Chủ trương đầu tư mở đường cho dự án quy mô lớn
Siêu cảng Cái Mép Hạ là phân khu cảng container hạ lưu thuộc tổ hợp cảng, logistics và các khu chức năng công nghiệp, đô thị, dịch vụ tại TP.HCM, được quy hoạch để tiếp nhận tàu container cỡ lớn và xử lý lượng hàng hóa đáng kể. Ngày 30/10/2026, UBND TP.HCM ban hành quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư cho phân khu này. Đây là bước tiến quan trọng, nhưng giá trị thật của quyết định sẽ được đo bằng khả năng biến bản quy hoạch thành hạ tầng kết nối và hoạt động khai thác đúng tiến độ. Theo báo cáo đánh giá tác động môi trường lập tháng 11/2026, dự án có tổng vốn dự kiến 153.546 tỷ đồng, triển khai tại phường Tân Phước và phường Tân Hải.
Quy mô riêng của phân khu container vào khoảng 780,66 ha, gồm 594,33 ha khu cảng và 186,33 ha mặt nước. Dự án là một trong ba phân khu của tổ hợp Cái Mép Hạ hạ lưu, có tổng diện tích nghiên cứu khoảng 2.537 ha. Những con số này cho thấy đây không chỉ là một bến xếp dỡ mới, mà là một cấu phần hạ tầng lớn cần được phát triển đồng bộ với kho bãi, giao thông và dịch vụ logistics.
Liên danh năm doanh nghiệp và vai trò của hệ sinh thái Vingroup
Liên danh đầu tư cảng gồm CTCP Đô thị Du lịch Cần Giờ, Công ty TNHH Kinh doanh tổng hợp Đất Lành, Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Phát triển Thương mại Thanh Bình, Công ty TNHH Dịch vụ tổng hợp Bình Minh Mới và CTCP Hương Hải - Quảng Ngãi. CTCP Đô thị Du lịch Cần Giờ đại diện liên danh; hợp đồng liên danh được ký ngày 13/3/2026. Đáng chú ý, doanh nghiệp này thuộc hệ sinh thái Vingroup: Vinhomes trực tiếp nắm 43,7% vốn điều lệ, còn tỷ lệ lợi ích kinh tế là 99,57% và quyền biểu quyết đạt 99,99% khi tính cả sở hữu gián tiếp.
Sự hiện diện của doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Vingroup tạo điểm nhấn cho liên danh, nhưng không nên nhầm vai trò đại diện với việc một doanh nghiệp đơn lẻ tự mình triển khai toàn bộ dự án. Bối cảnh hình thành cũng đáng lưu ý: Vingroup từng đề xuất đầu tư tổ hợp Cái Mép Hạ và nộp hồ sơ xin chấp thuận chủ trương vào tháng 6/2025; đến tháng 3/2026, liên danh năm nhà đầu tư tiếp nhận, kế thừa hồ sơ và nộp lại đề xuất.
33 bến cảng đặt kỳ vọng lớn lên năng lực cảng biển
Theo phương án, khu cảng có 33 bến với tổng chiều dài cầu bến khoảng 12 km, công suất khai thác lên tới 23,4 triệu TEU mỗi năm. Cảng được thiết kế tiếp nhận tàu container trọng tải đến 250.000 tấn, tương đương sức chở khoảng 24.000 TEU. Nếu được hiện thực hóa, đây sẽ là một bổ sung đáng kể cho cảng container Việt Nam, nhất là ở khả năng phục vụ tuyến vận tải biển quốc tế và những tàu lớn. Tuy nhiên, năng lực trên giấy chưa đồng nghĩa với năng lực khai thác: hiệu quả còn phụ thuộc vào hạ tầng kết nối, tổ chức vận hành và khả năng phối hợp với mạng lưới logistics.
Phạm vi dự án vượt khỏi hoạt động xếp dỡ, với kho bãi, hạ tầng giao thông và các dịch vụ như sửa chữa tàu, hoa tiêu, lai dắt, cung ứng nhiên liệu hàng hải. Định hướng ứng dụng công nghệ quản lý, cảng xanh và tự động hóa có thể giúp nâng hiệu quả vận hành, nhưng cũng đòi hỏi đầu tư đồng bộ thay vì chỉ tập trung xây bến. Vì vậy, ý nghĩa của dự án đối với năng lực cảng biển Việt Nam sẽ nằm ở việc kết nối cảng với dịch vụ và logistics, không chỉ ở số lượng cầu bến.
Tiến độ dài hạn là phép thử quyết định
Dự án dự kiến triển khai theo hai giai đoạn. Từ tháng 1/2027 đến tháng 12/2030, giai đoạn đầu tập trung xây dựng ba bến, khu nước trước bến, bãi container và công trình phụ trợ; các hạng mục này dự kiến vận hành từ tháng 7/2031. Giai đoạn hai trong thời gian 2031–2035 sẽ bổ sung 30 bến còn lại và hoàn thiện hạ tầng kết nối; toàn bộ dự án dự kiến hoạt động từ tháng 7/2036.
Mốc hoàn thành còn cách xa, nên điều đáng theo dõi không chỉ là quy mô đầu tư mà là tiến độ từng giai đoạn và sự liền mạch giữa cảng với mạng lưới logistics. Tham vọng 23,4 triệu TEU mỗi năm đủ lớn để tạo kỳ vọng mới cho cảng container Việt Nam, nhưng chỉ trở thành lợi thế cạnh tranh khi bến cảng, dịch vụ hàng hải và kết nối hậu cần cùng vận hành hiệu quả. Cái Mép Hạ vì thế là dự án có tiềm năng định hình năng lực cảng biển, đồng thời là phép thử về năng lực triển khai một tổ hợp hạ tầng dài hạn.
