Tuyến Cần Thơ - Quảng Tây: định nghĩa một nước đi chiến lược
Tuyến container Cần Thơ Quảng Tây là tuyến vận tải quốc tế mới kết nối trực tiếp cảng Cần Thơ với khu vực Quảng Tây (Trung Quốc), sử dụng tàu container để chở hàng xuất nhập khẩu – chủ yếu là nông, thủy sản và hàng công nghiệp – với mục tiêu giảm trung chuyển, rút ngắn thời gian vận chuyển và đưa Đồng bằng sông Cửu Long tham gia sâu hơn vào mạng lưới logistics Đông Nam Á và chuỗi cung ứng Trung Quốc. Điểm mấu chốt ở đây không phải là thêm một con tàu quốc tế cập Cái Cui, mà là thay đổi tư thế của Việt Nam trong vận tải quốc tế: từ “vệ tinh” quanh các cảng trung chuyển lớn, tiến tới sở hữu tuyến trực tiếp với một cửa ngõ sản xuất và tiêu thụ khổng lồ của Trung Quốc. Việc thử nghiệm chuyến tàu M/V LI DA TONG 2 HAO với 66 container hàng nông sản từ Đồng bằng sông Cửu Long lên đường sang Quảng Tây cho thấy điều này đã bước qua giai đoạn ý tưởng, bắt đầu đi vào vận hành thực tế.
Vì sao thời điểm này đặc biệt thuận lợi cho tuyến container Cần Thơ Quảng Tây?
Tuyến vận tải container Cần Thơ đến Quảng Tây dự kiến khai thác chính thức từ tháng 9/2026, do Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) phối hợp cùng các đối tác triển khai. Thời điểm này không ngẫu nhiên: nó trùng với một làn sóng tái định tuyến thương mại toàn cầu khi hàng hóa từ Trung Quốc bớt đi Mỹ, tăng mạnh về Đông Nam Á. Trong mùa cao điểm vận tải biển, tàu của Cosco, Maersk, Hapag-Lloyd đã giảm ghé cảng Mỹ, dừng nhiều hơn ở Việt Nam, Malaysia và phần còn lại của Đông Nam Á. Đây là phản ứng dài hạn trước căng thẳng thuế quan Mỹ - Trung, dẫn tới việc chuỗi cung ứng Trung Quốc xoay trục về nội Á. Khi khối lượng hàng xuất bến từ Trung Quốc sang Mỹ giảm tới 21% so với đỉnh 12 tháng, việc Việt Nam mở một tuyến container quốc tế trực tiếp với Quảng Tây cho thấy chúng ta đang tận dụng đúng nhịp dịch chuyển, thay vì bị cuốn theo.
Tác động lên Đồng bằng sông Cửu Long và người tiêu dùng Đông Nam Á
Tuyến vận tải quốc tế trực tiếp này trước hết là tin tốt cho doanh nghiệp và nông dân miền Tây: khi hàng hóa có thể đi thẳng từ Cần Thơ đến Quảng Tây, các khâu trung chuyển qua cảng lớn giảm đi, chuỗi vận chuyển được chủ động hơn và chi phí logistics có cơ hội hạ nhiệt. Nhu cầu tiêu thụ nông, thủy sản của Trung Quốc, cùng với đà phình to của tầng lớp trung lưu Đông Nam Á – vốn đang dùng nhiều hàng Trung Quốc hơn, từ xe điện đến hàng tiêu dùng – đặt Đồng bằng sông Cửu Long vào vị thế mới: nguồn cung gần và linh hoạt. Không nên nhìn tuyến container Cần Thơ Quảng Tây như một đường xuất khẩu một chiều. Ông Lê Quang Trung nhấn mạnh, nguồn hàng ổn định ở cả chiều đi và chiều về là yếu tố then chốt để duy trì tuyến lâu dài. Điều đó nghĩa là cùng lúc xuất nông, thủy sản, Việt Nam sẽ nhập linh kiện, nguyên liệu từ Trung Quốc phục vụ sản xuất, gia công tại chỗ – ăn khớp với xu hướng dịch chuyển những công đoạn thâm dụng lao động về Việt Nam.
Cạnh tranh logistics Đông Nam Á: cơ hội và sức ép cho Việt Nam
Khi tuyến Trung Quốc – Đông Nam Á tăng tốc, khối lượng hàng container từ Trung Quốc sang Việt Nam tăng 31% so với cùng kỳ năm trước, còn sang Malaysia tăng 4,2%, trong khi hàng đi Mỹ giảm 1%. Đây là bằng chứng rõ rằng logistics Đông Nam Á đang nổi lên như trục mới của vận tải quốc tế, và tuyến Cần Thơ – Quảng Tây là cách Việt Nam chen vai vào bàn chơi này, thay vì chỉ đứng sau các cảng trung chuyển như Singapore. Tuy vậy, cạnh tranh sẽ khốc liệt. Tắc nghẽn tại các cảng lớn ở Thượng Hải, Ninh Ba đã khiến tàu bè chậm tới 5 ngày, và hệ quả được dự báo lan sang các cảng trung chuyển trọng điểm Đông Nam Á như Singapore, đe dọa độ tin cậy lịch trình của các hãng tàu. Đây vừa là rủi ro, vừa là cơ hội: nếu Cảng Cần Thơ xây dựng được trung tâm logistics đồng bộ, giảm thời gian thông quan như hải quan cửa khẩu đã cam kết, Việt Nam không chỉ “chia lửa” tắc nghẽn mà còn nâng vị thế cạnh tranh với các cảng khu vực khác. Ngược lại, nếu hạ tầng, dịch vụ không theo kịp, tuyến mới sẽ khó trở thành lựa chọn ưu tiên của các hãng tàu quốc tế.
Từ tuyến thử nghiệm đến trung tâm logistics: Việt Nam phải chọn hướng đi nào?
Chuyến tàu M/V LI DA TONG 2 HAO cập Cái Cui an toàn, bốc xếp 66 container trong lần thử nghiệm là bước đầu quan trọng để đánh giá khả năng vận hành thực tế và nhu cầu vận chuyển trong khu vực. Nhưng tương lai của tuyến vận tải quốc tế này sẽ không được quyết định bởi một vài chuyến tàu, mà bởi tầm nhìn xây dựng Cần Thơ thành trung tâm logistics và cửa ngõ xuất nhập khẩu của Đồng bằng sông Cửu Long. Nếu sản lượng hàng hóa tăng trưởng ổn định và chi phí khai thác tối ưu, tuyến container quốc tế có thể duy trì định kỳ và tăng tần suất. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng Trung Quốc đang xoay trục lâu dài về Đông Nam Á, lựa chọn thực sự của Việt Nam là: hoặc chủ động định vị mình như một mắt xích quan trọng trong mạng lưới logistics quốc tế, gánh thêm vai trò trung chuyển và phân phối khu vực; hoặc tiếp tục xuất khẩu theo kiểu “đi nhờ” các cảng lớn. Tuyến container Cần Thơ Quảng Tây đã mở cánh cửa, phần còn lại là quyết tâm và năng lực tổ chức chuỗi của chính chúng ta.
