Tuyến tàu điện Phú Quốc: quyết định chuẩn hóa thay vì làm cho kịp APEC
Tuyến tàu điện Phú Quốc là dự án đường sắt đô thị dạng LRT được đầu tư như một trục giao thông công cộng xương sống của đảo, được chuẩn hóa vận hành và bảo trì theo tiêu chuẩn quốc tế để vừa phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027, vừa tạo nền tảng kết nối lâu dài cho người dân, doanh nghiệp và du khách. Thay vì chỉ tập trung xây cho kịp sự kiện, Sun Group chọn ký hợp đồng tư vấn vận hành, đào tạo và chạy thử với Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 TP.HCM (HURC), đơn vị đang trực tiếp tham gia vận hành Metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên. Đây là bước đi cho thấy tư duy coi vận hành LRT Phú Quốc là trọng tâm, chứ không phải phần việc “tính sau” thường thấy ở nhiều dự án hạ tầng. chính quyền đặc khu Phú Quốc và doanh nghiệp cùng gửi một thông điệp: APEC chỉ là điểm khởi đầu cho một hệ sinh thái giao thông công cộng hiện đại, chứ không phải đích đến cuối cùng.
Sun Group – HURC hợp tác: đặt vận hành và an toàn lên trước công nghệ
Điểm đáng chú ý trong thỏa thuận Sun Group HURC hợp tác là sự dịch chuyển trọng tâm từ câu chuyện công nghệ sang câu chuyện quy trình và con người. HURC tuyên bố một tuyến đường sắt đô thị thành công được đo bằng việc tàu chạy đúng giờ, thiết bị vận hành tin cậy, hành khách hài lòng và trên hết là an toàn – chứ không chỉ bằng thông số kỹ thuật hào nhoáng. Thỏa thuận tư vấn vận hành, đào tạo và chạy thử tuyến tàu điện Phú Quốc buộc hai bên phải cùng xây dựng bộ quy trình vận hành, bảo trì tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế, dùng chính bài học từ Metro số 1 để tránh “học lại từ đầu”. Ở góc độ hạ tầng, đây là cách tiếp cận khôn ngoan: công nghệ đoàn tàu 3 toa dùng năng lượng sạch, tốc độ thiết kế 70–100 km/giờ, công suất tối đa khoảng 4.500 hành khách/giờ chỉ phát huy hết ý nghĩa khi có đội ngũ vận hành lành nghề và quy trình rõ ràng.
APEC 2027 chỉ là bài kiểm tra đầu tiên của LRT Phú Quốc
Không khó để nhận ra tuyến tàu điện Phú Quốc được thiết kế như một mảnh ghép quan trọng trong bức tranh APEC 2027 hạ tầng: tuyến sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đến khu vực Nam đảo, Trung tâm Hội nghị APEC và các tổ hợp du lịch xuống còn khoảng 20 phút. Nhưng lãnh đạo Sun Group liên tục nhấn mạnh điều quan trọng hơn là sau khi khách quốc tế rời đi, tuyến LRT này vẫn phải tiếp tục phục vụ người dân, doanh nghiệp và phát triển du lịch. Quan điểm đó buộc dự án không được phép xây theo kiểu “phục vụ một mùa sự kiện rồi để đó”. Thay vào đó, việc phối hợp với chính quyền đặc khu để tuyển dụng, đào tạo lực lượng lao động địa phương cho vận hành LRT Phú Quốc mở ra cơ hội hình thành nguồn nhân lực giao thông công cộng chất lượng cao tại chỗ – tài sản mà APEC không thể mang đi sau khi kết thúc.
Tiến độ thi công và bài toán chuẩn bị nhân sự vận hành
Ở thời điểm đầu tháng 8, tuyến LRT Phú Quốc đã giải ngân khoảng 1.800 tỷ đồng, trong tổng mức đầu tư dự án tuyến tàu điện đô thị 9.000 tỷ đồng trên đảo. Nhiều hạng mục quan trọng như cọc khoan nhồi, nền đường, cầu và hầm đang chạy đúng tiến độ, song song với công đoạn lắp đường ray hiệu chuẩn, chuẩn bị lắp ray chính thức trên các đoạn trên cao và hầm ngầm. Đáng nói là tiến độ kỹ thuật được gắn chặt với tiến độ chuẩn bị nhân sự: HURC dự kiến ưu tiên huy động đội ngũ chuyên gia, kỹ sư, kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm, đồng thời tư vấn để rút ngắn thời gian chuẩn bị lực lượng vận hành tuyến. Cách làm này cho thấy Sun Group không muốn lặp lại kịch bản hạ tầng xong nhưng vận hành chưa kịp, từng xảy ra ở nhiều dự án khác. Nếu đúng như kế hoạch, đến thời điểm APEC 2027, LRT Phú Quốc không chỉ có công trình hoàn thiện mà còn có bộ máy vận hành đã được thử lửa bằng chạy thử có kiểm soát.
Từ dự án APEC đến chuẩn mực mới cho giao thông công cộng đảo Ngọc
Về dài hạn, LRT Phú Quốc là tuyến đường sắt đô thị đầu tiên Sun Group đầu tư theo hình thức BOT với mục tiêu góp phần hoàn thiện hệ thống hạ tầng hiện đại và nâng cao năng lực tổ chức APEC. Tuy nhiên, giá trị lớn hơn nằm ở chỗ hợp tác Sun Group HURC hợp tác được kỳ vọng đặt nền móng cho một chuẩn mực mới về giao thông công cộng tại Phú Quốc, xây dựng hình ảnh đảo Ngọc văn minh, hiện đại và sẵn sàng chào đón bạn bè quốc tế trong nhiều thập kỷ, không chỉ trong một tuần lễ cấp cao. Nếu tuyến được vận hành đúng tầm nhìn – an toàn, đúng giờ, kết nối trơn tru các khu du lịch và khu dân cư – nó sẽ định nghĩa lại cách người dân và du khách di chuyển trên đảo, giảm phụ thuộc vào xe cá nhân và nâng chất lượng dịch vụ du lịch. Khi đó, APEC 2027 chỉ còn là cột mốc đầu tiên chứng minh Phú Quốc có thể thiết kế và vận hành một hệ thống giao thông công cộng bài bản, thay vì là lý do duy nhất để dự án này tồn tại.
