Cam Lâm trong chiến lược Khánh Hòa thành phố: bước ngoặt hay thách thức?
Cam Lâm trung tâm hành chính là cách gọi tóm tắt cho định hướng đưa khu vực Cam Lâm trở thành đô thị sân bay hiện đại, giữ vai trò hạt nhân hành chính – kinh tế mới, kết nối Nha Trang với Cam Ranh và gánh một phần chức năng trung tâm của tỉnh trong chiến lược quy hoạch đô thị Khánh Hòa đến năm 2050.
Điểm mấu chốt là: nếu Khánh Hòa muốn đạt mục tiêu trở thành đô thị loại I, lên thành phố vào năm 2030, họ buộc phải phân tán chức năng, thoát khỏi mô hình “mọi thứ dồn về Nha Trang”. Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa đến năm 2050, tầm nhìn 2075, đã được Thủ tướng phê duyệt, định hướng rõ tỉnh trở thành thành phố vào năm 2030. Trong bức tranh đó, Cam Lâm không chỉ là một phường mới, mà là phép thử cho mô hình đa cực, đa trung tâm: nếu Cam Lâm không bật lên, cả chiến lược phân bố lại không gian phát triển sẽ khó thành hiện thực.
Từ xã lên phường: Cam Lâm được “đặt cược” làm hạt nhân mới
Trong tháng 10.2026, HĐND tỉnh Khánh Hòa đã thông qua nghị quyết công nhận xã Cam Lâm là đô thị loại III và đề án thành lập phường Cam Lâm trên cơ sở nguyên trạng xã hiện nay. Đây không phải động tác nâng cấp hành chính thuần túy, mà là bước khóa chốt để hình thành một đô thị sân bay gắn với Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh, được định hướng hiện đại, xanh, thông minh.
Quy hoạch chung đô thị mới Cam Lâm đến năm 2045 chia không gian thành ba phân khu: trung tâm, ven biển và phía bắc. Phân khu trung tâm – nằm trên địa bàn thị trấn Cam Đức cũ và một phần các xã lân cận – được giao nhiệm vụ phát triển các chức năng hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa, thương mại và dịch vụ. Nói cách khác, Cam Lâm phường tương lai là “trái tim” của đô thị Cam Lâm, nơi sẽ thử nghiệm mô hình đô thị sân bay gắn du lịch nghỉ dưỡng, logistics, công nghệ cao và đô thị thông minh.
Mô hình đa cực, đa trung tâm: Cam Lâm đứng ở đâu?
Quy hoạch đô thị Khánh Hòa mới không còn xoay quanh một trục Nha Trang, mà tổ chức không gian theo mô hình đa cực, đa trung tâm với hai phân vùng phát triển, ba cực động lực và bốn hành lang kết nối. Nha Trang vẫn là đô thị hạt nhân, tập trung dịch vụ và du lịch biển quốc tế; Vân Phong được định hướng thành trung tâm kinh tế biển, cảng trung chuyển quốc tế và logistics; Cam Lâm hướng đến mô hình đô thị sân bay hiện đại, sinh thái, đẳng cấp quốc tế.
Điểm đáng chú ý là Sở Xây dựng tỉnh đang nghiên cứu, đề xuất đặt khu trung tâm hành chính tỉnh tại Cam Lâm. Nếu đề xuất này được chấp thuận, Cam Lâm trung tâm hành chính sẽ trở thành “cực quyền lực” mới, kéo theo làn sóng đầu tư hạ tầng, dịch vụ công và nhà ở. Trong khi đó, quy hoạch đặt mục tiêu đến năm 2050 dân số đô thị Khánh Hòa đạt khoảng 5 – 5,1 triệu người, với mô hình đa cực giúp phân bổ dân cư và dịch vụ thay vì dồn nén vào một đô thị duy nhất.
Hạ tầng, dân sinh và bài toán quy hoạch đô thị Khánh Hòa
Để biến quy hoạch trên giấy thành đời sống thực, Cam Lâm đang triển khai các dự án theo quy hoạch chung và quy hoạch phân khu, ưu tiên giao thông, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và các công trình phục vụ dân sinh. Song song, địa phương lập quy hoạch chi tiết tại các khu vực trọng điểm để quản lý xây dựng, thu hút đầu tư và sử dụng đất theo đúng định hướng.
Ở tầm tỉnh, quy hoạch đô thị Khánh Hòa đặt ra yêu cầu mở rộng không gian xây dựng, phát triển đồng bộ hệ thống giao thông, cấp điện, cấp nước, thoát nước, xử lý chất thải và hạ tầng xã hội để đáp ứng quy mô dân số đô thị dự kiến 2,7 – 2,8 triệu người vào năm 2030, 3,7 – 3,8 triệu người năm 2040 và 5 – 5,1 triệu người năm 2050. Nếu những hạ tầng này không đi trước một bước, Cam Lâm có nguy cơ lặp lại “vết xe” của nhiều đô thị mới: danh nghĩa trung tâm hành chính nhưng đời sống người dân vẫn thiếu dịch vụ cơ bản.
Khánh Hòa thành phố 2030: Cam Lâm là cơ hội hay phép thử cuối cùng?
Ngày 20.10, UBND tỉnh cho biết đã nhận Quyết định số 2007/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa đến năm 2050, tầm nhìn 2075, định hướng tỉnh trở thành thành phố vào năm 2030. Trước đó, Quyết định số 205/QĐ-TTg ngày 28.2.2024 đã phê duyệt quy hoạch chung đô thị mới Cam Lâm đến năm 2045, cụ thể hóa Nghị quyết 09-NQ/TW về việc xác định Cam Lâm là động lực tăng trưởng mới.
Theo lộ trình, đến năm 2030 Khánh Hòa phải đạt tiêu chí đô thị loại I với 15 đô thị, đến năm 2040 hình thành 5 đô thị loại II và đến năm 2050 hoàn chỉnh hệ thống 21 đô thị loại II, III và các khu theo cơ chế đặc thù. Điều này đặt Cam Lâm vào vị thế “phép thử”: nếu phường Cam Lâm không kịp trở thành trung tâm hành chính – kinh tế đúng nghĩa, mục tiêu Khánh Hòa thành phố 2030 sẽ bị kéo lùi. Ngược lại, nếu Cam Lâm bứt phá, đây sẽ là minh chứng rằng mô hình đa cực, đa trung tâm không chỉ là khẩu hiệu quy hoạch mà là con đường mới cho phát triển hành chính Khánh Hòa.
