Chuyến thăm không chỉ mang tính nghi thức mà là tín hiệu của một giai đoạn mới
Chuyến thăm chính thức Lào và Campuchia của Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam là sự kiện đối ngoại nhằm tạo xung lực mới cho hợp tác Việt Nam Lào Campuchia, chuyển quan hệ từ ưu tiên chính trị mang tính biểu tượng sang phối hợp thực chất trong kinh tế, an ninh, kết nối khu vực và giao lưu nhân dân. Đây là chuyến thăm đầu tiên của ông Lê Minh Hưng trên cương vị Thủ tướng tới hai nước láng giềng, diễn ra từ ngày 8–10/10 với lịch trình liên tục tại Lào rồi Campuchia. Điều đó cho thấy, Hà Nội muốn phát đi thông điệp rõ ràng: trục hợp tác ba nước lục địa Đông Dương không chỉ là khẩu hiệu lịch sử, mà phải trở thành cấu phần sống động của quan hệ ngoại giao khu vực hiện nay. Trong bối cảnh thế giới và khu vực biến động khó lường, lựa chọn ưu tiên láng giềng là bước đi mang tính chiến lược hơn là nghi thức ngoại giao.
Vì sao chuyến thăm diễn ra vào thời điểm nhạy cảm này?
Thời điểm tiến hành chuyến thăm cho thấy tính toán kỹ lưỡng của cả ba thủ đô. Tại Lào, Quốc hội vừa bầu đồng chí Saleumxay Kommasith làm Thủ tướng, và hai nhà lãnh đạo cần sớm thống nhất định hướng hợp tác mới giữa hai Chính phủ. Ở Campuchia, chuyến thăm diễn ra bốn tháng sau khi Thủ tướng Hun Manet có chuyến thăm chính thức tới Việt Nam, mở ra dư địa lớn cho hợp tác trong thương mại, đầu tư, du lịch. Trong khi đó, bối cảnh khu vực đầy cạnh tranh ảnh hưởng khiến việc giữ ổn định khu vực biên giới, bảo đảm an ninh và duy trì hòa bình trở nên cấp bách hơn. Theo Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, trọng tâm chuyến đi là “thúc đẩy thực hiện những thỏa thuận, cam kết mà lãnh đạo cấp cao Việt Nam đã thống nhất với lãnh đạo cấp cao Lào và Campuchia thời gian qua”. Nói cách khác, đây là thời điểm ba nước không thể trì hoãn việc biến các tuyên bố chính trị thành hành động cụ thể.
Thỏa thuận cấp cao: từ lời hứa chính trị tới dự án cụ thể
Điểm mấu chốt của chuyến thăm Thủ tướng lần này nằm ở việc “đưa các thỏa thuận cấp cao vào thực tế”, thay vì chỉ dừng lại ở văn kiện mang tính tượng trưng. Kỳ vọng được nêu rõ: Chính phủ Việt Nam phải thống nhất với Chính phủ Lào và Campuchia về những biện pháp cụ thể để thực hiện hiệu quả hơn các cam kết, nhất là ở những nội dung cần đột phá. Điều đó có nghĩa là các trụ cột như kết nối hạ tầng, năng lượng, thương mại và đầu tư sẽ phải xuất hiện dưới dạng dự án cụ thể, có mốc tiến độ, trách nhiệm và phân bổ nguồn lực rõ ràng. Nếu không, các thuật ngữ “hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt”, hay “láng giềng tốt đẹp, bền vững lâu dài” sẽ khó tránh khỏi nguy cơ trở thành những khẩu hiệu khó đo lường. Khi ba nước cùng thúc đẩy hợp tác thực chất, hợp tác Việt Nam Lào Campuchia mới đủ sức cạnh tranh và hòa nhập với các dòng chảy liên kết khác trong khu vực.
Những lĩnh vực chiến lược sẽ định hình hợp tác ba nước
Nhìn lại thời gian qua, có thể thấy các lĩnh vực hợp tác chiến lược giữa Việt Nam với Lào và Campuchia đã phát triển nhưng vẫn còn nhiều dư địa. Với Lào, quan hệ chính trị đi vào chiều sâu, quốc phòng – an ninh là trụ cột để giữ ổn định biên giới. Ở Campuchia, thương mại, đầu tư và du lịch được xác định là động lực chính cho hợp tác. Một câu số liệu đáng chú ý là: “Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đạt khoảng 3 tỷ USD, tăng 32% so với năm 2024”, cho thấy tiềm năng kinh tế không nhỏ nếu các rào cản hạ tầng và thể chế được xử lý. Song, hợp tác kinh tế sẽ thiếu bền nếu không song hành với giáo dục – đào tạo và giao lưu nhân dân, nhất là thế hệ trẻ. Các chương trình kết nối địa phương biên giới, hỗ trợ đào tạo nhân lực, trao đổi sinh viên và du lịch học thuật cần được xây dựng như phần không thể tách rời của những thỏa thuận cấp cao.
Tác động tới người dân và vị thế ngoại giao khu vực
Ở góc độ người dân, hợp tác ba nước chỉ có ý nghĩa khi mang lại lợi ích cụ thể: đường biên an toàn hơn, cơ hội việc làm tốt hơn, du lịch qua lại thuận tiện hơn, và không gian sống ổn định hơn. Chuyến thăm lần này được kỳ vọng “vun đắp tình hữu nghị, sự gắn bó giữa nhân dân Việt Nam với nhân dân Lào và Campuchia, nhất là trong thế hệ trẻ”. Nếu các dự án kết nối hạ tầng, thương mại, giáo dục được triển khai đồng bộ, người dân vùng biên sẽ là nhóm hưởng lợi trực tiếp. Ở tầm rộng hơn, hợp tác Việt Nam Lào Campuchia còn gắn với việc phối hợp chặt chẽ tại ASEAN, Liên Hợp Quốc và các cơ chế Tiểu vùng Mekong, qua đó củng cố đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN, đóng góp vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực. Kết luận rõ ràng là: nếu ba nước bỏ lỡ cơ hội hiện nay, họ sẽ tự thu hẹp vai trò của mình trong bàn cờ quan hệ ngoại giao khu vực đang đổi nhanh.
