EES là gì và vì sao mùa hè ở sân bay châu Âu sẽ căng thẳng?
Hệ thống nhập cảnh – xuất cảnh (Entry/Exit System – EES) là cơ chế kiểm soát biên giới mới của Liên minh châu Âu, sử dụng nhận dạng sinh trắc học để thay thế việc kiểm tra và đóng dấu hộ chiếu thủ công đối với công dân ngoài khối khi vào khu vực Schengen, khiến quy trình tại cửa khẩu sân bay phức tạp và mất thời gian hơn cho hành khách. Mùa hè vốn là thời điểm sân bay châu Âu mùa hè chịu áp lực lớn từ dòng khách du lịch châu Âu, nay lại trùng với giai đoạn triển khai EES, tạo nên một “cuộc thử lửa” đầy rủi ro. Thay vì chỉ xếp hàng xuất trình hộ chiếu, hành khách phải thao tác tại ki-ốt tự phục vụ, chụp ảnh khuôn mặt, cung cấp dấu vân tay rồi mới qua nhân viên kiểm soát biên giới. Trong bối cảnh đó, không chuẩn bị trước cho khả năng ùn tắc sân bay là tự đẩy mình vào nguy cơ lỡ chuyến.
Kiểm soát biên giới sinh trắc học: Thêm 30 giây cho mỗi người, nhiều giờ cho cả dòng khách
Trên lý thuyết, EES giúp quản lý biên giới chính xác hơn, nhưng trên thực tế, mỗi bước thêm vào quy trình đều nhân lên thành hàng giờ chờ đợi khi áp dụng cho hàng chục nghìn người mỗi ngày. Một lần kiểm tra hộ chiếu truyền thống mất khoảng 60 giây, trong khi quy trình sinh trắc học mới có thể kéo dài khoảng 90 giây. Câu nói này thể hiện rõ sự đánh đổi giữa an ninh và trải nghiệm: “Chỉ thêm 30 giây cho một người, nhưng là hàng giờ cho cả sân bay”. Với các sân bay trung chuyển lớn như Rome, Lisbon, Brussels và Frankfurt, tình trạng xếp hàng dài đã được ghi nhận, thời gian chờ trong một số trường hợp lên tới vài giờ và một số hành khách bị lỡ chuyến bay. Nguyên nhân không chỉ ở lưu lượng khách, mà còn ở việc mỗi quốc gia dùng phần cứng, phần mềm khác nhau, khiến xử lý sự cố thiếu đồng bộ.
Mùa cao điểm du lịch châu Âu: Khi mọi điểm yếu của sân bay bị phơi bày
Mùa cao điểm du lịch châu Âu luôn khiến các sân bay hoạt động sát ngưỡng chịu đựng. Sự xuất hiện của EES khiến hệ thống vốn đã căng lại thêm một lớp phức tạp. Khi số lượng hành khách lên tới hàng chục nghìn người mỗi ngày, thời gian phát sinh thêm có thể nhanh chóng tạo ra tình trạng ùn tắc. Điều đáng nói là hành khách chưa thể hoàn tất trước một phần thủ tục sinh trắc học như ở một số nơi khác, nên toàn bộ khối lượng công việc dồn vào khu vực kiểm soát biên giới tại sân bay. Những hàng dài chờ đợi tại Rome, Lisbon, Brussels, Frankfurt cho thấy chỉ cần một khâu trục trặc, toàn bộ chuỗi vận hành sẽ tắc nghẽn. Hy Lạp hiện được miễn áp dụng hệ thống mới trong một số trường hợp, và chính điều này vô tình biến các điểm đến được miễn trừ thành lựa chọn hấp dẫn hơn cho những ai ưu tiên trải nghiệm suôn sẻ.
Các sân bay châu Âu đang làm gì để giảm ùn tắc – và còn thiếu gì?
Giới chức và nhà khai thác sân bay không thụ động đứng nhìn cảnh hành khách chen chúc. Họ kêu gọi mở rộng miễn trừ EES trong giai đoạn cao điểm mùa hè, đồng thời đẩy nhanh việc lắp thêm ki-ốt tự phục vụ, máy quét dấu vân tay và nhận diện khuôn mặt để giảm áp lực. Việc bổ sung thiết bị rõ ràng cần thiết, nhưng nếu không đi kèm quy trình thống nhất và hướng dẫn rõ ràng cho hành khách, tình trạng “máy nhiều nhưng người dùng lúng túng” sẽ tiếp diễn. Các cơ quan chức năng dự kiến bổ sung thêm quầy tự phục vụ và thiết bị sinh trắc học trong thời gian tới nhằm giảm áp lực tại các cửa khẩu. Tuy nhiên, việc mỗi quốc gia dùng hệ thống khác nhau là điểm yếu lớn: nó khiến việc xử lý sự cố đồng bộ trở nên chậm chạp, và bất kỳ trục trặc kỹ thuật nhỏ nào cũng có thể lan thành hàng dài chờ đợi ở nhiều cổng kiểm soát biên giới.
Lời khuyên cho người Việt du lịch châu Âu: Chủ động hay là mắc kẹt
Trong bối cảnh EES mới, người Việt du lịch châu Âu sẽ phải chấp nhận thực tế rằng sân bay mùa hè không còn là điểm đến “check-in nhanh” mà là nơi cần chiến lược di chuyển thông minh. Vì mỗi lượt kiểm soát biên giới dài hơn, bạn phải tính đến việc có thể xếp hàng vài giờ ở các cửa khẩu Schengen. Điều hợp lý là lập lịch trình với biên độ thời gian rộng hơn cho các chuyến bay nối chuyến, tránh đặt lịch quá sít sao trong cùng ngày. Khi chọn hành trình, nên chú ý những sân bay đã xuất hiện tình trạng ùn tắc sân bay như Rome, Lisbon, Brussels, Frankfurt. Đồng thời, cân nhắc các điểm đến hoặc cửa ngõ được miễn áp dụng hệ thống mới trong một số trường hợp như Hy Lạp để giảm rủi ro. Mùa cao điểm cộng với thay đổi hệ thống là lời nhắc rằng, chuyến đi suôn sẻ giờ phụ thuộc nhiều vào mức độ bạn chuẩn bị trước hơn là may mắn.
