Cuộc gọi giục cập nhật có thể là bẫy
VNeID giả mạo là ứng dụng hoặc đường dẫn bắt chước dịch vụ định danh điện tử chính thức, được kẻ gian dùng để lấy dữ liệu và chiếm quyền kiểm soát điện thoại. Đây không phải yêu cầu cập nhật bình thường mà là thủ đoạn lừa đảo VNeID có thể khiến người dùng mất quyền kiểm soát tài khoản và thiết bị.
Kẻ gian thường gọi điện, tự xưng cán bộ công an rồi nói thông tin căn cước hoặc cư trú bị sai, dữ liệu chưa đồng bộ, hay tài khoản có nguy cơ bị khóa. Chúng thúc ép người nghe cập nhật hoặc xác thực ngay, đôi khi đọc đúng một số thông tin cá nhân để tạo lòng tin. Nhưng biết tên hay địa chỉ của bạn không chứng minh người gọi là cán bộ thật. Cảnh báo công an nhấn mạnh rằng nếu có nhu cầu điều chỉnh dữ liệu, người dân nên kiểm chứng qua cơ quan có thẩm quyền, thay vì làm theo cuộc gọi, gọi video hoặc hướng dẫn chuyển sang Zalo, Telegram. Áp lực phải làm ngay chính là dấu hiệu cần dừng lại.
Ứng dụng lạ có thể mở cửa cho kẻ gian
Sau khi tạo được lòng tin, đối tượng có thể gửi link, mã QR hoặc tệp cài đặt, giới thiệu đó là phiên bản VNeID mới. Những ứng dụng giả mạo này có thể chứa mã độc, được thiết kế để lấy dữ liệu và chiếm quyền điều khiển thiết bị.
Khi cài đặt, người dùng có thể bị yêu cầu nhập thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP, chụp ảnh khuôn mặt hoặc cấp quyền Trợ năng. Những yêu cầu ấy không phải thủ tục nên làm theo chỉ vì người gọi tự nhận là công an. Nếu bị chiếm quyền điện thoại, kẻ gian có thể truy cập ứng dụng ngân hàng, ví điện tử và thực hiện giao dịch trái phép. Rủi ro đặc biệt đáng lưu ý với người chưa quen quy trình VNeID hoặc đang lo tài khoản bị khóa. Theo Công an tỉnh Lâm Đồng, từ năm 2024 đến nay, đơn vị đã tiếp nhận hơn 200 đơn trình báo liên quan đến lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng.
Bốn nguyên tắc để không mắc bẫy
- Chỉ tải VNeID từ App Store hoặc Google Play; không cài ứng dụng qua đường link, mã QR hay tệp do người lạ gửi.
- Không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin ngân hàng hoặc ảnh khuôn mặt theo yêu cầu qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội.
- Không cấp quyền Trợ năng, đọc tin nhắn hoặc điều khiển thiết bị cho ứng dụng không rõ nguồn gốc.
- Khi bị yêu cầu cập nhật hoặc xác thực, hãy ngắt cuộc gọi và tự liên hệ cơ quan công an có thẩm quyền để kiểm chứng.
Đừng để việc người gọi đọc đúng thông tin cá nhân làm thay đổi những nguyên tắc này. Cơ quan công an không yêu cầu cung cấp OTP, chuyển tiền để xác minh, hay cài ứng dụng lạ qua điện thoại. Không nhấn link lạ và không làm theo chỉ dẫn trong cuộc gọi là cách đơn giản nhất để chặn bẫy trước khi mã độc có cơ hội hoạt động.
Nếu đã cài ứng dụng đáng ngờ, xử lý ngay
Nếu đã cài ứng dụng lạ hoặc nghi điện thoại bị điều khiển, hãy nhanh chóng ngắt kết nối mạng. Dùng một thiết bị an toàn khác để liên hệ ngân hàng, đề nghị khóa tài khoản, rồi trình báo cơ quan công an gần nhất để được hỗ trợ xử lý. Đừng tiếp tục nhập mật khẩu hay OTP trên thiết bị đáng ngờ.
Lừa đảo VNeID dựa vào sự kết hợp giữa mạo danh, gây sợ hãi và thúc ép người dân tự mở quyền truy cập cho mã độc. Vì vậy, cách phòng vệ hiệu quả không phải là tranh luận với người gọi, mà là dừng thao tác, xác minh qua kênh chính thức và bảo vệ thông tin đăng nhập. Một cuộc gọi có thể giả giọng quyền lực; nguyên tắc an toàn thì không thay đổi.
