Một không gian ký ức: khi lịch sử và văn hóa gặp nhau
Triển lãm ảnh lịch sử chuyên đề “Miền Nam nhớ mãi ơn Người” tại Cần Thơ là sự kiện văn hóa kết hợp giữa trưng bày 136 hình ảnh, tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh và hơn 250 hình ảnh, hiện vật về văn hóa các dân tộc Việt Nam, nhằm tái hiện ký ức cách mạng và khẳng định sức sống của văn hóa dân tộc Việt Nam trong thời kỳ hội nhập. Ngày 26/8, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ khai mạc đồng thời hai chuyên đề: triển lãm ảnh “Miền Nam nhớ mãi ơn Người” tại công viên Tao Đàn (phường Ninh Kiều) và trưng bày “Văn hóa các dân tộc Việt Nam – Thống nhất trong đa dạng” tại Bảo tàng TP Cần Thơ. Sự kiện này được đặt vào mạch kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, nhấn mạnh rằng việc tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh hôm nay phải gắn với việc nhìn lại căn cốt văn hóa dân tộc để bước tiếp.
136 khoảnh khắc về Chủ tịch Hồ Chí Minh: lịch sử đi qua từng bức ảnh
Điểm mạnh nhất của triển lãm ảnh lịch sử lần này là cấu trúc mạch lạc với 136 hình ảnh, tư liệu được chia thành 5 chủ đề xuyên suốt hành trình Người đến với miền Nam, ra đi tìm đường cứu nước và tình cảm của miền Nam dành cho Bác. Từ “Sài Gòn – Gia Định những năm 1910 khi Nguyễn Tất Thành đến và ra đi tìm đường cứu nước” đến “Người đi tìm hình của nước”, rồi “Miền Nam trong trái tim Người”, “Thành phố Hồ Chí Minh sáng mãi tên Người” và “Tấm lòng người dân Cần Thơ đối với Bác Hồ”, người xem được dẫn dắt qua một tuyến câu chuyện rõ ràng. Đây không chỉ là sự tôn vinh cuộc đời và sự nghiệp vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà còn là lời nhắc: lòng biết ơn không thể dừng ở cảm xúc mà phải biến thành hành động học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người trong đời sống hàng ngày.
Không gian văn hóa dân tộc Việt Nam: thống nhất trong đa dạng
Song hành với ký ức về Bác là trưng bày chuyên đề “Văn hóa các dân tộc Việt Nam – Thống nhất trong đa dạng” với hơn 250 hình ảnh, hiện vật, tư liệu về văn hóa vật chất, văn hóa tinh thần, trang phục, nhạc cụ, lễ hội, nghi lễ, trò chơi dân gian và nhiều giá trị văn hóa đặc sắc khác. Việc chia khu trưng bày thành ba chủ đề – tổng quan văn hóa các dân tộc, bản sắc văn hóa (vật chất và tinh thần), cùng bảo tồn và phát huy giá trị – cho thấy một quan điểm rõ ràng: văn hóa dân tộc Việt Nam là một thể thống nhất, nhưng chính sự đa dạng về vùng miền, tộc người tạo nên sức sống và nội lực. Những chia sẻ của học sinh khi tiếp xúc với hiện vật người Khmer, Tây Nguyên, Tây Bắc… khẳng định một điều đáng mừng: thế hệ trẻ vẫn có thể tìm thấy sự hứng thú với lịch sử và văn hóa nếu được “chạm tay” vào hiện vật sống động thay vì chỉ học qua sách vở.
Cần Thơ và sự phối hợp bảo tàng: bài học về trách nhiệm văn hóa
Điểm đáng chú ý là cách Cần Thơ không hoạt động đơn lẻ mà phối hợp chặt chẽ với hệ thống bảo tàng lớn: Bảo tàng TP Cần Thơ phối hợp cùng Bảo tàng Hồ Chí Minh – Chi nhánh TP Hồ Chí Minh thực hiện triển lãm ảnh về Bác, đồng thời cùng Bảo tàng Lịch sử TP Hồ Chí Minh tổ chức trưng bày văn hóa các dân tộc Việt Nam. Sự kết nối này cho thấy một mô hình đáng học hỏi: di sản lịch sử và văn hóa sẽ được bảo tồn tốt hơn nếu các địa phương biết liên kết nguồn tư liệu, hiện vật và chuyên môn. Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ, hoạt động lần này khẳng định vị trí, tầm vóc của cách mạng Việt Nam và vai trò của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời nâng cao nhận thức, trách nhiệm của mỗi người trong việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ hội nhập và phát triển.
Kết lại: không chỉ là triển lãm, mà là lời nhắc về tương lai
Điều đáng nói là triển lãm không dừng ở ý nghĩa kỷ niệm. Khi đông đảo học sinh và người dân chọn đến công viên Tao Đàn ngay ngày khai mạc để xem triển lãm ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh, đó là dấu hiệu của một nhu cầu: người trẻ muốn được đối thoại với lịch sử bằng những chứng tích cụ thể. Thời gian mở cửa khá dài – đến hết ngày 24/9 cho triển lãm ảnh và đến ngày 30/11 cho trưng bày văn hóa – cho thấy Cần Thơ coi đây là hoạt động trọng điểm, nằm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9. Nếu mỗi lượt tham quan đều rời đi với một câu hỏi về trách nhiệm cá nhân với Tổ quốc và văn hóa dân tộc, thì triển lãm này đã hoàn thành vai trò: biến ký ức lịch sử thành năng lượng để đi tới tương lai.
