Tập huấn tại chỗ giúp kỹ năng số đi vào đời sống
Tập huấn kỹ năng số cộng đồng là hoạt động hướng dẫn người dân sử dụng thiết bị, ứng dụng và dịch vụ trực tuyến thiết yếu bằng cách thực hành trực tiếp, để họ có thể tự thao tác và hỗ trợ nhau tại nơi sinh sống. Cách làm này có giá trị hơn những buổi phổ biến chỉ dừng ở lý thuyết: người học được thử ngay trên điện thoại và có lực lượng tại địa phương để hỏi khi cần. Tại xã Ea M’Droh, Công an xã tổ chức tập huấn cho khoảng 100 người thuộc 16 tổ công nghệ số cộng đồng; cán bộ hướng dẫn các thao tác trên VNeID như kích hoạt tài khoản định danh điện tử, đăng nhập, lấy lại mật khẩu và mã passcode. Thành viên các tổ cũng thực hành sử dụng tiện ích số để tiếp tục hỗ trợ người dân ở thôn, buôn. Đây là hướng tiếp cận thiết thực, bởi kỹ năng chỉ lan tỏa khi người học có thể đem điều vừa học về áp dụng và chỉ lại cho người khác.
Tân Thành kết hợp hướng dẫn sử dụng và tự bảo vệ
Ở xã Tân Thành, Công an xã phối hợp với Viettel và các tổ công nghệ số cộng đồng tổ chức tập huấn trong hai ngày, tại thôn Thanh Phong và thôn Thuận Quý. Hai hội nghị thu hút khoảng 250 lượt người dân tham gia. Điểm đáng chú ý là phương châm “cầm tay chỉ việc”: cán bộ, chiến sĩ cùng các lực lượng hướng dẫn cách sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt và khai thác tiện ích công nghệ phục vụ đời sống. Nội dung còn bao gồm việc nhận diện thủ đoạn lừa đảo trực tuyến, từ giả danh cơ quan nhà nước đến mời làm cộng tác viên trực tuyến và cho vay qua ứng dụng không hợp pháp. Người dân được hướng dẫn bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng ngừa nguy cơ mất an toàn thông tin. Ghép kỹ năng sử dụng với kỹ năng tự bảo vệ là lựa chọn đúng: phổ cập công nghệ sẽ chưa đủ nếu người dùng không biết nhận ra rủi ro trên mạng.
Bình dân học vụ số cần người hướng dẫn gần dân
Tại Tân Thành, lực lượng Công an xã và tổ công nghệ số cộng đồng còn hỗ trợ người dân tiếp cận, thực hành trên các nền tảng, dịch vụ công trực tuyến và tiện ích số thiết yếu. Khi biết cách xử lý thủ tục trực tuyến, người dân có thể tiết kiệm thời gian và công sức đi lại. Hoạt động ở Ea M’Droh cũng đặt thành viên các tổ vào vai trò hướng dẫn tiếp nối tại thôn, buôn, thay vì xem tập huấn là một buổi học khép kín. Những cách làm này góp phần hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số”, nâng cao nhận thức, kỹ năng số và ý thức tự bảo vệ trên không gian mạng. Đáng mừng là chuyển đổi số ở cơ sở được gắn với an ninh, trật tự và an toàn thông tin. Muốn kỹ năng số cộng đồng bền vững, cần duy trì sự hỗ trợ gần dân, dễ hỏi và gắn với những việc người dân cần làm hằng ngày.
Phổ cập số hiệu quả bắt đầu từ thực hành
Hai địa phương cho thấy tập huấn tại chỗ có thể nối năng lực của Công an xã, doanh nghiệp viễn thông và tổ công nghệ số với nhu cầu thực tế của người dân. Ở Ea M’Droh, trọng tâm là giúp các thành viên nắm thao tác VNeID để hỗ trợ lại cộng đồng; ở Tân Thành, nội dung rộng hơn, gồm sử dụng điện thoại, dịch vụ công trực tuyến và phòng tránh lừa đảo. Sự khác biệt về nội dung không làm thay đổi điểm chung: người dân được hướng dẫn trực tiếp, còn lực lượng cơ sở trở thành chỗ dựa sau buổi tập huấn. Đó là cách triển khai “Bình dân học vụ số” có sức thuyết phục hơn khẩu hiệu đơn thuần. Kết luận rõ ràng: muốn người dân tham gia chuyển đổi số an toàn và tự tin, cần dạy bằng thao tác cụ thể, gần nơi sinh sống và gắn công nghệ với nhu cầu thường ngày.
