Hai sân bay cửa ngõ của hàng không Việt Nam bước vào bảng xếp hạng toàn cầu
Việc sân bay Nội Bài và Tân Sơn Nhất cùng lọt top 50 sân bay kết nối toàn cầu là sự kiện cho thấy vai trò đang lên của hàng không Việt Nam trong mạng lưới bay quốc tế, đồng thời phản ánh mức độ gắn kết của hai cảng hàng không quốc tế lớn nhất cả nước với các điểm đến khu vực và liên lục địa, từ đó định hình lại chiến lược phát triển các trung tâm trung chuyển và cạnh tranh hàng không trong nhiều năm tới. Công ty dữ liệu hàng không OAG mới công bố bảng xếp hạng 50 sân bay có tính kết nối cao nhất thế giới (Megahubs), dựa trên phân tích chuyến bay tại 100 sân bay lớn giai đoạn từ tháng 9/2025 đến tháng 8/2026 và chọn ra ngày 2/8 là ngày bận rộn nhất để đo số hành trình nối chuyến hợp lệ. Trong danh sách này, Việt Nam có hai đại diện: Tân Sơn Nhất giữ vị trí 48 với 8.441 phương án kết nối tới 100 điểm đến, trong khi Nội Bài lần đầu góp mặt ở vị trí 49 với 8.679 phương án kết nối tới 105 điểm đến.
Tân Sơn Nhất và Nội Bài: cặp cửa ngõ Bắc–Nam và cấu trúc thị trường hãng bay
Nhìn từ góc độ chiến lược, việc Nội Bài và Tân Sơn Nhất trở thành sân bay kết nối toàn cầu cho thấy hai cực Bắc–Nam đã hình thành rõ rệt trong mạng lưới hàng không Việt Nam. Nội Bài hiện là cảng hàng không lớn nhất miền Bắc, giữ vai trò then chốt trong hệ thống giao thông quốc gia suốt nhiều thập kỷ. Tân Sơn Nhất là cảng hàng không quốc tế lớn nhất cả nước về sản lượng, dẫn đầu về hàng hóa và hành khách hàng năm với diện tích khai thác hơn 1.500ha. Chính cấu trúc thị phần hãng bay tại đây cũng cho thấy mô hình hub đang định hình: Vietnam Airlines chiếm 37% tại Nội Bài và 35% tại Tân Sơn Nhất, trong khi Vietjet – hãng chi phí thấp – nắm 30–31% công suất ở cả hai sân bay. Cặp cửa ngõ này vì thế vừa đóng vai trò trung tâm của mạng bay truyền thống, vừa là bệ đỡ cho hàng không giá rẻ, tạo nên thế cân bằng đáng chú ý trong xếp hạng sân bay toàn cầu.
Xếp hạng sân bay kết nối toàn cầu: thước đo mới cho tham vọng hub khu vực
Điểm mấu chốt của bảng xếp hạng sân bay kết nối toàn cầu không nằm ở thứ hạng tuyệt đối, mà ở cách nó phác họa vị thế chiến lược của mỗi cảng hàng không quốc tế trong mạng lưới khu vực. Tân Sơn Nhất giảm 3 bậc xuống vị trí 48 nhưng vẫn giữ được 8.441 phương án nối chuyến hợp lệ, kết nối 100 điểm đến. Nội Bài tăng tới 8 bậc, lần đầu gia nhập top 50 với 8.679 phương án kết nối tới 105 địa điểm. "Nội Bài dù có nhiều phương án kết nối hơn nhưng vẫn đứng sau Tân Sơn Nhất do chỉ cung ứng 22,5 triệu ghế, ít hơn 4,8 triệu ghế so với sân bay TP.HCM". Cách tính này cho thấy khả năng cạnh tranh của một sân bay không chỉ nằm ở số đường bay hay hành khách, mà ở chất lượng mạng nối chuyến – một yếu tố then chốt nếu Việt Nam muốn xây dựng các hub trung chuyển tầm khu vực, thay vì chỉ đóng vai trò điểm đầu–cuối trong hành trình.
Vai trò của Istanbul, London và bài học cho chiến lược kết nối của Việt Nam
Xem Istanbul và London Heathrow đứng đầu bảng Megahubs là cơ hội để soi chiếu chiến lược của hàng không Việt Nam. Istanbul hiện là sân bay kết nối tốt nhất thế giới với khả năng bay tới 337 địa điểm, đồng thời là sân bay bận rộn thứ 8 toàn cầu trong giai đoạn 8/2025–8/2026. Ngược lại, London Heathrow – từng ba năm liên tiếp giữ vị trí số 1 – năm nay tụt xuống thứ 2 khi số phương án nối chuyến hợp lệ giảm 6%, xuống còn 89.456 do gián đoạn kéo dài với các chuyến bay đi–đến Trung Đông. Bài học rõ ràng là: một sân bay kết nối toàn cầu muốn duy trì vị trí phải vừa mở rộng mạng bay, vừa quản lý rủi ro địa chính trị và sự ổn định của hành trình nối chuyến. Nếu Nội Bài Tân Sơn Nhất muốn vươn lên nhóm hub hàng đầu khu vực, chiến lược kết nối cần gắn với khả năng thích ứng trước biến động và đa dạng hóa tuyến bay quốc tế, thay vì phụ thuộc vào một vài thị trường.
Long Thành, Gia Bình và tương lai tái cấu trúc “bản đồ hub” của hàng không Việt Nam
Việc hai sân bay hiện hữu được ghi nhận trong top 50 chỉ là bước khởi đầu cho một quá trình tái cấu trúc sâu hơn của mạng lưới hub tại Việt Nam. Các dự án sân bay Long Thành và Gia Bình đang được triển khai được dự báo sẽ làm thay đổi vị thế của những sân bay lớn hiện nay. Câu hỏi đặt ra không phải là "sân bay nào lớn nhất", mà là Việt Nam sẽ xây dựng hệ sinh thái hub ra sao: Long Thành có trở thành cửa ngõ quốc tế chính, Tân Sơn Nhất chuyển trọng tâm sang nội địa và hàng hóa, hay Nội Bài giữ vai trò trung tâm mạng bay phía Bắc song song với một hub mới? Hai sân bay đang nằm trong nhóm 25 sân bay kết nối tốt với hàng không chi phí thấp – Tân Sơn Nhất thứ 19, Nội Bài thứ 22, với tỷ trọng hàng không giá rẻ lần lượt 37% và 35%. Điều này cho thấy tương lai của hàng không Việt Nam sẽ gắn chặt với sự kết hợp giữa mạng bay truyền thống và chi phí thấp, và xếp hạng sân bay toàn cầu sẽ là thước đo quan trọng để kiểm định mọi lựa chọn quy hoạch hub trong thập kỷ tới.
