Đừng để nỗi sợ bị khóa tài khoản dẫn lối
Lừa đảo VNeID là thủ đoạn kẻ gian giả danh cán bộ công an, dựng chuyện thông tin căn cước hoặc cư trú bị sai để dụ người dân cập nhật, xác thực tài khoản qua đường link hay ứng dụng giả mạo, từ đó lấy dữ liệu và chiếm đoạt tài sản. Cục An ninh mạng đã cảnh báo về các cuộc gọi cung cấp thông tin sai lệch liên quan đến VNeID. Đây không phải nguy cơ trên giấy: Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết đã tiếp nhận hơn 200 đơn trình báo về lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng từ năm 2024 đến nay. Kịch bản thường mở đầu bằng lời thúc ép rằng tài khoản sắp bị khóa nếu không cập nhật ngay. Chính sự khẩn cấp được tạo ra để người nghe bỏ qua bước xác minh. Hãy xem lời đe dọa khóa tài khoản là lý do để dừng lại, không phải lý do để làm theo.
Những dấu hiệu bất thường cần nhận ra
Kẻ giả danh công an có thể gọi từ số cá nhân, tự xưng là cán bộ công an cấp xã hoặc đơn vị quản lý hành chính, rồi đọc một số thông tin thật như họ tên, ngày sinh, số căn cước hay địa chỉ để tạo lòng tin. Sau đó, chúng viện cớ cần kích hoạt định danh mức độ 2, đồng bộ dữ liệu hoặc xác thực hồ sơ, rồi gửi link qua tin nhắn, Zalo, Facebook hay SMS. Giao diện trang web hoặc ứng dụng giả có thể trông giống VNeID, nhưng lại yêu cầu mật khẩu, mã OTP, thông tin ngân hàng, ảnh khuôn mặt hoặc quyền truy cập đặc biệt trên điện thoại. Yêu cầu gọi video, chuyển tiền để “xác minh”, quét mã QR hay cài tệp bên ngoài kho ứng dụng chính thức cũng là dấu hiệu phải cảnh giác. Biết một vài dữ liệu cá nhân không chứng minh người gọi là cán bộ.
Mối nguy không dừng ở việc lộ thông tin: ứng dụng giả có thể xin quyền Trợ năng, đọc tin nhắn chứa mã xác thực hoặc giúp kẻ gian kiểm soát điện thoại, rồi chiếm tiền trong tài khoản ngân hàng và ví điện tử. Vì vậy, đừng xem yêu cầu “cập nhật gấp” là thủ tục vô hại.
Cách bảo vệ tài khoản VNeID
Nguyên tắc bảo mật tài khoản VNeID cần nhớ rất đơn giản: không làm theo hướng dẫn từ cuộc gọi không rõ danh tính và không mở link được gửi để đăng ký, kích hoạt hay xác thực tài khoản. Chỉ tải VNeID từ App Store hoặc Google Play; tài khoản định danh điện tử mức độ 2 được cấp trực tiếp tại công an cấp xã. Công an không yêu cầu người dân cung cấp OTP, chuyển tiền, cài ứng dụng lạ hay làm việc qua điện thoại, video call để phục vụ điều tra. Tuyệt đối không đưa mật khẩu, mã PIN, OTP hoặc ảnh khuôn mặt cho người lạ; cũng không cấp quyền Trợ năng, đọc tin nhắn hay điều khiển thiết bị cho ứng dụng không rõ nguồn gốc. Nếu cần cập nhật hoặc xác minh thông tin, hãy tự liên hệ hoặc đến công an xã, phường để kiểm tra, thay vì dùng số điện thoại hay đường dẫn do người gọi cung cấp.
Nếu đã lỡ cài ứng dụng đáng ngờ
Nếu đã cài ứng dụng lạ hoặc làm theo hướng dẫn đáng ngờ, hãy hành động ngay thay vì chờ xem có giao dịch bất thường hay không. Ngắt kết nối Internet trên điện thoại, liên hệ ngân hàng để yêu cầu khóa tài khoản liên quan, đổi mật khẩu và trình báo cơ quan công an. Không tiếp tục trao đổi với người gọi, không cung cấp thêm mã xác thực và không xóa bỏ bằng chứng như tin nhắn, đường link hay số điện thoại liên hệ. Với thông báo tài khoản sắp bị khóa, hãy bình tĩnh xác minh qua công an cấp xã; đừng để lời thúc ép biến vài phút hoang mang thành cơ hội cho kẻ gian. Cảnh báo VNeID đáng nhớ nhất là: không bấm link lạ, không cài ứng dụng ngoài kho chính thức và không bao giờ tiết lộ OTP.
Kết luận: một cuộc gọi biết thông tin cá nhân vẫn có thể là giả mạo. Hãy xác minh qua kênh chính thức, giữ kín thông tin bảo mật và từ chối mọi yêu cầu cập nhật VNeID bất thường.
