Camera phòng thi mới dừng ở mức nghiên cứu
Camera phòng thi là hệ thống ghi hình được xem xét để hỗ trợ giám sát thí sinh và khu vực tổ chức thi, đồng thời lưu dữ liệu phục vụ xác minh khi có dấu hiệu vi phạm. Đây là phương án Bộ GDĐT đang nghiên cứu cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027, chưa phải yêu cầu đã được ban hành thành quy định áp dụng trên toàn quốc. Ngày 29/10, tại Đà Nẵng, Bộ tổ chức hội nghị tổng kết kỳ thi năm 2026 và chuẩn bị cho kỳ thi tiếp theo. Thông tin về camera xuất hiện trong chỉ đạo tăng cường kiểm tra, giám sát và phòng ngừa gian lận; vì vậy, không nên hiểu rằng mọi phòng thi chắc chắn sẽ được lắp camera. Kỳ thi năm 2027 dự kiến diễn ra trong hai ngày 11 và 12/6. Trước khi có quy chế hoặc hướng dẫn chính thức, điều có thể khẳng định chỉ là Bộ đang cân nhắc phương án.
Sai phạm năm trước thúc đẩy siết kỷ cương
Lý do cần tăng giám sát không chỉ nằm ở quy mô kỳ thi mà còn ở những sai phạm cần được xử lý minh bạch. Hội nghị yêu cầu nhìn thẳng vào các hạn chế, đặc biệt là vụ việc tại điểm thi Trường THPT chuyên tỉnh Tuyên Quang. Bộ trưởng không được nêu ở đây; theo phát biểu chỉ đạo của Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng, đây là vụ việc vi phạm pháp luật nghiêm trọng, cần xem xét trách nhiệm và xử lý đúng quy định, không có ngoại lệ. Quy mô cũng khiến việc tổ chức đòi hỏi kiểm soát chặt: kỳ thi năm 2026 có 1.223.776 thí sinh, tăng 61.642 so với năm trước, lớn nhất từ trước đến nay. Tăng cường giám sát phòng thi vì thế là phản ứng có cơ sở, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào quy trình xử lý sai phạm chứ không chỉ số lượng thiết bị.
Camera có thể hỗ trợ hậu kiểm, không thay thế con người
Nếu được triển khai, dữ liệu camera có thể hỗ trợ theo dõi, hậu kiểm, xác minh diễn biến và xử lý vi phạm. Đây là lợi ích thiết thực với thí sinh và xã hội: khi có phản ánh hoặc dấu hiệu bất thường, dữ liệu ghi hình có thể giúp cơ quan chức năng kiểm tra sự việc thay vì chỉ dựa vào lời kể. Tuy nhiên, cần làm rõ camera đặt ở đâu, ghi hình trong phạm vi nào, ai được quyền truy cập và dữ liệu được lưu giữ, bảo vệ trong bao lâu. Cũng cần quy định cách xử lý khi thiết bị gặp sự cố, quy trình trích xuất dữ liệu và cơ chế giám sát việc sử dụng hình ảnh. Nguồn tin hiện chưa nêu các chi tiết này, nên chưa thể kết luận mô hình sẽ áp dụng đồng loạt hay theo điều kiện từng điểm thi. Công nghệ có thể tạo thêm bằng chứng, nhưng không tự bảo đảm một kỳ thi công bằng.
Điều cần chờ trước kỳ thi năm 2027
Bên cạnh camera, Bộ GDĐT còn xem xét thiết bị quét an ninh cầm tay, kiểm tra chéo và đổi mới phương thức giám sát; đồng thời yêu cầu rà soát, sửa đổi, bổ sung quy chế thi, quản lý chặt cán bộ và xử lý nghiêm người vi phạm. Những nội dung này cho thấy phương án đang được cân nhắc rộng hơn việc lắp đặt thiết bị: mục tiêu là bịt kẽ hở ở nhiều khâu. Trước khi thí sinh và các địa phương có thể chuẩn bị cụ thể, Bộ cần công bố quy định chính thức về phạm vi lắp đặt, vận hành, bảo mật dữ liệu và trách nhiệm khi phát hiện sai phạm. Quan trọng hơn, chính lãnh đạo ngành cũng lưu ý công nghệ không thể ngăn chặn triệt để việc người có nhiệm vụ cố tình tiếp tay gian lận. Kết luận cần giữ ở mức thận trọng: camera phòng thi là một hướng nghiên cứu đáng chú ý, chưa phải quy định đã chốt; kỷ luật, trách nhiệm và thực thi nghiêm mới quyết định kỳ thi có công bằng hay không.
