Chứng nhận ACA Level 1: bước ngoặt xanh của Nội Bài và ngành hàng không
Airport Carbon Accreditation (ACA) là một chương trình chứng nhận carbon sân bay ở quy mô toàn cầu, đánh giá độc lập mức độ kiểm soát, quản lý và giảm phát thải khí nhà kính của các cảng hàng không thông qua hệ thống nhiều cấp độ, qua đó tạo ra tiêu chuẩn môi trường quốc tế chung để định hướng ngành hàng không tiến tới phát triển bền vững sân bay. Việc Cảng hàng không quốc tế Nội Bài chính thức đạt chứng nhận ACA cấp độ 1 – lần đầu tiên một sân bay Việt Nam được công nhận trong chương trình này – không chỉ là một “thành tích kỹ thuật” mà là tín hiệu chính trị cho thấy ngành hàng không đã bước vào giai đoạn buộc phải coi quản lý phát thải hàng không như một trụ cột chiến lược, ngang hàng với an toàn và hiệu quả khai thác. Theo Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), mốc ACA Level 1 tại Nội Bài trong năm 2026 đánh dấu sự chủ động đưa các yêu cầu môi trường và phát triển bền vững vào hệ thống quản lý, thay vì xem đó là phần việc phụ hoặc chỉ để đáp ứng quy định.
Từ nhận diện đến quản lý phát thải dựa trên dữ liệu
Điểm quan trọng của ACA Level 1 nằm ở chỗ sân bay không còn nói về “phát thải” một cách chung chung, mà phải chứng minh được con số, nguồn gốc và phương pháp tính toán. Để đạt chứng nhận, Nội Bài phải rà soát toàn bộ hoạt động trong phạm vi quản lý, xác định các nguồn phát thải trực tiếp và gián tiếp thuộc Scope 1 và Scope 2, từ nhiên liệu cho phương tiện, máy phát điện, máy móc, thiết bị đến xử lý nước thải, môi chất lạnh và điện năng mua từ lưới điện. Trên nền đó, cảng xây dựng Báo cáo “Dấu chân carbon” với phương pháp tính, dữ liệu hoạt động, hệ số và kết quả phát thải được kiểm tra, thẩm tra độc lập, tạo nền tảng tin cậy cho quản lý và theo dõi phát thải. Đây là bước chuyển rõ ràng: từ nhận diện nguồn phát thải sang quản lý phát thải dựa trên dữ liệu, mở ra khả năng đánh giá hiệu quả sử dụng năng lượng, tối ưu vận hành và nghiên cứu giải pháp giảm tác động môi trường phù hợp thực tế. Theo mô tả của chương trình ACA, hệ thống chứng nhận có 7 cấp độ từ Level 1 đến Level 5, bao gồm các mức nâng cao, đặt ra lộ trình dài hạn cho các sân bay tiến tới quản lý và giảm phát thải ngày càng sâu hơn.
Cam kết chuyển đổi xanh của ACV và "hiệu ứng lan tỏa"
Nội Bài trở thành cảng hàng không đầu tiên tại Việt Nam được chứng nhận quản lý carbon trong khuôn khổ chương trình ACA của Hội đồng Sân bay Quốc tế, qua đó tạo tiền lệ rõ ràng: những chuẩn mực môi trường quốc tế không còn là câu chuyện xa vời mà là yêu cầu hiện hữu với hệ thống cảng hàng không do ACV quản lý. Đại diện ACV nhìn nhận mốc ACA Level 1 tại Nội Bài là minh chứng cho định hướng chủ động thúc đẩy chuyển đổi xanh trong toàn hệ thống. Kết quả này cũng hoàn thành nhiệm vụ ACV giao tại Thông báo số 5750/TB-TCTCHKVN ngày 31/12/2025 về bảo vệ môi trường và kế hoạch chuyển đổi xanh ở các cảng hàng không thuộc Tổng công ty. Ở góc độ ngành, đây là lời “thách thức” gửi tới các sân bay khác: nếu một cảng lớn, phức tạp như Nội Bài đạt ACA Level 1, việc trì hoãn xây dựng nền tảng dữ liệu carbon tại các cảng còn lại khó có thể biện minh. Hệ thống sân bay Việt Nam đang bước vào giai đoạn mà năng lực quản lý phát thải hàng không sẽ phân biệt ai đi trước trong cuộc chơi phát triển bền vững sân bay.
Vai trò đặc biệt của Nội Bài đối với du lịch và logistics miền Bắc
Không phải ngẫu nhiên mà chứng nhận carbon sân bay đầu tiên lại thuộc về Nội Bài. Cảng này từng là sân bay quốc tế lớn nhất miền Bắc, giữ vai trò quan trọng trong hệ thống giao thông quốc gia suốt nhiều thập kỷ, với hai nhà ga hành khách T1 cho nội địa và T2 cho quốc tế, tổng công suất thiết kế khoảng 25 triệu lượt khách mỗi năm. Một hạ tầng cửa ngõ như vậy khi chuyển sang quản lý phát thải dựa trên dữ liệu sẽ tạo ra tác động lan tỏa tới toàn bộ chuỗi du lịch và logistics khu vực. Khi sân bay áp dụng tiêu chuẩn môi trường quốc tế, doanh nghiệp hàng không, dịch vụ mặt đất, vận tải hàng hóa buộc phải điều chỉnh quỹ đạo hoạt động theo hướng xanh hơn. Điều này không chỉ giúp Nội Bài tiệm cận chuẩn mực môi trường quốc tế trong lĩnh vực hàng không, mà còn nâng chuẩn kỳ vọng đối với các cảng mới nổi như Gia Bình – hiện đã vượt Nội Bài về quy mô diện tích sau điều chỉnh quy hoạch tổng thể. Câu hỏi đặt ra cho miền Bắc không phải là “có cần xanh hay không”, mà là: ai sẽ tiếp nối bước đi của Nội Bài để biến mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của ngành hàng không toàn cầu thành kế hoạch cụ thể, có dữ liệu và có lộ trình.
Từ nền tảng dữ liệu đến chiến lược phát thải ròng bằng 0
ACA Level 1 không phải đích đến, mà là đường băng cho hành trình dài hạn của Nội Bài trong quản lý phát thải hàng không. Việc hoàn thành cấp độ này giúp cảng chủ động hình thành nền tảng dữ liệu, phương pháp kiểm soát và quy trình quản lý phát thải, đáp ứng yêu cầu quản lý môi trường hiện hành và tạo tiền đề cho những bước triển khai tiếp theo. Tổng Giám đốc ACI khu vực châu Á – Thái Bình Dương và Trung Đông, ông Stefano Baronci, coi đây là dấu mốc thể hiện cam kết của Nội Bài và ACV trong tăng cường quản lý carbon, hướng tới tương lai bền vững, phù hợp với tầm nhìn chung của ngành hàng không về mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Điều đáng nói là sân bay đã biến yêu cầu môi trường thành cấu phần của quản trị, thay vì giải pháp tình thế. Nếu các cấp tiếp theo của ACA được đặt làm mục tiêu bắt buộc, Việt Nam có thể chuyển từ vai trò “người theo sau” sang “người tham gia chủ động” trong cuộc chơi tiêu chuẩn môi trường quốc tế, với Nội Bài là ví dụ điển hình cho cách dùng dữ liệu để dẫn đường cho phát triển bền vững sân bay.
