Ba ưu tiên trong thời điểm nhiều sức ép
Hội nghị Cấp cao ASEAN là diễn đàn để lãnh đạo các nước thành viên và đối tác đánh giá hợp tác khu vực, xử lý thách thức chung và định hình những hướng đi tiếp theo của Cộng đồng. Tại kỳ họp lần thứ 49 ở Manila, Thủ tướng Lê Minh Hưng dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự từ ngày 14 đến 17/11/2026, cùng các hội nghị cấp cao liên quan. Trọng tâm Việt Nam thúc đẩy là củng cố đoàn kết, tăng cường liên kết kinh tế và nâng cao năng lực tự cường, thích ứng của ASEAN. Đây không phải ba khẩu hiệu tách rời: chúng là điều kiện để khu vực duy trì ổn định, giữ đà phát triển và biến cam kết thành lợi ích thiết thực. Hội nghị diễn ra khi cạnh tranh chiến lược, bất ổn kinh tế và thách thức xuyên biên giới cùng gia tăng sức ép lên khả năng phối hợp của các nước.
Đoàn kết phải đi cùng khả năng hành động
Ưu tiên thứ nhất là củng cố đoàn kết, nâng cao năng lực tự cường và tự chủ chiến lược, đồng thời tăng tham vấn, phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau trước các thách thức về hòa bình, an ninh và ổn định. Đặt mục tiêu này lên trước là lựa chọn thực tế: trong một môi trường quốc tế biến động, bất đồng hoặc phản ứng rời rạc có thể làm giảm tiếng nói chung của ASEAN. Tuy vậy, đoàn kết chỉ có giá trị khi chuyển thành khả năng phối hợp kịp thời, chứ không dừng ở tuyên bố đồng thuận. Các cuộc trao đổi với đối tác tại Manila vì thế cũng quan trọng: ASEAN cần giữ vai trò trung tâm, nhưng đồng thời phải chủ động hợp tác để ứng phó những vấn đề vượt khỏi biên giới từng nước. Việt Nam tiếp tục nhấn mạnh cách tiếp cận dựa trên tham vấn và hành động chung.
Liên kết kinh tế cần đem lại lợi ích rõ ràng
Ưu tiên thứ hai là tăng cường liên kết kinh tế ASEAN, kết nối khu vực và triển khai hiệu quả Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045; đồng thời khai thác động lực tăng trưởng mới và xử lý các vấn đề xuyên biên giới. Hướng đi này sẽ thiếu sức thuyết phục nếu thành quả chỉ được đo bằng số thỏa thuận. Thước đo đúng phải là người dân và doanh nghiệp có tiếp cận thị trường, cơ hội và dịch vụ thuận lợi hơn hay không. Việt Nam cũng ủng hộ thúc đẩy chuyển đổi số, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và phối hợp ứng phó các thách thức an ninh phi truyền thống. Để liên kết kinh tế tạo sức cạnh tranh và khả năng chống chịu, các nước cần tháo gỡ điểm nghẽn thực thi, chứ không chỉ mở rộng thêm khuôn khổ hợp tác.
Thích ứng phải được kiểm chứng bằng kết quả
Ưu tiên thứ ba là nâng cao khả năng thích ứng của ASEAN bằng cách tăng năng lực ứng phó chủ động, củng cố nền tảng dài hạn và chuyển cam kết thành kết quả thực chất. Đây là mắt xích nối đoàn kết với phát triển: phối hợp tốt hơn giúp khu vực chuẩn bị trước rủi ro, còn các cơ chế kinh tế hiệu quả giúp cộng đồng và doanh nghiệp ít bị tổn thương trước cú sốc. Hội nghị lần này đồng thời đánh giá năm Chủ tịch ASEAN của Philippines và năm đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045; chương trình dự kiến thông qua khoảng 33 văn kiện. Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng sẽ đồng chủ trì Hội nghị Cấp cao Mê Công – Nhật Bản, thúc đẩy kết nối, phát triển bền vững và thu hẹp khoảng cách phát triển. Số văn kiện tự nó không chứng minh tiến bộ; việc thực hiện mới là phép thử.
Ba ưu tiên hợp tác ASEAN mà Việt Nam thúc đẩy tại Manila phản ánh một lựa chọn rõ ràng: đoàn kết để phối hợp, liên kết kinh tế để tạo cơ hội và nâng cao năng lực thích ứng để bảo vệ thành quả phát triển. Ý nghĩa của sự tham gia của Thủ tướng Lê Minh Hưng không chỉ nằm ở việc nêu lập trường, mà ở việc đưa những đề xuất ấy vào trao đổi với các thành viên và đối tác, rồi theo đuổi kết quả có thể cảm nhận trong đời sống. Nếu cam kết được chuyển thành hành động, ASEAN sẽ có nền tảng vững hơn trước bất ổn và người dân, doanh nghiệp sẽ là bên được hưởng lợi. Nếu không, các ưu tiên dù đúng vẫn chỉ dừng trên giấy.
