LRT Phú Quốc: Không chỉ là tuyến tàu điện nhẹ, mà là bài kiểm tra năng lực vận hành đô thị
Tuyến LRT Phú Quốc là tuyến đường sắt đô thị nhẹ đầu tiên trên đảo Ngọc, do Sun Group đầu tư theo mô hình BOT với mục tiêu trở thành xương sống giao thông công cộng kết nối sân bay, trung tâm hội nghị APEC và các tổ hợp du lịch, đồng thời là phép thử cho năng lực vận hành tàu điện nhẹ hiện đại tại Việt Nam.
Điểm đáng nói không phải ở câu chuyện “xây thêm một tuyến rail” mà ở lựa chọn ưu tiên chuẩn vận hành ngay từ đầu. Ngày 12/8, Sun Group ký Hợp đồng tư vấn vận hành, đào tạo và chạy thử tuyến LRT Phú Quốc với Công ty TNHH MTV Đường sắt Đô thị số 1 TP.HCM (HURC), đơn vị đang khai thác metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên. Thay vì tự mày mò, họ mang một nhà khai thác đã phục vụ hơn 35 triệu lượt hành khách trên tuyến metro số 1 kể từ khi vận hành từ 22/12/2024 vào cuộc. Đó là lựa chọn thực dụng: mua kinh nghiệm thay vì trả giá bằng lỗi vận hành trên một tuyến rail mới tinh giữa đảo du lịch quốc tế.
Vì sao phải “mượn” kinh nghiệm Metro Bến Thành – Suối Tiên?
LRT Phú Quốc được kỳ vọng không chỉ chạy đúng tiến độ APEC 2027 mà còn tiệm cận chuẩn quốc tế về an toàn, chất lượng và dịch vụ hành khách. Đây là tuyến đường sắt nhẹ đầu tiên của Việt Nam, lại đặt trên một đảo xa – nghĩa là mọi sai sót trong vận hành tàu điện nhẹ sẽ khó sửa hơn nhiều so với một dự án trong đất liền. Trong bối cảnh đó, hợp tác Sun Group HURC không phải “chiêu đánh bóng” mà là bước đi phòng ngừa rủi ro có tính chiến lược.
HURC đang vận hành tuyến metro số 1 với hệ thống quy trình an toàn, bảo trì, dịch vụ khách hàng đã được kiểm chứng và liên tục chuẩn hóa. Khi kinh nghiệm này được chuyển dịch sang tuyến LRT Phú Quốc, thời gian thử – sai sẽ rút ngắn đáng kể. Như chính lãnh đạo HURC nhấn mạnh, “một tuyến đường sắt đô thị thành công không chỉ được đánh giá qua công nghệ hiện đại, mà được thể hiện qua từng chuyến tàu đúng giờ, từng thiết bị vận hành tin cậy, sự hài lòng của hành khách và trên hết là an toàn”. Nói thẳng, công nghệ có thể mua, nhưng văn hóa vận hành phải học.
APEC 2027: Áp lực tiến độ hay cơ hội tái định nghĩa giao thông công cộng?
Việc ký hợp đồng tư vấn vận hành, đào tạo và chạy thử diễn ra trong bối cảnh Phú Quốc tăng tốc hoàn thiện hạ tầng giao thông hiện đại để tổ chức Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 và xây nền phát triển dài hạn cho đảo Ngọc. APEC 2027 vừa là động lực, vừa là deadline: tuyến LRT phải sẵn sàng phục vụ nhu cầu đi lại trong giai đoạn sự kiện, đồng thời chứng minh Phú Quốc đủ năng lực đón khách quốc tế với một hệ thống vận hành tàu điện nhẹ an toàn, ổn định.
Nhưng nếu chỉ coi LRT Phú Quốc là “dự án trình diễn cho APEC”, đó sẽ là một thất bại chiến lược. Như lãnh đạo Sun Group nhắc, APEC 2027 là cơ hội để Phú Quốc xuất hiện với diện mạo mới, nhưng điều quan trọng hơn là những gì xây hôm nay phải tiếp tục phục vụ người dân, doanh nghiệp và các thế hệ tương lai. Nói cách khác, sự kiện quốc tế là chất xúc tác; đích đến là một hệ sinh thái giao thông công cộng chuẩn mực, chứ không phải một tuyến rail chạy rầm rộ rồi… bỏ không.
Từ đường ray hiệu chuẩn đến trải nghiệm 20 phút từ sân bay xuống Nam đảo
Ở góc độ kỹ thuật, dự án LRT Phú Quốc đã bước vào giai đoạn thi công hạ tầng then chốt: nhiều hạng mục như cọc khoan nhồi, nền đường, cầu và hầm đang triển khai đúng tiến độ, đồng thời đã lắp đường ray hiệu chuẩn để chuẩn bị cho việc lắp ray chính thức trên nền đường, đoạn trên cao và hầm ngầm trong thời gian tới. Tuyến sử dụng đoàn tàu 3 toa chạy bằng năng lượng sạch, tốc độ thiết kế 70–100 km/h, công suất tối đa khoảng 4.500 hành khách/giờ.
Nếu vận hành đúng thiết kế, tuyến LRT Phú Quốc sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đến Nam đảo, Trung tâm Hội nghị APEC và các tổ hợp du lịch xuống khoảng 20 phút. Đối với người dân và du khách, điều này không chỉ là tiết kiệm thời gian; nó định nghĩa lại trải nghiệm di chuyển trên đảo – từ taxi phân tán sang một trục giao thông công cộng có giờ giấc, có năng lực phục vụ 4.500 khách/giờ. Sự khác biệt nằm ở chỗ: thay vì mỗi hành khách phải tự “giải bài toán” di chuyển, hệ thống LRT giải bài toán đó ở cấp đô thị.
Nhân lực địa phương và chuẩn vận hành: phép thử dài hạn cho Phú Quốc
Hợp tác Sun Group HURC không dừng ở chuyện mang chuyên gia từ TP.HCM ra đảo. HURC dự kiến huy động đội ngũ chuyên gia, kỹ sư, kỹ thuật viên và nhân sự vận hành giàu kinh nghiệm tham gia tư vấn, đào tạo và chuẩn bị vận hành tuyến LRT, đồng thời phối hợp với địa phương tuyển dụng và đào tạo lực lượng lao động tại chỗ. Đây là lựa chọn khôn ngoan: chuyển giao tri thức vận hành tàu điện nhẹ cho một nguồn nhân lực sẽ gắn bó lâu dài với Phú Quốc, thay vì phụ thuộc vĩnh viễn vào “đội đặc nhiệm” từ nơi khác.
Từ góc nhìn dài hạn, việc hình thành đội ngũ vận hành tuyến LRT đồng nghĩa với việc Phú Quốc bắt đầu xây dựng nguồn nhân lực giao thông đường sắt đô thị chất lượng cao ngay trên đảo. Khi tuyến LRT Phú Quốc là dự án BOT đầu tiên của Sun Group trong lĩnh vực đường sắt đô thị và đã giải ngân khoảng 1.800 tỷ đồng tính đến đầu tháng 8, câu hỏi lớn không phải là “tuyến có kịp APEC 2027 không” mà là “Phú Quốc có biến chuẩn vận hành thành chuẩn đô thị mới hay không”. Câu trả lời sẽ đến từ từng chuyến tàu, từng ca trực và thái độ của chính quyền trong việc giữ kỷ luật vận hành sau khi lễ cắt băng kết thúc.
