Điện phải đi trước một bước
Hạ tầng điện là hệ thống nguồn phát, đường dây và trạm biến áp cần được quy hoạch, đầu tư đồng bộ để đưa điện ổn định đến sản xuất, dịch vụ và hộ dân. Khi nhu cầu tăng nhanh, việc gỡ chậm trễ trong quy hoạch, thủ tục và mặt bằng không còn là việc hành chính đơn thuần: đó là điều kiện để dự án kinh tế có thể vận hành đúng kế hoạch.
Ngày 11/11, UBND tỉnh Lào Cai và Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) tổ chức hội nghị tại Lào Cai, bàn về cung ứng điện, đầu tư phát triển nguồn và lưới điện; trọng tâm là nhận diện trở ngại và thống nhất cách phối hợp cho giai đoạn 2027–2030. Hướng đi này hợp lý: nếu địa phương chậm tháo gỡ các điểm nghẽn thuộc thẩm quyền, dù có nguồn điện và kế hoạch đầu tư, công trình vẫn có thể trễ nhịp.
Áp lực đã hiện rõ trong số liệu. Mười tháng đầu năm 2026, điện thương phẩm tại Lào Cai đạt 3.979,34 triệu kWh, tăng 6,64%; công suất cực đại đạt 782 MW và dự kiến cả năm lên 833 MW. Đây không chỉ là bài toán của ngành điện: cấp điện ổn định còn gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt của người dân.
Phối hợp phải biến thành tiến độ cụ thể
Điểm đáng chú ý trong cách làm tại Lào Cai là đưa các vướng mắc về quy hoạch, thủ tục đầu tư, đất đai và giải phóng mặt bằng ra bàn cùng EVNNPC, thay vì để từng dự án tự xoay xở. Đây là những khâu có thể làm chậm cả công trình nguồn lẫn lưới; xử lý đồng thời giúp giảm nguy cơ nhà máy, khu công nghiệp sẵn sàng nhưng đường dây cấp điện chưa theo kịp.
Sức ép không nhỏ: công suất cực đại năm 2030 của Lào Cai được dự báo ở mức 1.550 MW trong kịch bản cơ sở, hoặc 1.718 MW ở kịch bản cao. Mười chín dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc nhà đầu tư có nhu cầu từ 5 MW trở lên, tổng công suất đăng ký khoảng 516,67 MW trong giai đoạn 2026–2030. Với mức tăng đó, kế hoạch đầu tư điện cần bám sát tiến độ thực tế của phụ tải, chứ không thể chỉ dừng ở quy hoạch trên giấy.
Mốc bàn giao mặt bằng cũng cần được xem như cam kết tiến độ, không phải chi tiết phụ: 37 khoảng néo còn lại của đường dây 220 kV Than Uyên – Trạm biến áp 500 kV Lào Cai được yêu cầu bàn giao trước ngày 30/11/2026. Làm rõ đầu mối, thủ tục và thời hạn sẽ giúp việc phối hợp có thể kiểm chứng bằng kết quả.
Lai Châu cần gắn nguồn điện với lưới truyền tải
Tại Lai Châu, hội nghị có sự tham gia của chính quyền tỉnh, EVNNPC, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia, cơ quan quản lý và các chủ đầu tư nguồn điện. Nội dung không chỉ là cung ứng điện, mà còn gồm đầu tư lưới, phát triển và giải tỏa nguồn điện, cùng phối hợp vận hành. Cách đặt vấn đề này đúng trọng tâm: có thêm nhà máy chưa đủ nếu lưới truyền tải không đưa được sản lượng đến nơi cần dùng.
Trong 10 tháng đầu năm 2026, phụ tải cực đại của Lai Châu đạt 80,64 MW, tăng 13,04% so với năm 2025 và được dự báo lên 96 MW vào năm 2027. Tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026–2030, đồng thời coi công nghiệp năng lượng là một động lực phát triển. Vì vậy, tiến độ các dự án nguồn điện phải được tính cùng năng lực tiếp nhận của hệ thống, thay vì xem xây nguồn và xây lưới là hai việc tách rời.
Lai Châu phấn đấu bàn giao mặt bằng dự án đường dây 220 kV Phong Thổ – Than Uyên trong tháng 11/2026. Đây là bước cần thiết để khơi thông điểm nghẽn truyền tải; hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc các bên cùng xử lý thủ tục, mặt bằng và phối hợp vận hành đến cùng.
Đánh giá bằng điện đến được người dân và doanh nghiệp
Lai Châu đã có điện tại 38/38 xã, phường và 613/616 thôn, bản; 106.206 trong tổng số 107.308 hộ dân được sử dụng điện, đạt 98,97%. Độ phủ cao là nền tảng quan trọng, nhưng không thay thế yêu cầu nâng độ tin cậy và đáp ứng nhu cầu mới. Với hộ dân, kết quả cần thấy là điện ổn định hơn; với doanh nghiệp, đó là khả năng được cấp điện đúng lúc dự án đi vào hoạt động.
Vì thế, hội nghị ở hai tỉnh chỉ có ý nghĩa khi các cuộc trao đổi chuyển thành tiến độ rõ ràng: vướng mắc nào thuộc địa phương phải được xử lý đúng hạn, đơn vị điện lực cần chủ động phối hợp về phương án kỹ thuật, còn tiến độ lưới phải đồng bộ với nguồn. Theo dõi được từng mốc sẽ giúp tránh tình trạng dự án nguồn điện hoàn thành nhưng sản lượng bị nghẽn vì thiếu kết nối.
Lào Cai và Lai Châu đang đối diện cùng một bài toán: nhu cầu tăng nhanh trong khi công trình điện cần nhiều bên cùng tháo gỡ. Phối hợp giữa chính quyền, EVNNPC, đơn vị truyền tải và chủ đầu tư là hướng đi cần thiết; thước đo cuối cùng không phải số cuộc họp, mà là hạ tầng điện hoàn thành đúng tiến độ và cung ứng điện đáp ứng được phát triển kinh tế lẫn đời sống.
