điều kiện sẽ đổ sang trường tư hoặc quốc tế, kéo theo phân hoá rất rõ rệt về trải nghiệm học đường. Ngược lại, một ngôi trường công lập có hồ bơi và nhà thể thao đa năng, với sân chơi rộng và không gian thể chất phong phú, giúp học sinh từ các gia đình trung bình vẫn tiếp cận được những tiện ích vốn bị gắn với học phí cao.
Tuy nhiên, công bằng không tự nhiên xuất hiện chỉ bằng vài dự án “điểm”. Nếu chỉ một số ít trường được nâng cấp, chênh lệch sẽ chuyển từ “công – tư” sang “công – công”. Điều cần bàn là làm sao biến câu chuyện Võ Trường Toản thành chuẩn mực tối thiểu cho trường công ở các quận đông dân, chứ không dừng ở một biểu tượng đẹp để chụp hình ngày khánh thành. Công bằng giáo dục chỉ có ý nghĩa khi một học sinh bất kỳ ở đô thị, dù học trường công nào, cũng có cơ hội chạm vào hồ bơi, nhà thi đấu, phòng STEM chứ không phải trầm trồ “trường người ta”.
Kết luận: Từ “trường người ta” thành chuẩn mới của trường công
Việc nâng cấp Trường THPT Võ Trường Toản với hơn 175,3 tỉ đồng đầu tư, trên diện tích gần 20.000 m², cùng hồ bơi, nhà thể thao đa năng và hệ thống phòng chức năng hiện đại cho thấy: trường công hoàn toàn có thể đạt chuẩn mà trước đây chúng ta thường gắn cho “trường quốc tế”. Vấn đề không còn là “có nên đầu tư” mà là “đầu tư thế nào để mọi học sinh đều hưởng lợi”.
Cơ sở vật chất hiện đại là điều kiện cần để đổi mới giáo dục, nhưng không đủ nếu thiếu người thầy biết khai thác, nhà quản lý biết mở cửa trường cho cộng đồng, và chính sách biết ưu tiên những khu vực còn thiếu thốn. Khi những mô hình như Võ Trường Toản được nhân rộng, khái niệm “trường công tốt” sẽ không dừng ở tỉ lệ đậu đại học, mà được đo bằng mức độ đa dạng trải nghiệm học tập mà mỗi học sinh được tiếp cận hằng ngày, từ hồ bơi nhà thi đấu trường đến phòng STEM và những không gian sáng tạo khác.
