Làn sóng khu công nghiệp xanh và câu hỏi về sức hấp thụ vốn
Ba khu công nghiệp xanh Việt Nam với tổng quy mô gần 1.500 ha và vốn đầu tư hơn 12.000 tỷ đồng được khởi công và xúc tiến thành lập gần như cùng thời điểm, đặt ra câu hỏi liệu thị trường có đủ nhà đầu tư, nhu cầu sản xuất và công suất vận hành để hấp thụ hiệu quả làn sóng đầu tư công nghiệp bền vững này. Hai khu công nghiệp Phú Xuân và Phú Xuân 1 tại Lào Cai có tổng diện tích 500 ha, tổng vốn đầu tư 5.462 tỷ đồng, do Công ty Cổ phần Công nghiệp Linh Linh làm chủ đầu tư, được kỳ vọng tạo thêm động lực thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp tại Lào Cai. Song song, Becamex lập doanh nghiệp mới vốn 1.455 tỷ đồng để phát triển hạ tầng khu công nghiệp Vĩnh Lập – giai đoạn 1, trong khi Quảng Ninh khởi công khu công nghiệp công nghệ cao Green Bay Tech vốn 5.700 tỷ đồng. Đằng sau những con số ấn tượng là bài toán cạnh tranh, tiến độ và năng lực lấp đầy mà các địa phương không thể xem nhẹ.
Phú Xuân – Phú Xuân 1: Lào Cai đặt cược lớn vào công nghiệp xanh
Tại Lào Cai, hai khu công nghiệp Phú Xuân và Phú Xuân 1 trở thành tâm điểm của chiến lược mở rộng không gian phát triển công nghiệp theo hướng xanh, sạch, bền vững. Với tổng diện tích 500 ha, các dự án này được định hình là quỹ đất sản xuất công nghiệp có hạ tầng khu công nghiệp đồng bộ, hiện đại, dành cho công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chế tạo, chế biến sâu và logistics. Điểm cộng lớn là khả năng kết nối với nút giao IC17, Khu công nghiệp Tằng Loỏng, tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và các trục giao thông chính, giúp rút ngắn thời gian vận chuyển và nâng khả năng cạnh tranh về logistics. Tuy nhiên, tham vọng công nghiệp xanh 2025 không thể chỉ đứng trên khẩu hiệu; tỉnh đã yêu cầu không thu hút các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm, sử dụng công nghệ lạc hậu hoặc tài nguyên kém hiệu quả.
Điều đáng chú ý là lộ trình triển khai khá dài: chuẩn bị đầu tư và thủ tục trong năm 2026, thi công hạ tầng từ quý I đến quý IV/2027, dự kiến đưa vào kinh doanh từ quý I/2028. Điều này cho thấy Lào Cai lựa chọn cách đi khá thận trọng, ưu tiên hoàn thiện pháp lý và kết cấu hạ tầng trước khi chạy theo cơn sốt thu hút nhà máy. Về phía người dân xã Gia Phú, chính quyền tỉnh yêu cầu phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp trong quá trình triển khai dự án, đồng thời làm tốt công tác tuyên truyền, vận động. Nếu thực hiện đúng cam kết phát triển hạ tầng theo hướng xanh, hiện đại, bền vững và ưu tiên các dự án công nghệ cao, Phú Xuân – Phú Xuân 1 hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu mới cho khu công nghiệp xanh Việt Nam thay vì lặp lại mô hình khu công nghiệp gia công giá rẻ.
BCM và Vĩnh Lập: Lợi thế thương hiệu, áp lực lấp đầy
Khác với một nhà đầu tư mới, Becamex Group chọn con đường quen thuộc: dùng kinh nghiệm và hệ sinh thái VSIP để mở rộng quỹ đất công nghiệp. Ngày 25/8, tập đoàn phê duyệt chủ trương thành lập Công ty TNHH Phát Triển Công Nghiệp Đô Thị Xanh VSIP với vốn điều lệ 1.455 tỷ đồng để đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp Vĩnh Lập – giai đoạn 1 tại xã Phú Giáo. Công ty liên doanh VSIP JV nắm 60% vốn, Becamex Group 30% và VSIP Quảng Ngãi 10%, cho thấy đây là dự án nằm trong chuỗi VSIP 4 Bình Dương với quy mô hơn 750 ha, riêng giai đoạn 1 đã chiếm 497,19 ha với tổng vốn đầu tư hơn 9.700 tỷ đồng, triển khai trong giai đoạn 2026 – 2031.
Ở góc độ vị thế cạnh tranh, Vĩnh Lập sở hữu hai lợi thế: thương hiệu VSIP đã quen thuộc với các nhà đầu tư nước ngoài, cùng vị trí thuộc vùng công nghiệp năng động. Tuy nhiên, chính quy mô lớn và thời gian triển khai kéo dài cũng là sức ép. Nếu không gắn chặt với xu hướng đầu tư công nghiệp bền vững và công nghiệp xanh 2025, dự án dễ rơi vào vòng lặp của các khu công nghiệp truyền thống: lấp đầy bằng các ngành sử dụng nhiều lao động, giá trị gia tăng thấp. Việc đặt tên doanh nghiệp mới gắn với đô thị xanh cho thấy định hướng xây dựng hạ tầng xanh, nhưng thành công thực sự phụ thuộc vào cách Becamex sàng lọc nhà đầu tư, ưu tiên công nghệ cao và dịch vụ giá trị cao thay vì chạy theo tỷ lệ lấp đầy ngắn hạn.
Green Bay Tech: Quảng Ninh nhắm vào công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn
Trong làn sóng đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, Quảng Ninh chọn hướng đi táo bạo hơn: một khu công nghiệp công nghệ cao gắn chặt với kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh. Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng Khu công nghiệp Green Bay Tech tại phường Yên Tử và phường Uông Bí có tổng vốn đầu tư 5.700 tỷ đồng, tổng diện tích 434,97 ha, trong đó đất khu công nghiệp rộng 430,19 ha. Đây là khu công nghiệp định hướng thu hút các ngành chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ và các dự án thân thiện môi trường, với quy mô hoạt động lên tới 24.000 người. Một câu trích dẫn đáng chú ý là: "Dự án có tổng vốn đầu tư 5.700 tỷ đồng, quy mô hoạt động 24.000 người".
Về tiến độ, công trình dự kiến xây dựng cơ bản và đi vào khai thác trong 48 tháng kể từ ngày có quyết định giao hoặc cho thuê đất, với thời hạn hoạt động lên tới 70 năm. Chủ đầu tư là Công ty TNHH Khu công nghiệp Green Bay Tech, thành lập tháng 7/2026 với vốn điều lệ hơn 855 tỷ đồng, gồm hai thành viên góp vốn là VL Investment Vina (80%) và Global Invest (20%). Đây không phải những tên tuổi quá lâu đời trong phát triển khu công nghiệp, điều này khiến Green Bay Tech vừa là cơ hội khẳng định một thế hệ nhà phát triển mới, vừa là phép thử về năng lực triển khai hạ tầng xanh ở quy mô lớn. Nếu Quảng Ninh hỗ trợ mạnh về thủ tục, kết nối giao thông và chính sách ưu đãi đúng đối tượng, dự án có thể trở thành điểm đến của các hãng công nghệ cao đang tìm địa bàn sản xuất gắn với tiêu chí tăng trưởng xanh.
Có đủ nhà đầu tư và công suất cho ba dự án cùng lúc?
Câu hỏi quan trọng nhất không nằm ở lễ khởi công hoành tráng, mà ở khả năng thị trường hấp thụ đồng thời ba khu công nghiệp xanh quy mô lớn. Phú Xuân – Phú Xuân 1 tại Lào Cai, Vĩnh Lập tại Bình Dương và Green Bay Tech tại Quảng Ninh đều hướng đến thu hút các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường, công nghiệp hỗ trợ và logistics. Đồng thời, cả ba đều xây dựng triết lý đầu tư công nghiệp bền vững, nhấn mạnh kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, xanh và yêu cầu sàng lọc các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm.
Tuy nhiên, việc ba địa phương cùng chạy đua mở rộng quỹ đất công nghiệp khiến cuộc chơi thu hút FDI công nghệ cao mang tính sàng lọc khắc nghiệt hơn. Nhà đầu tư sẽ không chọn khu công nghiệp chỉ vì "xanh" trên giấy, mà vì chất lượng hạ tầng, kết nối giao thông, dịch vụ hỗ trợ và khả năng bảo đảm pháp lý, tiến độ. Ba dự án này có thể bổ sung nhau theo trục Bắc – Nam, nhưng cũng có nguy cơ cạnh tranh trực tiếp nếu đều nhắm vào cùng nhóm nhà sản xuất, trong cùng giai đoạn 2026 – 2031. Kết cục sẽ phụ thuộc vào việc các địa phương dám giữ chuẩn xanh đến cùng, từ khâu lựa chọn ngành nghề đến giám sát môi trường, thay vì nới lỏng tiêu chí khi áp lực lấp đầy tăng lên. Nếu làm được, làn sóng khu công nghiệp xanh sẽ là bước chuyển chất lượng của công nghiệp xanh Việt Nam hơn là một cuộc đua mở rộng diện tích.
