Đảo ngọc vào “cuộc chơi lớn” với gói đầu tư hạ tầng kỷ lục
Phú Quốc APEC 2027 là cụm từ chỉ quá trình thành phố đảo chuẩn bị hạ tầng quy mô lớn, tập trung vào sân bay Phú Quốc, tàu điện Phú Quốc và các trung tâm hội nghị, nhằm đón một trong những sự kiện ngoại giao quan trọng nhất khu vực, đồng thời tái định vị hòn đảo như một trung tâm du lịch, đầu tư và tổ chức sự kiện quốc tế mới của Việt Nam.
Điểm then chốt là Việt Nam chấp nhận “đặt cược” hơn 5 tỷ USD tương đương khoảng 4 năm đầu tư thông thường của đảo chỉ trong một giai đoạn ngắn để nâng cấp hạ tầng du lịch và hạ tầng giao thông gắn với APEC. Đây không phải phép cộng vài công trình, mà là lựa chọn chiến lược: dùng APEC làm chất xúc tác kéo Phú Quốc lên một nấc thang mới, giống cách Đà Nẵng từng bật lên sau APEC 2017. Nếu làm tốt, đảo ngọc có thể thoát khỏi hình ảnh điểm đến nghỉ dưỡng mùa vụ, bước sang thời kỳ du lịch – MICE – đầu tư vận hành quanh năm.
Sân bay Phú Quốc: “cửa ngõ phượng hoàng” chạy đua với thời gian
Được xác định là dự án trọng điểm phục vụ APEC 2027 và là cửa ngõ đưa Phú Quốc vươn ra quốc tế, Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc đang được mở rộng với tiến độ được mô tả là “chưa từng có”. Hơn 6.000–6.500 kỹ sư, công nhân làm việc 3 ca 4 kíp, cùng hệ thống cần cẩu siêu trọng liên tục “cày” xuyên ngày đêm. Dấu ấn dễ thấy nhất là nhà ga T2 hình chim phượng hoàng lửa và nhà ga VIP lấy cảm hứng cá đại bàng biển, hiện phần thô đã chạm mốc 70–95% tùy hạng mục.
Đường cất hạ cánh số 2 dài 3,3km đã hoàn thành, bay hiệu chuẩn từ cuối tháng 7 và là hạng mục về đích sớm nhất. Dự kiến cuối năm nay sẽ có chuyến bay kỹ thuật – phép thử đầu tiên cho đại công trường sau hơn một năm thi công. Một câu trích đáng chú ý là: “Riêng giai đoạn đầu, dự kiến hoàn thành cuối năm 2026, nhà ga T2 sẽ tạo nên ‘cánh trái’ của phượng hoàng, với công suất 24 triệu hành khách/năm, đóng vai trò quan trọng trong phục vụ APEC 2027”. Nếu mốc thời gian này không trượt, khả năng tiếp cận Phú Quốc sẽ thay đổi hoàn toàn.
Không chỉ mở rộng về quy mô, sân bay Phú Quốc còn được tích hợp loạt công nghệ hàng không mới như mô hình quản lý tổng thể TAM, sinh trắc học cho hành trình liền mạch – không chạm, hệ thống xử lý hành lý hiện đại ICS, bãi đỗ tự động, tiếp nhiên liệu ngầm và ống lồng điều khiển từ xa. Theo mô tả, thời gian làm thủ tục có thể rút xuống chỉ 15–20 giây mỗi người. Điều này không chỉ làm đẹp hồ sơ APEC, mà tác động trực tiếp tới khách du lịch bình thường: ít xếp hàng, ít chờ đợi, trải nghiệm “sân bay thông minh” ngay từ cửa ngõ đảo ngọc.
Tàu điện Phú Quốc và mạng lưới giao thông mới: thay đổi cách du khách di chuyển
Song hành với sân bay, đảo ngọc đang xây dựng hệ thống đường sắt đô thị nhẹ – tuyến tàu điện Phú Quốc – được mô tả là tuyến LRT đầu tiên của Việt Nam. Dù thông tin chi tiết về chiều dài hay tiến độ lắp thử đường ray không được công bố trong các tư liệu, có thể thấy dự án này nằm trong nhóm hạ tầng giao thông xương sống cùng tuyến đường sắt đô thị khác, đại lộ APEC, tuyến ĐT975, khu tái định cư và các khu lưu trú cho hội nghị. Điểm quan trọng ở đây là cách tư duy: Phú Quốc không còn phát triển theo kiểu “đường nào cũng về resort”, mà đang xây một khung giao thông đô thị tương đối hoàn chỉnh để đón lưu lượng khách lớn, di chuyển nhanh giữa sân bay, trung tâm hội nghị và các khu du lịch.
Nếu tàu điện vận hành đúng kế hoạch cùng mạng lưới đường mới, du khách đến Phú Quốc APEC 2027 sẽ có thêm lựa chọn di chuyển thay vì phụ thuộc vào taxi hoặc xe hợp đồng. Điều này làm tăng độ tin cậy về thời gian – yếu tố sống còn với các đoàn MICE, hội nghị, triển lãm. Các nhà phát triển hiện đặt cược rằng đà tăng trưởng du lịch có thể tạo ra nhu cầu mới với hội nghị, triển lãm và du lịch công vụ. Từ góc nhìn người dân, hạ tầng này cũng có thể giảm áp lực giao thông lên các trục đường hiện hữu, nếu quy hoạch kết nối nội thị được làm đến nơi đến chốn.
Trung tâm hội nghị, khách sạn và hạ tầng du lịch: tham vọng lặp lại “kỳ tích Đà Nẵng”
APEC không chỉ cần sân bay; nó cần một “sân khấu” đủ tầm. Trên đảo, một trung tâm hội nghị mới với phòng tiệc 11.000m², sức chứa 10.000 người cùng trung tâm báo chí có thể phục vụ 4.000 phóng viên đang được xây dựng. Song song là trung tâm nghệ thuật biểu diễn 4.000 chỗ, tổ hợp khách sạn lớn và chuỗi dịch vụ đi kèm. Về bản chất, đây là nền tảng cho hạ tầng du lịch theo chuẩn điểm đến MICE, chứ không chỉ là nơi tổ chức vài phiên họp cấp cao rồi bỏ không. So với Đà Nẵng trước APEC 2017, Phú Quốc đang đi lại một quỹ đạo quen thuộc: dồn lực hạ tầng, dùng một sự kiện quốc tế để “ra mắt” với thế giới.
Câu hỏi là thành phố đảo có tránh được “hội chứng sau lễ hội” hay không. Đà Nẵng giữ được đà tăng trưởng nhờ liên tục lấp kín hạ tầng mới bằng chuỗi sự kiện, đường bay quốc tế, sản phẩm du lịch đa dạng. Với Phú Quốc, muốn lặp lại thành công đó, hạ tầng du lịch phải song hành với cải thiện dịch vụ, bảo vệ môi trường và chính sách thu hút nhà đầu tư dài hạn. Nếu không, các trung tâm hội nghị hàng chục nghìn mét vuông dễ rơi vào cảnh hoạt động cầm chừng sau khi ánh đèn APEC tắt.
Phú Quốc sau 2027: thời cơ vàng hay phép thử khắc nghiệt?
Dòng vốn hơn 5 tỷ USD, một sân bay phượng hoàng, tuyến tàu điện đầu tiên, trung tâm hội nghị và biểu diễn quy mô lớn – tất cả đang được dồn vào vài năm ngắn ngủi trước APEC 2027. Đây là cơ hội vàng để Phú Quốc bước ra khỏi “chiếc áo” điểm đến nghỉ dưỡng đơn thuần, trở thành trung tâm du lịch – đầu tư – sự kiện của khu vực. Nhưng đó cũng là phép thử khắc nghiệt về năng lực thực thi, quản trị đô thị và khả năng khai thác hạ tầng hậu APEC.
Từ góc nhìn người dùng, lợi ích nhìn thấy được là khả năng tiếp cận đảo dễ hơn, nhanh hơn, với trải nghiệm sân bay hiện đại và các phương thức di chuyển thuận tiện, trong khi doanh nghiệp có thêm không gian tổ chức hội nghị, triển lãm và sự kiện quy mô lớn. Tuy nhiên, nếu Phú Quốc không kiểm soát tốt phát triển nóng, áp lực dân số, giao thông và môi trường có thể bào mòn lợi thế thiên nhiên vốn là tài sản quý nhất của đảo. Bài học Đà Nẵng cho thấy APEC có thể là bước ngoặt – thành công hay lỡ nhịp, quyết định nằm ở cách Phú Quốc vận hành những gì đang xây dựng hôm nay.
