Từ món quà mang về thành một phần của chuyến đi
Sản phẩm OCOP là sản phẩm đặc trưng địa phương được phát triển từ lợi thế bản địa, có thể kết nối du khách với thiên nhiên, văn hóa và sinh kế của cộng đồng thông qua những hành trình trải nghiệm cụ thể. Cách tiếp cận này đáng chú ý vì đưa sản phẩm ra khỏi quầy kệ: người mua không chỉ nhìn thấy món hàng hoàn thiện mà còn có thể tìm hiểu nơi làm ra nó và câu chuyện phía sau. Ở xã Bình Khánh, Công ty cổ phần Dừa nước Việt Nam khai thác cây dừa nước bản địa để chế biến mật dừa nước và gia vị hữu cơ. Doanh nghiệp hiện có sản phẩm đạt OCOP 4 sao, đồng thời muốn đưa đặc sản đến gần hơn với du khách thông qua kết nối du lịch OCOP. Đây là hướng đi thuyết phục: trải nghiệm tại chỗ có thể giúp giá trị sản phẩm vượt khỏi chất lượng hay bao bì, để gắn với ký ức và cảm xúc của người mua.
Thiên nhiên và đời sống nông thôn tạo chiều sâu
Muốn du lịch trải nghiệm có sức hút, địa phương không thể chỉ ghép một điểm tham quan với một quầy bán hàng. Rừng ngập mặn, rặng dừa nước, vườn cây, nông trại và hoạt động sản xuất cần trở thành những mắt xích của một hành trình giúp khách hiểu vùng đất qua cảnh quan lẫn sinh kế. Tại Xuân Sơn, các mô hình nghỉ dưỡng và trải nghiệm khai thác rừng, đồi, vườn trái cây cùng định hướng sinh thái; nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ đạo trong đời sống địa phương. Du khách tìm kiếm thời gian sống chậm, gần thiên nhiên và khám phá nét riêng của nơi mình đến, chứ không chỉ một góc chụp ảnh. Nhưng nhiều mô hình nông thôn vẫn nhỏ lẻ. Nếu thiếu liên kết giữa cơ sở lưu trú, nhà sản xuất, nông dân và doanh nghiệp lữ hành, khách khó có một chuyến đi liền mạch, còn sản phẩm địa phương dễ chỉ hiện diện thoáng qua.
Giữ nghề, chuẩn hóa sản phẩm để tăng sức hấp dẫn
Kết nối với du lịch không thể thay thế chất lượng và bản sắc; hai yếu tố ấy mới tạo nền tảng để sản phẩm truyền thống đứng vững. Chương trình OCOP đang thúc đẩy làng nghề truyền thống đổi mới cách sản xuất, nâng chất lượng và gia tăng giá trị. Tại không gian trưng bày “Tinh hoa hội tụ” ở Trung tâm Thông tin Văn hóa Hồ Gươm, Hà Nội, sản phẩm thủ công có thêm cơ hội gặp người tiêu dùng, kết nối giao thương và quảng bá thương hiệu. Các sản phẩm gốm nghệ thuật đang trên lộ trình chuẩn hóa, trong khi mây tre đan Phú Vinh đã có mặt ở các hạng OCOP 3–5 sao. Sự chuẩn hóa giúp khách dễ nhận diện chất lượng, còn câu chuyện nghề và kỹ năng thủ công làm cho sản phẩm có chiều sâu. Bảo tồn vì thế không phải giữ nghề nguyên trạng bằng mọi giá, mà là giúp nghề tiếp tục sống bằng sản phẩm phù hợp với nhu cầu hôm nay.
Quảng bá phải nối được điểm đến với thị trường
Các chương trình quảng bá chỉ tạo giá trị lâu dài khi biến sự chú ý thành cơ hội tiếp cận và mua sản phẩm. Không gian trưng bày giúp hàng thủ công gặp người tiêu dùng và đối tác giao thương; chương trình kết nối du lịch OCOP có thể đưa du khách đến nơi sản xuất, để quảng bá đặc sản đi cùng trải nghiệm thực tế. Ngành nông nghiệp đã khảo sát, hướng dẫn thực hiện tiêu chí OCOP và thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp lữ hành với các chủ thể sản xuất. Thời gian tới, Chi cục Phát triển nông thôn dự kiến hỗ trợ một số xã chuẩn hóa tiêu chí điểm đến nông thôn gắn với OCOP, đồng thời tổ chức tập huấn về du lịch cộng đồng, chuyển đổi số và đón tiếp khách. Những bước này cần đi cùng cách tổ chức hành trình rõ ràng, dịch vụ phù hợp và câu chuyện sản phẩm dễ hiểu. Khi các mắt xích phối hợp, người làm nghề có thêm đầu ra, còn du khách có lý do để ở lại lâu hơn và mang theo một phần bản sắc địa phương.
