Chuyến thăm đầu tiên và thông điệp chiến lược về kết nối ba nền kinh tế
Chuyến thăm chính thức Lào và Campuchia của Thủ tướng Lê Minh Hưng là chuyến công du song phương đầu tiên trên cương vị người đứng đầu Chính phủ, mang ý nghĩa vừa khẳng định ưu tiên chiến lược đối với hai nước láng giềng, vừa mở rộng không gian hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, du lịch và kết nối hạ tầng, logistics giữa ba nền kinh tế gắn bó về địa lý và lịch sử. Thủ tướng Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm Lào từ ngày 8–9-10 và Campuchia từ ngày 9–10-10 theo lời mời của Thủ tướng Saleumxay Kommasith và Thủ tướng Hun Manet. Đây không phải chuyến “chào xã giao” mà là bước đi được tính toán rõ ràng trong bối cảnh thế giới và khu vực biến động phức tạp, đòi hỏi ba nước phải biến gần gũi địa lý thành lợi thế phát triển.
Từ ưu tiên chính trị đến yêu cầu cụ thể hóa thỏa thuận kinh tế
Cốt lõi của chuyến thăm là chuyển hóa ưu tiên chính trị lâu dài thành các thỏa thuận kinh tế, thương mại và đầu tư cụ thể, có khả năng đo đếm được bằng lợi ích cho doanh nghiệp và người dân. Quan hệ Việt Nam – Lào được mô tả là “hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược”, trong khi với Campuchia là “láng giềng tốt đẹp, hữu nghị truyền thống, hợp tác toàn diện, bền vững lâu dài”. Nếu những định nghĩa này chỉ dừng ở tuyên bố, chúng sẽ bị bào mòn bởi cạnh tranh khu vực. Vì vậy, trọng tâm của chuyến thăm là thúc đẩy thực hiện các cam kết cấp cao đã thống nhất, tháo gỡ điểm nghẽn hợp tác và mở thêm không gian kết nối giữa ba nền kinh tế. Nói cách khác, hợp tác Việt Nam Lào Campuchia đang được đẩy sang giai đoạn phải chứng minh bằng hiệu quả thực tế, không chỉ bằng ngôn từ ngoại giao.
Kết nối hạ tầng khu vực và đầu tư logistics: trục phát triển mới ở Đông Nam Á lục địa
Nếu nhìn dưới góc độ phát triển dài hạn, kết nối hạ tầng khu vực và đầu tư logistics Đông Nam Á chính là thước đo thực chất của chuyến thăm lần này. Hai bên đã nhất trí điểm đấu nối tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Mộc Bài – Bavet – Phnom Penh, hướng tới đưa tuyến đường huyết mạch này vào sử dụng vào cuối năm 2027; đây là dự án được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng nếu triển khai hiệu quả. Song song là các dự án trọng điểm như cao tốc Hà Nội – Viêng Chăn và đường sắt Việt Nam – Lào, tạo hành lang để hàng hóa Lào tiếp cận biển qua lãnh thổ Việt Nam nhanh hơn, chi phí vận chuyển thấp hơn và chất lượng sản phẩm được giữ ổn định. Theo đánh giá của Đại sứ Khamphao Ernthavanh, ưu tiên kết nối giao thông, logistics, năng lượng, cửa khẩu và hạ tầng số là điều kiện thiết yếu cho phát triển hai nước.
Thương mại ba nước và hệ sinh thái hợp tác kinh tế toàn diện
Không gian hợp tác kinh tế ba nước chỉ có ý nghĩa khi các dòng thương mại ba nước, dòng vốn đầu tư và dòng du lịch được mở rộng theo hướng ổn định, có chiều sâu. Hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Lào đã có chuyển biến tích cực, trong khi với Campuchia, kinh tế, thương mại, đầu tư và du lịch vẫn là những điểm sáng trong tổng thể quan hệ song phương. Vấn đề đặt ra là phải lấy các hiệp định và cam kết cấp cao làm “bản vẽ thi công” cho doanh nghiệp, thay vì các văn kiện nằm trên giấy. Việc hiện thực hóa thỏa thuận, tháo gỡ điểm nghẽn kết nối và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp sẽ quyết định khả năng biến tiềm năng thành dòng thương mại, đầu tư cụ thể. Theo Đại sứ Nguyễn Minh Vũ, chuyến thăm có thể mở ra cơ hội hình thành một hệ sinh thái gắn kết kinh tế toàn diện hơn giữa Việt Nam và Campuchia, từ hạ tầng giao thông, năng lượng tới chính sách, khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và thương mại điện tử xuyên biên giới.
Kết nối người dân, thế hệ trẻ và tác động thực tế lên đời sống biên giới
Điểm đáng chú ý là chuyến thăm không chỉ nói về hợp tác “trên bản đồ” mà gắn kết trực tiếp với đời sống người dân. Các tuyến đường mới nối cửa khẩu với huyện biên giới mở ra cơ hội phát triển cho cư dân khu vực giáp ranh, giúp họ tham gia sâu hơn vào hoạt động sản xuất, dịch vụ và thị trường. Khi nông sản có thêm đầu ra, người lao động có thêm việc làm và cơ hội học tập, tình hữu nghị láng giềng được nuôi dưỡng bằng lợi ích cụ thể hàng ngày, chứ không phải bằng khẩu hiệu. Chuyến thăm được kỳ vọng vun đắp tình hữu nghị, sự gắn bó giữa nhân dân Việt Nam với nhân dân Lào và Campuchia, nhất là thế hệ trẻ – những người sẽ sống và làm việc trong hệ sinh thái hợp tác mới này. Kết nối địa phương, phát triển nguồn nhân lực, tăng liên kết khoa học – công nghệ và chuyển đổi số được các nhà ngoại giao và học giả Lào, Campuchia xem là mảnh ghép không thể thiếu của chiến lược gắn kết toàn diện. Nếu tận dụng tốt, đây sẽ là “chuyển giao ngọn đuốc lịch sử” bằng ngôn ngữ phát triển và sáng tạo, hơn là chỉ bằng ký ức chiến tranh.
