Trung tâm hành chính Cam Lâm là gì trong bức tranh phát triển Khánh Hòa?
Trung tâm hành chính Cam Lâm là đề xuất xây dựng một khu trung tâm hành chính tỉnh Khánh Hòa mới, diện tích khoảng 116,3ha tại xã Cam Lâm, cách Nha Trang gần 60km, nhằm tái tổ chức không gian quản trị, giảm phân tán trụ sở và gắn bộ máy điều hành với các cực tăng trưởng kinh tế mới của tỉnh.
Điểm đáng chú ý là quyết định này được thai nghén trong bối cảnh tỉnh đang điều chỉnh quy hoạch phát triển Khánh Hòa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, sau khi địa giới hành chính và không gian kinh tế thay đổi mạnh vì sáp nhập. Nói cách khác, trung tâm hành chính Cam Lâm không chỉ là chuyện xây thêm vài tòa nhà, mà là động tác xoay trục quyền lực hành chính theo hướng phù hợp với mô hình ba cực tăng trưởng mà tỉnh đang theo đuổi. Đây là lựa chọn mang tính chính trị – kinh tế rõ rệt, chứ không phải một dự án hạ tầng đơn lẻ.
Vì sao Khánh Hòa phải rời khỏi “vùng an toàn” Nha Trang?
Hiện nay, hạ tầng hành chính Nha Trang được đầu tư khá đồng bộ: khu trụ sở Tỉnh ủy, HĐND, Đoàn đại biểu Quốc hội và UBND tỉnh vừa hoàn thành tại số 1 Trần Phú, bên biển Nha Trang, được đánh giá là quy mô, tập trung, to đẹp. Tỉnh cũng đã phê duyệt quy hoạch khu đô thị – công viên – trung tâm hành chính mới tại Đồng Bò (phường Nam Nha Trang) để bố trí trụ sở các sở, ban, ngành và cơ quan Mặt trận. Nếu chỉ nhìn bề mặt, dời trung tâm ra Cam Lâm dường như đi ngược xu hướng “tập trung về Nha Trang”.
Nhưng thực tế, hệ thống trụ sở các sở, ngành, xã, phường vẫn bị phân tán, chật hẹp, ảnh hưởng cải cách hành chính. Việc tiếp tục dồn tất cả về Nha Trang sẽ khiến đô thị biển này càng quá tải, trong khi các vùng tiềm năng khác bị bỏ ngỏ. Khi tỉnh xác định phải tổ chức lại không gian phát triển sau sáp nhập để phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn, việc mạnh dạn đưa trung tâm hành chính ra khỏi “vùng an toàn” Nha Trang trở thành lựa chọn hợp lý, dù gây tranh luận.
Cam Lâm trong mô hình ba cực tăng trưởng và chiến lược quy hoạch mới
Điều chỉnh quy hoạch phát triển Khánh Hòa được HĐND tỉnh thông qua ngày 12/6/2026, làm nền cho tổ chức lại không gian kinh tế – xã hội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050. Theo lãnh đạo tỉnh, quy hoạch mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển sau sáp nhập, tạo cơ sở pháp lý cho phân bổ nguồn lực và thu hút đầu tư. Điểm nhấn là mô hình ba cực tăng trưởng: phía Bắc với hạt nhân là Khu kinh tế Vân Phong; cực trung tâm với Nha Trang – Cam Lâm – Cam Ranh; và cực phía Nam gắn với Phan Rang, Mũi Dinh, Cà Ná, tập trung năng lượng tái tạo và vận tải biển.
Trong mô hình này, Cam Lâm không còn là “vùng đệm” giữa Nha Trang và Cam Ranh mà trở thành hạt nhân của cực trung tâm, gắn với du lịch, dịch vụ và các trục giao thông chiến lược. Việc đề xuất trung tâm hành chính Cam Lâm với diện tích khoảng 116,3ha, tiếp cận các trục đường chính, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ và đảm bảo kết nối lâu dài, cho thấy tỉnh muốn đặt bộ máy điều hành ngay tại vùng động lực mới, thay vì giữ khoảng cách địa lý và thể chế với các cực tăng trưởng.
Liên kết quy hoạch hành chính với tham vọng tăng trưởng hai con số
Khánh Hòa đang đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới. Trong 9 tháng năm 2026, tổng sản phẩm trên địa bàn tăng 11,21%, xếp thứ 8/34 tỉnh, thành phố và dẫn đầu vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Để duy trì đà này, tỉnh xác định sáu nhóm đột phá: khoa học – công nghệ và chuyển đổi số, hạ tầng chiến lược, nguồn nhân lực, xử lý dự án chậm tiến độ, nâng cao hiệu quả đầu tư công, và tập trung vào các lĩnh vực lợi thế như công nghiệp, năng lượng, du lịch, dịch vụ, đô thị.
Trong bức tranh đó, quy hoạch phát triển Khánh Hòa không thể tách rời hạ tầng hành chính. Một bộ máy phân tán, trụ sở chật hẹp sẽ khó điều hành hiệu quả các dự án lớn, từ Khu kinh tế Vân Phong đến trung tâm năng lượng quốc gia với nhà máy nhiệt điện Vân Phong, hàng chục nhà máy điện gió, điện mặt trời, thủy điện và hai nhà máy điện hạt nhân đang chuẩn bị giải phóng mặt bằng. Nếu trung tâm hành chính Cam Lâm được thiết kế như “bộ não” gắn với các cực tăng trưởng, nó sẽ là công cụ thể chế quan trọng để biến các bản quy hoạch thành kết quả tăng trưởng cụ thể.
Thách thức và thông điệp chính sách từ quyết định xoay trục
Dù có cơ sở quy hoạch, việc di dời trung tâm hành chính ra Cam Lâm vẫn đặt ra nhiều câu hỏi: chi phí đầu tư hạ tầng mới, xử lý quỹ trụ sở hiện hữu ở Nha Trang, tổ chức lại mạng lưới các sở, ngành, xã, phường vốn đang phân tán. Hội Trí thức tỉnh đã kiến nghị rà soát quỹ nhà đất, xây dựng các khu liên cơ đủ tiêu chuẩn, gần trung tâm các cơ quan Tỉnh ủy, HĐND, UBND, đồng thời bố trí lại trụ sở xã, phường để bảo đảm điều hành và cải cách hành chính. Điều này cho thấy, nếu không có thiết kế thể chế và lộ trình rõ ràng, trung tâm hành chính Cam Lâm có nguy cơ trở thành thêm một “điểm mới” chứ không giải quyết triệt để phân tán.
Tuy vậy, thông điệp chính sách vẫn rất rõ: Khánh Hòa chấp nhận rời khỏi quán tính Nha Trang – biển – du lịch để tổ chức lại không gian phát triển quanh ba cực tăng trưởng, gắn hành chính với kinh tế biển, công nghiệp, năng lượng và du lịch. Trung tâm hành chính Cam Lâm vì thế nên được nhìn như phép thử cho khả năng biến quy hoạch thành hành động. Nếu làm tốt, đây sẽ là bước xoay trục chiến lược, giúp tỉnh xây dựng một nền quản trị tương xứng với tham vọng tăng trưởng hai con số và vai trò trung tâm năng lượng – dịch vụ mới trên bản đồ quốc gia.
