Cúm mùa không phải lúc nào cũng giống cảm lạnh
Cúm mùa là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, có thể lây qua giọt dịch tiết khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, cũng như qua các hạt khí dung trong không gian kín, đông người, thông khí kém. Với người trên 60 tuổi, cúm A thường khởi phát đột ngột bằng sốt, ho, đau họng, sổ hoặc nghẹt mũi, đau đầu, mỏi cơ và mệt mỏi. Những biểu hiện này dễ nhầm với cảm lạnh hay bệnh hô hấp khác, nên triệu chứng ban đầu không cho biết chắc bệnh sẽ nhẹ. Phần lớn người bệnh hồi phục, nhưng cúm A ở người cao tuổi và người mắc bệnh nền có thể gây viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm bệnh mạn tính nặng lên. Vì vậy, xem cúm như một cơn cảm thông thường là chủ quan: cần theo dõi sức khỏe sát hơn ngay từ khi xuất hiện triệu chứng.
Theo dõi cả những thay đổi nhỏ và dấu hiệu cấp cứu
Người cao tuổi không phải lúc nào cũng biểu hiện cúm bằng sốt và ho rõ rệt. Mệt mỏi bất thường, ăn uống kém, lú lẫn mới xuất hiện, giảm khả năng vận động hoặc sức khỏe đột ngột đi xuống cũng có thể là tín hiệu đáng lưu tâm. Dấu hiệu cúm nặng có thể gồm sốt cao, ho khan, tức ngực, nôn, buồn nôn, tiêu chảy hoặc nhiễm trùng tai; biến chứng viêm phổi đặc biệt đáng ngại. Khó thở, đau tức ngực, tím tái, lú lẫn mới xuất hiện hoặc suy kiệt nhanh cần được đánh giá y tế khẩn cấp. Đừng chờ đủ tất cả triệu chứng mới tìm trợ giúp. Khi nghi cúm, người cao tuổi nên liên hệ cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn; thăm khám sớm giúp bác sĩ đánh giá tình trạng và hướng xử trí phù hợp.
Nguy cơ trở nặng cao hơn khi miễn dịch suy giảm theo tuổi hoặc khi người bệnh có bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính và các bệnh nền khác. Cúm có thể làm nặng bệnh sẵn có, vì thế người đang điều trị bệnh mạn cần tiếp tục dùng thuốc theo chỉ định, không tự ý ngừng thuốc khi xuất hiện triệu chứng.
Vắc-xin liều cao mở thêm lựa chọn, không thay thế tư vấn
Một lựa chọn mới được triển khai là vắc-xin cúm liều cao dành cho người từ 60 tuổi trở lên, do Hệ thống Tiêm chủng VNVC phối hợp với Tập đoàn Dược phẩm Sanofi đưa vào sử dụng. Vắc-xin có hàm lượng kháng nguyên gấp 4 lần loại liều tiêu chuẩn, nhằm tăng cường đáp ứng miễn dịch ở nhóm tuổi mà khả năng miễn dịch thường suy giảm theo lão hóa. Đây là thông tin đáng chú ý, nhưng không nên hiểu liều cao mặc nhiên phù hợp với mọi người. Loại vắc-xin được chọn cần căn cứ vào tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và hướng dẫn chuyên môn. Vắc-xin cúm liều tiêu chuẩn vẫn là một biện pháp dự phòng quan trọng; lựa chọn cụ thể nên được trao đổi với nhân viên y tế, nhất là khi người tiêm có bệnh nền hoặc đang điều trị.
Tiêm chủng hằng năm giúp giảm nguy cơ mắc cúm và biến chứng, nhưng không thay thế việc theo dõi triệu chứng hay quản lý bệnh nền. Người cao tuổi và gia đình nên hỏi cơ sở tiêm chủng hoặc bác sĩ về phương án phù hợp, thay vì tự quyết định chỉ dựa trên tên gọi “liều cao”.
Phòng cúm mùa bằng nhiều lớp bảo vệ
Phòng cúm mùa hiệu quả cần kết hợp tiêm vắc-xin định kỳ với những thói quen giảm lây nhiễm. Rửa tay thường xuyên, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, giữ nhà cửa thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp là các bước thiết thực. Khi có người trong gia đình mắc bệnh, cần lưu ý nguy cơ lây qua tiếp xúc và không gian sinh hoạt chung; virus cúm có thể phát tán trước khi người nhiễm nhận ra mình có triệu chứng. Người có bệnh nền nên tuân thủ điều trị, tái khám theo lịch và chủ động hỏi ý kiến y tế khi sức khỏe thay đổi. Kết luận quan trọng nhất: đừng xem nhẹ những dấu hiệu khác thường ở người lớn tuổi. Tiêm phòng, giảm phơi nhiễm và đi khám đúng lúc cùng tạo nên lớp bảo vệ thiết thực trước cúm.
