Ranh giới giữa kỷ luật trường học và xử lý theo pháp luật
Bạo lực học đường là hành vi gây tổn hại về thể chất, tinh thần hoặc danh dự của người trong môi trường giáo dục; khi vụ việc có dấu hiệu tội phạm, nhà trường phải chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền thay vì tự khép lại bằng kỷ luật nội bộ. Tại họp báo Chính phủ thường kỳ ngày 4/11, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đoàn Trung Kiên nhấn mạnh yêu cầu không bao che, che giấu hoặc chỉ giải quyết nội bộ những vụ việc như vậy. Đây không phải lựa chọn quản trị của từng trường mà là ranh giới cần tôn trọng giữa trách nhiệm giáo dục và thẩm quyền xử lý theo pháp luật. Kỷ luật học đường có thể giúp duy trì nề nếp, nhưng không thể thay thế việc xác minh của cơ quan chức năng khi dấu hiệu vụ việc vượt khỏi phạm vi xử lý của nhà trường.
Yêu cầu này càng đáng lưu ý khi trong năm học trước và năm học 2026–2027 đã xảy ra một số vụ bạo lực tại các cơ sở giáo dục. Nếu trường tự thương lượng, giữ kín hoặc chỉ xử lý người vi phạm bằng biện pháp nội bộ, người bị hại có thể mất cơ hội được bảo vệ và vụ việc không được xem xét đúng thẩm quyền. Vì vậy, xử lý bạo lực học đường phải bắt đầu từ việc nhận diện đúng tính chất vụ việc, không phải từ mong muốn giữ hình ảnh cho nhà trường.
Chuyển vụ việc không đồng nghĩa bỏ mặc nạn nhân
Chuyển cơ quan có thẩm quyền không làm giảm trách nhiệm tức thời của nhà trường. Khi bạo lực xảy ra, trường phải ngăn hành vi, bảo đảm an toàn, tổ chức sơ cứu hoặc cấp cứu và hỗ trợ những người bị ảnh hưởng; đồng thời thông báo, phối hợp với gia đình và cơ quan chức năng. Trình tự này quan trọng vì nguy cơ trước mắt thường không chờ được đến khi việc xác minh hoàn tất. An toàn học sinh phải được ưu tiên, nhưng sự an toàn và danh dự của giáo viên cũng cần được bảo vệ trong cùng một quy trình.
Sau sự cố, nhà trường cần phối hợp với gia đình, cơ sở y tế và chuyên gia để hỗ trợ tâm lý, theo dõi quá trình phục hồi, bảo đảm người bị bạo lực có điều kiện trở lại học tập hoặc giảng dạy trong môi trường an toàn. Thông tin và tài liệu liên quan cần được bảo quản phục vụ xác minh, trong khi việc cung cấp thông tin phải tôn trọng quyền riêng tư, danh dự và quyền lợi hợp pháp của các bên, đặc biệt là trẻ em. Bảo vệ giáo viên không nên bị đặt đối lập với bảo vệ học sinh: một cơ chế công bằng phải ngăn tổn hại cho cả hai, đồng thời tránh để nạn nhân tiếp tục chịu áp lực trong quá trình xử lý.
Phòng ngừa cần đi cùng trách nhiệm giải trình
Chỉ xử lý sau khi xảy ra bạo lực là chưa đủ. Bộ nêu các hướng phòng ngừa gồm giáo dục đạo đức, văn hóa ứng xử, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn và tự bảo vệ; bồi dưỡng giáo viên về xử lý tình huống sư phạm; phối hợp với gia đình để nhận biết khó khăn tâm lý của học sinh; và nhận diện bắt nạt trên mạng. Khi có vi phạm, kỷ luật cần đi cùng tư vấn, giáo dục và giám sát để giảm nguy cơ tái diễn. Đây là cách tiếp cận hợp lý hơn việc chọn giữa trừng phạt và giáo dục: nhà trường vừa phải giữ kỷ cương, vừa phải tìm cách ngăn hành vi lặp lại.
Việc phối hợp với lực lượng công an đã được triển khai tại 34 tỉnh, thành phố; 95,66% cơ sở giáo dục đã ký kết phối hợp với công an địa phương. Con số này cho thấy nền tảng liên kết đã rộng, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc vào việc phối hợp có thành quy trình tiếp nhận, cảnh báo, can thiệp và chuyển vụ việc rõ ràng hay không. Bộ cũng giao đơn vị chuyên môn tiếp tục đánh giá việc thực hiện Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT, tiếp thu ý kiến để xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế khi cần; đồng thời nghiên cứu, đề xuất sửa đổi Nghị định 80/2017/NĐ-CP. Trách nhiệm của người đứng đầu và cơ chế phối hợp liên ngành cần được làm rõ, để việc xử lý bạo lực học đường không phụ thuộc vào thiện chí hay sự kín tiếng của từng trường.
Không bao che mới tạo được môi trường an toàn
Thông điệp của Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt ra một nguyên tắc cần được thực hiện nhất quán: trường học phải bảo vệ người bị ảnh hưởng và chuyển vụ việc có dấu hiệu tội phạm cho đúng cơ quan, thay vì tự quyết định giới hạn hậu quả. Nhà trường vẫn có vai trò thiết yếu trong ngăn chặn, hỗ trợ và phòng ngừa tái diễn, nhưng không thể dùng vai trò ấy để thay thế thẩm quyền pháp luật. Một môi trường học tập an toàn đòi hỏi xử lý nghiêm hành vi vi phạm, tôn trọng quyền của các bên và làm rõ trách nhiệm khi vụ việc bị chậm trễ hoặc bị che giấu. Khi nguyên tắc đó được áp dụng thực chất, bảo vệ giáo viên và an toàn học sinh mới trở thành trách nhiệm cụ thể, chứ không dừng ở lời cam kết.
