Cúm mùa có thể khởi đầu như một cơn cảm
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, thường lây qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện và có thể gây biến chứng nặng ở người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính cùng một số nhóm nguy cơ khác. Cúm A thường khởi phát đột ngột với ho, chảy hoặc nghẹt mũi, đau đầu, sốt, mệt mỏi, hắt hơi, đau họng và đau nhức cơ thể. Những dấu hiệu cúm A này khá giống cảm lạnh và các bệnh nhiễm virus đường hô hấp khác, nên không thể dựa vào triệu chứng đơn thuần để tự kết luận bệnh. Phần lớn người bệnh hồi phục sau khoảng một tuần, nhưng cúm mùa ở người cao tuổi không nên bị xem là chuyện nhỏ: người trên 60 tuổi, nhất là người có bệnh nền, có thể suy giảm sức khỏe nhanh và gặp biến chứng đe dọa tính mạng.
Tuổi tác làm suy giảm khả năng chống virus; bệnh tim mạch, tiểu đường và bệnh phổi mạn tính càng khiến cơ thể khó chống đỡ khi nhiễm cúm. Vì vậy, dù triệu chứng ban đầu có vẻ quen thuộc, người cao tuổi và gia đình cần theo dõi sát thay vì chờ bệnh tự qua.
Dấu hiệu nào cần tìm chăm sóc y tế?
Sốt cao, tức ngực, khó thở, nôn nhiều hoặc sức khỏe xấu đi là những dấu hiệu cảnh báo cần được thăm khám sớm ở người trên 60 tuổi. Cúm diễn tiến nặng còn có thể đi kèm ho khan, viêm phổi, nhiễm trùng tai, tiêu chảy, buồn nôn hoặc nôn; sốt cao đôi khi gây co giật. Đừng đợi đến khi người bệnh kiệt sức mới gọi trợ giúp: bác sĩ cần đánh giá tình trạng để chọn hướng xử trí phù hợp, nhất là khi người bệnh có bệnh nền.
Các ca điều trị gần đây cho thấy nguy cơ này không chỉ là cảnh báo lý thuyết. Tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp, khoa Bệnh nhiệt đới ghi nhận 79 ca cúm A trong tháng 8, 89 ca trong tháng 9 và 84 ca phải nhập viện từ ngày 1/10 đến thời điểm bài viết nguồn ghi nhận. Nhiều bệnh nhân có tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn hoặc bệnh tim mạch cần hỗ trợ ô xy; một số trường hợp phải chuyển hồi sức, đặt ống thở máy và điều trị thuốc kháng virus. Một phụ nữ 65 tuổi có tiền sử tăng huyết áp nhập viện trong tình trạng khó thở nhiều, đau họng và sốt, sau đó được xác định mắc cúm A.
Biến chứng cúm có thể ảnh hưởng cả tim và đường huyết
Cúm không chỉ làm tổn thương đường hô hấp. Virus có thể làm suy yếu khả năng phòng vệ của phổi, tạo điều kiện cho vi khuẩn gây viêm phổi; người có bệnh tim mạch có thể bị tăng gánh nặng cho tim, suy tim nặng hơn hoặc suy tim cấp. Nhiễm cúm cũng có thể làm nặng bệnh mạn tính và dẫn tới viêm cơ tim, nhiễm trùng thứ phát hoặc suy đa cơ quan nếu không được điều trị kịp thời. Với người mắc tiểu đường, sốt và nhiễm trùng có thể khiến đường huyết khó kiểm soát.
Theo số liệu được nêu trong nguồn, nhiễm cúm có thể làm tăng 10 lần nguy cơ nhồi máu cơ tim, 8 lần nguy cơ đột quỵ, 24% khả năng nhập viện do suy tim và 74% nguy cơ biến cố rối loạn đường huyết ở người mắc tiểu đường. Đây là lý do người bệnh không nên chỉ theo dõi ho hay sốt: đau ngực, khó thở hoặc dấu hiệu bệnh nền mất kiểm soát cũng cần được xem là tín hiệu đáng lo.
Phòng bệnh chủ động, đừng chờ đến khi cúm trở nặng
Tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp phòng ngừa quan trọng; vaccine giúp tạo miễn dịch với các chủng cúm phổ biến, giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nghiêm trọng. Người cao tuổi và người có bệnh nền nên chủ động trao đổi với cơ sở y tế về tiêm phòng, thay vì đợi có ca bệnh trong gia đình mới tính đến bảo vệ bản thân.
Bên cạnh tiêm chủng, khuyến cáo phòng bệnh gồm ăn uống đủ chất và tập luyện thường xuyên để nâng cao thể trạng. Cúm lây qua giọt bắn, vì vậy cần hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng và lưu ý nguy cơ lây lan trong không gian đông người. Theo thống kê được dẫn trong nguồn, mỗi năm cả nước có khoảng 34.500 người cao tuổi phải nhập viện do cúm. Con số ấy nhắc rằng phòng ngừa và thăm khám sớm đáng giá hơn việc chờ xem bệnh có tự khỏi hay không. Với người trên 60 tuổi, sốt cao, tức ngực, khó thở, nôn nhiều hoặc sức khỏe suy giảm là lúc cần tìm chăm sóc y tế.
