Đường dây nóng phải biến tin báo thành phản ứng kịp thời
Đường dây nóng UAV là đầu mối thường trực để tiếp nhận và chuyển thông tin về thiết bị bay không người lái được phát hiện gần sân bay tới các cơ quan có trách nhiệm xử lý. Đây là một mắt xích cần thiết để bảo vệ an toàn hàng không, nhưng chỉ hữu ích khi người dân biết cách báo tin và lực lượng trực có thể phối hợp nhanh.
Ngày 24/10, Cảng hàng không quốc tế Long Thành cho biết sẽ cùng cơ quan chức năng phường Long Thành lập đường dây nóng hoạt động 24/24 giờ, chuẩn bị cho thời điểm sân bay đi vào khai thác. UBND phường chủ trì, phối hợp với Ban Chỉ huy Quân sự phường, Công an phường, Cảng vụ Hàng không miền Nam và cảng hàng không để thiết lập số điện thoại trực, tiếp nhận thông tin ngay khi phát hiện UAV trong khu vực.
Cách tổ chức này đáng chú ý vì không đặt toàn bộ việc ứng phó lên một đơn vị. Phát hiện, xác minh và xử lý nguy cơ quanh sân bay đòi hỏi trao đổi thông tin giữa địa phương, lực lượng quân sự và ngành hàng không. Quy chế phối hợp giữa phường và cảng hàng không đã được ký ngày 23/10, hướng tới bảo đảm an ninh, an toàn hàng không và ứng phó sự cố trước khi khai thác.
Kiểm soát không dừng ở UAV
Rủi ro với chuyến bay không chỉ đến từ một chiếc drone trái phép. Kế hoạch kiểm soát của Long Thành còn hướng tới chướng ngại vật, nguồn sáng có thể gây lóa và các yếu tố làm giảm tầm nhìn. Cách tiếp cận rộng hơn là hợp lý: bảo vệ đường tiếp cận và khu vực cất hạ cánh cần xử lý cả những mối nguy không bay trên trời.
Các bên sẽ quản lý việc lắp đặt, sử dụng đèn laser và đèn công suất lớn trong bán kính 18,5km tính từ điểm quy chiếu sân bay. Những nguồn sáng này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tổ lái khi tiếp cận và hạ cánh. Cảng hàng không sẽ cung cấp sơ đồ vùng ảnh hưởng để chính quyền địa phương phổ biến và tổ chức quản lý.
Song song, địa phương rà soát công trường, bãi tập kết vật liệu, bãi rác tự phát và cơ sở sản xuất gây khói, bụi, nhất là gần hàng rào và các khu vực tiếp cận hai đầu đường băng. Cần cẩu, giàn giáo, cột ăng-ten, biển quảng cáo và cây cao cũng phải được kiểm soát để không xâm phạm giới hạn chướng ngại vật. Đây là phần việc âm thầm nhưng thiết yếu của an toàn hàng không.
Người dân là một phần của cơ chế giám sát
Đường dây nóng chỉ phát huy tác dụng nếu tin báo đến đủ sớm. UBND phường dự kiến tuyên truyền quy định kiểm soát UAV tới khu dân cư, trường học và cơ sở kinh doanh thiết bị bay, đồng thời vận động người dân báo tin khi thấy UAV hoạt động gần sân bay. Đây là cách huy động cộng đồng vào việc nhận diện nguy cơ, thay vì trông chờ hoàn toàn vào tuần tra.
Cơ quan chức năng cũng sẽ rà soát, nắm tình hình hoạt động UAV theo nhiệm vụ được giao; việc thu thập, lập, quản lý hoặc chia sẻ thông tin về tổ chức, cá nhân phải có căn cứ pháp luật, đúng mục đích và tuân thủ quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân. Ranh giới này quan trọng: tăng giám sát an toàn không đồng nghĩa với thu thập thông tin tùy tiện.
Chính quyền phường Long Thành cho biết sẽ xử lý nghiêm hoạt động sử dụng UAV khi sân bay đi vào khai thác. Thông điệp cần đi cùng hướng dẫn rõ ràng để người dân phân biệt hoạt động được phép với hành vi vi phạm. Với người phát hiện sự cố, điều thiết thực nhất là báo ngay qua đầu mối thường trực khi số điện thoại được công bố; không tự ý tiếp cận thiết bị hay gây cản trở việc xử lý.
Hiệu quả sẽ được quyết định sau khi sân bay khai thác
Việc lập đường dây nóng cho thấy Long Thành đã tính đến nguy cơ UAV từ giai đoạn chuẩn bị, đồng thời rút kinh nghiệm từ các sự cố tại sân bay Đà Nẵng, Thọ Xuân và Tân Sơn Nhất. Nhưng một số điện thoại trực 24/24 chưa tự nó bảo đảm an toàn. Cần có quy trình tiếp nhận, xác minh, chuyển thông tin và phản ứng rõ ràng giữa các đầu mối.
Sân bay dự kiến đưa vào khai thác từ ngày 24/12; trước mốc này, việc kiểm tra hàng rào, đường mòn, lối mở và các khu vực có nguy cơ ảnh hưởng an ninh, an toàn vẫn là phần việc cần tiếp tục. Cùng với sơ đồ vùng ảnh hưởng nguồn sáng, danh sách UAV trên địa bàn và hoạt động tuyên truyền, các bước chuẩn bị tạo nền tảng để phát hiện nguy cơ sớm hơn.
Kết luận, đường dây nóng UAV là một công cụ cần thiết, không phải lời giải trọn vẹn. Giá trị của cơ chế này sẽ nằm ở tốc độ phản hồi, sự phối hợp thực chất và việc kiểm soát đồng thời UAV, chướng ngại vật, ánh sáng và khói bụi. Khi các phần việc ấy vận hành cùng nhau, cam kết bảo vệ an toàn hàng không mới có ý nghĩa trong thực tế.
