Cuộc gọi dọa khóa tài khoản là dấu hiệu cần cảnh giác
Lừa đảo VNeID là thủ đoạn kẻ gian giả danh cán bộ công an, bịa thông tin căn cước hoặc cư trú bị sai để ép người dân cập nhật tài khoản qua đường dẫn hay ứng dụng không chính thức. Đây không phải lời nhắc hành chính vô hại: mục tiêu có thể là lấy quyền kiểm soát điện thoại và chiếm đoạt tiền. Gần đây, các đối tượng liên tục gọi điện, đọc một số thông tin đúng về nạn nhân rồi dọa khóa tài khoản nếu không làm theo ngay. Áp lực thời gian và thông tin có vẻ chính xác khiến người nhận dễ mất cảnh giác, nhất là khi cuộc gọi nhắm đến người có tài khoản định danh điện tử mức 2. Cách xử lý an toàn là dừng cuộc gọi, không bấm liên kết và tự xác minh tại công an cấp xã. Tài khoản mức 2 chỉ được cấp trực tiếp tại công an cấp xã.
Ứng dụng giả có thể biến điện thoại thành công cụ chiếm đoạt
Ứng dụng VNeID giả nguy hiểm không chỉ vì thu thập thông tin. Kẻ gian có thể hướng dẫn nạn nhân tải tệp từ liên kết, mã QR hoặc ứng dụng nhắn tin, rồi yêu cầu cấp quyền Trợ năng, nhập dữ liệu cá nhân, mã OTP và chụp ảnh khuôn mặt. Khi được cấp quyền, phần mềm độc hại có thể giúp chúng điều khiển điện thoại, tiếp cận tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử và thực hiện giao dịch rút tiền. Vì vậy, yêu cầu cấp quyền Trợ năng từ ứng dụng không rõ nguồn gốc phải được xem là dấu hiệu báo động, không phải bước cập nhật bình thường. VNeID chính thức chỉ có trên App Store và Google Play. Tuy nhiên, chỉ nhìn tên hoặc biểu tượng ứng dụng chưa đủ để xác minh; hãy tránh mọi liên kết cài đặt do người gọi gửi.
Nguyên tắc tự bảo vệ: dừng, kiểm tra, không tiết lộ
Đừng để lời đe dọa khóa tài khoản biến thành lý do trao quyền cho người lạ. Công an không yêu cầu người dân cung cấp OTP, chuyển tiền, cài ứng dụng lạ hoặc làm việc qua điện thoại, gọi video để phục vụ điều tra. Để bảo vệ mã OTP, tuyệt đối không đọc mã, mật khẩu hay gửi ảnh khuôn mặt cho người gọi; cũng không chia sẻ màn hình hoặc làm theo hướng dẫn điều khiển thiết bị. Không mở liên kết, quét mã QR hay cài tệp người lạ gửi, và không cấp quyền Trợ năng cho ứng dụng không rõ nguồn gốc. Nếu cần kiểm tra thông tin định danh, hãy chủ động liên hệ hoặc đến công an cấp xã bằng kênh tự tìm, thay vì gọi lại số vừa liên lạc. Phụ huynh cũng nên dặn con em cảnh giác với yêu cầu giữ bí mật, tự cách ly hoặc chuyển tiền từ người lạ.
Nếu đã cài ứng dụng đáng ngờ, hành động ngay
Nếu đã cài ứng dụng đáng ngờ, đừng tiếp tục thao tác trên điện thoại như thể sự cố đã qua. Hãy ngắt kết nối Internet, liên hệ ngay với ngân hàng để khóa tài khoản, đổi mật khẩu và trình báo cơ quan công an. Không nhập thêm OTP hay thông tin đăng nhập để “gỡ lỗi” theo lời người lạ. Tốc độ xử lý rất quan trọng vì ứng dụng có thể đang cho kẻ gian quyền truy cập thiết bị và tài khoản tài chính. Kết luận cần nhớ rất rõ: công an không xác minh VNeID bằng cách yêu cầu cài ứng dụng qua đường dẫn, đọc OTP hay gửi ảnh khuôn mặt. Khi có nghi vấn, chủ động xác minh trực tiếp tại công an cấp xã; một cuộc gọi gây hoảng sợ không bao giờ là lý do để giao quyền kiểm soát điện thoại.
