Khu công nghiệp xanh Tây Giang: bước ngoặt chiến lược của Gia Lai
Khu công nghiệp xanh Gia Lai tại Tây Giang là một khu công nghiệp hiện đại quy mô khoảng 300ha, tổng vốn đầu tư gần 1.800 tỷ đồng, được quy hoạch trên trục Quốc lộ 19 để kết nối thuận lợi với cảng biển, sân bay và đường cao tốc, hướng tới thu hút các ngành công nghệ cao, công nghiệp sạch và chế biến sâu với các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt. Nếu phải rút gọn trong một nhận định, Tây Giang chính là tuyên bố mới của Gia Lai: tỉnh không muốn mãi đứng ở “vùng nguyên liệu”, mà đang chủ động bước sang vai trò một mắt xích công nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc khởi công khu công nghiệp (KCN) Tây Giang tại xã Bình Khê, trên nền quỹ đất lớn và vị trí giao thông chiến lược, là lựa chọn thể hiện rõ tham vọng này. Thay vì mở thêm các dự án nhỏ lẻ, tỉnh chấp nhận đầu tư một không gian công nghiệp tập trung, định vị rõ ràng bằng từ khóa “xanh” – một thông điệp gửi thẳng tới các nhà đầu tư thứ cấp trong và ngoài nước.
Hạ tầng, vị trí và tầm nhìn: vì sao Tây Giang là dự án động lực
Điểm mạnh lớn nhất của Tây Giang industrial zone không chỉ là diện tích 300ha mà là khả năng kết nối: nằm trên trục Đông – Tây Quốc lộ 19, KCN thuận lợi giao thương với Cảng Quy Nhơn, Cảng hàng không Phù Cát và tuyến cao tốc Quy Nhơn – Pleiku. Điều này khiến Tây Giang trở thành điểm trung chuyển lý tưởng cho chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu Tây Nguyên ra biển và ngược lại. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Hải Giang gọi đây là “dự án có ý nghĩa quan trọng trong kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh”, đồng thời là động lực phát triển công nghiệp cho xã Bình Khê nhờ lợi thế vị trí trên Quốc lộ 19 và kết nối trực tiếp với cao tốc. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn Tây Giang như một KCN thuần túy là bỏ qua tầng nghĩa sâu hơn: tỉnh đang dùng dự án này để phát huy quỹ đất, nguồn lao động và tạo nền cho các chuỗi liên kết sản xuất – dịch vụ mới, thay thế dần mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào nông nghiệp thô.
Cú chuyển hướng sang công nghiệp sạch và phát triển bền vững
Khác với nhiều khu công nghiệp truyền thống, Tây Giang được định hướng theo mô hình khu công nghiệp xanh, hiện đại, ưu tiên các ngành công nghệ cao, công nghiệp sạch, chế biến sâu, năng lượng tái tạo, dệt may và công nghiệp hỗ trợ. Đây không phải khẩu hiệu mà là cách Gia Lai tự đặt điều kiện cho nhà đầu tư: dùng đất hiệu quả, tạo giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường và buộc phải đảm bảo chất lượng, an toàn lao động, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và tuân thủ pháp luật. Khi các doanh nghiệp thứ cấp đi vào hoạt động, Tây Giang được kỳ vọng góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động, hình thành các chuỗi liên kết sản xuất – dịch vụ, tạo việc làm, thu nhập và nguồn thu bền vững cho địa phương. Ở góc độ phát triển bền vững Gia Lai, đây là bước đi đáng chú ý: thay vì “thu hút bằng mọi giá”, tỉnh chấp nhận lọc nhà đầu tư để bảo toàn môi trường và hình ảnh, điều mà nhiều địa phương vẫn chưa dám làm.
Đồng loạt hạ tầng giao thông và công nghiệp: Gia Lai xây nền chuỗi cung ứng
Điểm đáng nói là Tây Giang không khởi công đơn lẻ. Cùng buổi sáng 19/8, Gia Lai đồng loạt khởi công nhiều dự án giao thông và công nghiệp để tạo sự đồng thuận, thúc đẩy tiến độ và sớm đưa các công trình vào khai thác. Tuyến cao tốc Quy Nhơn – Pleiku, đoạn Km22+000 – Km90+000, có tổng mức đầu tư khoảng 27.576 tỷ đồng, chiều dài 68,895km. Dự án Phát triển tích hợp thích ứng trên tuyến ven biển ĐT.639 có mức đầu tư 2.660 tỷ đồng, cùng với đường Lê Thánh Tôn dài khoảng 4,1km, vốn khoảng 160 tỷ đồng. Trong lĩnh vực công nghiệp, nhà máy sản xuất viên nén chất đốt và pallet tại thôn Canh Phước, xã Vân Canh cũng được khởi công với tổng vốn đầu tư hơn 461 tỷ đồng. Chuỗi dự án này cho thấy đầu tư công nghiệp Gia Lai không còn rời rạc: hạ tầng giao thông, khu công nghiệp xanh và nhà máy chế biến được triển khai song song, tạo một mạng lưới dịch chuyển hàng hóa và lao động, mở đường cho tỉnh tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng khu vực.
Tây Giang và bài toán thực thi: cơ hội chỉ thành hiện thực nếu giữ được kỷ luật xanh
Theo kế hoạch, hạ tầng kỹ thuật KCN Tây Giang sẽ đủ điều kiện tiếp nhận nhà đầu tư thứ cấp từ tháng 1/2027; việc bàn giao mặt bằng sạch đặt mục tiêu trong quý I/2027 và hoàn thành toàn bộ dự án vào quý IV/2029. Thời gian này không ngắn, nhưng nếu không giữ được kỷ luật về tiến độ và tiêu chuẩn “xanh”, toàn bộ câu chuyện định vị chiến lược của Gia Lai sẽ bị suy yếu. Lãnh đạo tỉnh đã yêu cầu nhà đầu tư khẩn trương hoàn thiện kế hoạch, bố trí đủ nguồn lực, vừa thi công hạ tầng vừa xúc tiến thu hút doanh nghiệp có công nghệ tiên tiến, sử dụng đất hiệu quả và thực hiện tốt trách nhiệm xã hội, bao gồm đào tạo và tuyển dụng lao động địa phương. Ở đây, điểm mấu chốt không phải là thêm một khu công nghiệp, mà là khả năng biến Tây Giang thành biểu tượng phát triển bền vững Gia Lai: một không gian công nghiệp sạch, kết nối tốt, tạo việc làm, tăng thu ngân sách, nhưng không đánh đổi môi trường và chất lượng sống. Nếu làm được, Gia Lai sẽ bước ra khỏi hình ảnh một tỉnh thuần nông để trở thành điểm đến công nghiệp xanh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
