Triệu hồi ô tô không còn là chuyện của riêng nhà sản xuất
Triệu hồi ô tô là biện pháp bắt buộc khi nhà sản xuất phát hiện lỗi kỹ thuật có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn vận hành, từ hệ thống lái, túi khí Takata cho tới áp suất lốp TPMS, buộc họ phải mời toàn bộ xe lỗi về xưởng để kiểm tra, sửa chữa hoặc thay thế linh kiện miễn phí, nhằm giảm thiểu rủi ro tai nạn cho người lái và cộng đồng giao thông. Khi nhìn vào bốn đợt triệu hồi lớn từ BYD, Toyota, Jeep và Volkswagen trong tháng này, điều đáng nói không phải là việc hãng nào sai nhiều hơn, mà là mức độ thờ ơ của người dùng trước những cảnh báo đã kéo dài cả chục năm. Một chiếc xe chạy bình thường không có nghĩa là nó an toàn, và triệu hồi ô tô chính là lời nhắc rằng rủi ro thật sự nằm ở những lỗi tiềm ẩn, chỉ lộ diện trong khoảnh khắc khẩn cấp.
BYD Shark 6: Nguy cơ bánh dự phòng rơi và bài học về chi tiết nhỏ
BYD Australia vừa phải triệu hồi 32.009 chiếc Shark 6 do lỗi hệ thống giữ bánh xe dự phòng có thể khiến bánh rơi xuống đường khi xe đang chạy. Nghe có vẻ chỉ là một chi tiết bên dưới gầm, nhưng nếu dây cáp bị mài mòn rồi đứt, một bánh xe nặng nề lao ra giữa làn đường là kịch bản đủ sức gây tai nạn đa chạm. Hãng thừa nhận việc lắp đặt không đúng, khay chứa sai vị trí hoặc lực siết chưa đủ khiến dây cáp hoạt động trong điều kiện bất lợi và mòn bất thường. Ở đây, lỗi không nằm ở chủ xe mà ở cách thiết kế và hướng dẫn sử dụng. Tuy vậy, nhà sản xuất đã đưa ra khuyến cáo cực đoan nhưng hợp lý: tạm thời tháo bánh dự phòng ra khỏi xe, đợi thay cụm nâng mới để tránh mọi rủi ro trong thời gian chờ khắc phục.
Túi khí Takata của Toyota: mười năm cảnh báo, 16.000 xe vẫn chạy ngoài đường
Túi khí vốn được xem là “phao cứu sinh” khi tai nạn xảy ra, nhưng với cụm bơm khí Takata, chính lúc cần bảo vệ người ngồi lại có nguy cơ gây thương tích nghiêm trọng. Sai lệch trong sản xuất mở đường cho hơi ẩm xâm nhập theo thời gian, làm áp lực bên trong tăng vọt khi kích hoạt túi khí; bơm khí có thể nứt vỡ, bắn mảnh kim loại xuyên qua túi khí phồng, hướng thẳng vào hành khách. Dù chương trình triệu hồi kéo dài nhiều năm, vẫn còn khoảng 51.000 xe chưa hoàn tất thay thế túi khí tại Việt Nam, riêng Toyota Việt Nam còn khoảng 16.000 xe chưa kiểm tra, chủ yếu là Vios, Yaris, Corolla Altis sản xuất 2008–2014. Câu chuyện đáng lo nhất ở đây là khoảng trống thông tin: xe đã nhiều lần sang tay, chủ mới không hề biết mình đang lái một chiếc xe nằm trong danh sách cảnh báo, nên cứ tiếp tục trì hoãn kiểm tra. Một quotable đáng suy ngẫm: “Khoảng 137.000 xe thuộc diện triệu hồi túi khí Takata; hơn 86.000 xe đã được kiểm tra và thay thế, đạt trên 60%”.
Jeep và Volkswagen: khi áp suất lốp TPMS và lỗi hệ thống lái trở thành điểm mù
Ở phía Jeep, hơn 200.000 xe SUV bị triệu hồi tại Mỹ vì lỗi phần mềm khiến hệ thống giám sát áp suất lốp TPMS không nhận diện đúng tình trạng lốp non hoặc không bật đèn cảnh báo. Người dùng tưởng mình đang được bảo vệ bởi công nghệ, nhưng khi phần mềm sai, toàn bộ cảm giác an toàn trở thành ảo tưởng. Những mẫu Grand Cherokee, Grand Cherokee L, Wagoneer và các biến thể điện hóa đều nằm trong danh sách, và hãng phải cập nhật phần mềm miễn phí để lấy lại chuẩn an toàn FMVSS 138. Nghiêm trọng hơn, Volkswagen triệu hồi 208.724 xe vì bu lông thanh răng lái có thể bị ăn mòn rồi gãy, dẫn đến mất khả năng kiểm soát tay lái. Một bu lông phía bên phải, nghe như chi tiết nhỏ, lại là “chốt chặn” của toàn bộ hệ thống lái; nếu nó nhượng bộ, người lái mất quyền điều khiển trong tích tắc. Việc hãng phải thay bu lông miễn phí trước khi nó gãy cho thấy họ cũng hiểu rõ đây không phải lỗi có thể chấp nhận kéo dài.
Chủ xe cần làm gì: kiểm VIN, không bỏ qua triệu hồi và gắn với đăng kiểm
Điểm chung của mọi đợt triệu hồi ô tô là: nhà sản xuất đã thừa nhận rủi ro và sẵn sàng sửa miễn phí, phần còn lại phụ thuộc vào chủ xe. Việc kiểm tra xem xe có nằm trong diện triệu hồi hay không hiện khá đơn giản: BYD cung cấp công cụ tra cứu trực tuyến bằng số VIN 17 ký tự; Toyota có danh sách VIN và cổng tra cứu, đồng thời phối hợp với đơn vị thu phí tự động để gửi cảnh báo qua các kênh quen thuộc; Jeep và Volkswagen thông báo qua hệ thống đại lý khi đến thời điểm cập nhật phần mềm TPMS hoặc thay bu lông hệ thống lái. Quan trọng hơn, quy định đăng kiểm mới đã yêu cầu các xe có lỗi nguy hiểm, đã được công bố triệu hồi nhưng chưa khắc phục sẽ không được coi là đạt hồ sơ, trừ khi có giấy chứng nhận đã sửa từ hãng hoặc đơn vị được ủy quyền. Đây là tín hiệu tích cực: pháp luật buộc chủ xe không thể phớt lờ triệu hồi cho đến khi tai nạn xảy ra. Kết luận thẳng thắn: nếu chúng ta quan tâm đến mạng sống của mình và người khác, việc kiểm tra VIN và hoàn tất mọi chương trình triệu hồi phải được coi là nghĩa vụ tối thiểu của mỗi chủ xe.
