Không phận Tân Sơn Nhất đang bị đe dọa từ mặt đất
Các hoạt động UAV, thả diều, bóng bay, chiếu laser và bắn pháo hoa gần đường bay Tân Sơn Nhất là những hành vi sử dụng vật thể bay trái phép trong vùng cấm, có thể gây gián đoạn cất hạ cánh, làm hư hại máy bay hoặc ảnh hưởng thị lực phi công, qua đó đặt ra nguy cơ trực tiếp đối với an toàn không phận đô thị đông đúc quanh sân bay này.
Điều đáng lo ngại không phải là việc người dân chơi diều gần đường bay, mà là mật độ và tần suất ngày càng tăng của UAV sân bay Tân Sơn Nhất, diều gắn đèn, tia laser và pháo hoa xuất hiện ngay trong khu vực hoạt động bay. Từ năm 2024 đến đầu tháng 9 đã ghi nhận 119 vụ liên quan UAV, laser, diều và vật thể khác quanh Tân Sơn Nhất. Con số này cho thấy đây không còn là hiện tượng lẻ tẻ mà là một xu hướng nguy hiểm nếu chính quyền và cộng đồng không coi đây là mối đe dọa an toàn không phận nghiêm trọng.
Bản đồ 10 điểm nóng: không chỉ là danh sách, mà là cảnh báo khẩn
Khoảng 10 khu vực đã được khoanh vùng là "điểm nóng" nơi thường xuất hiện UAV, diều gần đường bay và các nguồn sáng nguy hiểm. Danh sách này gồm Vạn Phúc City, Thảo Điền, khu đô thị Thủ Thiêm; Tham Lương; khu vực gần Aeon Mall Tân Phú; đường Nguyễn Văn Công; khu đất gần Khu công nghiệp Tân Bình; The Global City; Hồ Đá – Đại học Quốc gia TP HCM và các tuyến đường rộng gần đường bay như Phạm Văn Đồng. Đây đều là khu dân cư, thương mại, giải trí đông người, nơi UAV và diều dễ được sử dụng cho quay phim, quảng bá hoặc vui chơi mà ít người ý thức khoảng cách với trục cất hạ cánh.
Việc khoanh vùng không phải để "cấm chơi" một cách cơ học, mà để tập trung tuyên truyền, kiểm tra và xử lý các hành vi có thể đe dọa an toàn hàng không. Cơ quan chức năng muốn gửi đi thông điệp rõ ràng: nếu bạn sống, làm việc hoặc tổ chức sự kiện ở những khu vực này, mọi hoạt động liên quan UAV, diều, bóng bay và laser phải đặt câu hỏi đầu tiên là: khoảng cách với đường bay Tân Sơn Nhất có an toàn hay không?
UAV, diều, laser nguy hiểm thế nào với máy bay cất hạ cánh?
Trong nhóm nguy cơ, UAV là mối đe dọa đáng ngại nhất vì có thể chủ động thay đổi độ cao, hướng di chuyển và xuất hiện đột ngột. Nếu va chạm, UAV có thể làm hỏng kính buồng lái, cánh hoặc các bộ phận khác của máy bay; tệ hơn, bị hút vào động cơ có thể ảnh hưởng khả năng vận hành, đặc biệt trong giai đoạn cất cánh và hạ cánh. Theo số liệu, chỉ trong hai ngày 11 và 13/8, UAV xâm nhập khu vực hoạt động bay và diều gắn đèn chớp đã khiến hơn 100 chuyến bay bị ảnh hưởng.
Diều và bóng bay không có hệ thống điều khiển chủ động nên quỹ đạo rất khó kiểm soát, phụ thuộc gió hoặc bay tự do, khiến chúng trở nên nguy hiểm khi lọt vào vùng cấm, hạn chế bay. Laser và nguồn sáng mạnh chiếu vào buồng lái có thể gây chói, làm phi công suy giảm thị lực tạm thời và mất tập trung quan sát trong lúc máy bay đang ở độ cao thấp – thời điểm nhạy cảm nhất của chuyến bay. Pháo hoa thêm khói, bụi, chớp sáng và mảnh vật liệu, khiến tổ lái phải xử lý nhiều yếu tố gây nhiễu cùng lúc. Nhìn từ góc độ an toàn không phận, mọi "trò vui" bay gần đường bay đều là rủi ro có thể biến thành thảm họa nếu bị coi nhẹ.
Hệ thống phát hiện drone trái phép và nỗ lực bảo vệ vùng trời
Trước sự phát triển nhanh của thiết bị bay không người lái, lực lượng phòng không và hàng không buộc phải thay đổi cách quản lý vùng trời đô thị. UAV hiện dễ mua, dễ sử dụng và có thể được điều khiển từ nhiều khu dân cư, nên yêu cầu đặt ra là phải chủ động nắm địa bàn, theo dõi quy luật hoạt động để kịp thời phát hiện drone trái phép và xử lý ngay khi xuất hiện dấu hiệu xâm nhập. Đây không chỉ là câu chuyện của radar hay camera, mà là cả một mạng lưới phối hợp giữa kiểm soát không lưu, cảng vụ, công an, quân đội và chính quyền địa phương.
Các cơ quan chức năng đề xuất hoàn thiện cơ chế phối hợp, xác định rõ trách nhiệm và phương thức xử lý từng tình huống, đồng thời chia sẻ thường xuyên thông tin về hoạt động bay và khu vực nguy cơ cao để chủ động nhận diện nguy cơ. Việc khoanh vùng 10 điểm nóng giúp tập trung nguồn lực cho công tác tuần tra, cảnh báo và ghi nhận vi phạm. Tuy vậy, công nghệ phát hiện chỉ là lớp phòng vệ thứ hai; lớp đầu tiên vẫn là ý thức người dân về an toàn không phận và việc không sử dụng bất kỳ vật thể bay nào trong vùng cấm bay quanh Tân Sơn Nhất.
Người dân cần làm gì để không trở thành nguồn nguy cơ?
Đã đến lúc cộng đồng quanh Tân Sơn Nhất coi an toàn không phận là trách nhiệm cá nhân, tương tự quy tắc an toàn giao thông. Cảng vụ Hàng không miền Nam kiến nghị thành phố đẩy mạnh tuyên truyền tại khu vực có đường bay, hạn chế tình trạng người dân tự ý thả diều, UAV, bóng bay. Bản đồ vùng cấm, hạn chế bay nên được trực quan hóa đến từng phường, xã; các công viên, bãi đất trống và điểm công cộng gần đường bay cần lắp biển cảnh báo.
Người sử dụng UAV phải tự hỏi: thiết bị của mình có nằm trong vùng cấm bay quanh sân bay không, đã xin phép hay thông báo chưa. Người chơi diều gần đường bay cần hiểu rằng "diều gần đường bay" không chỉ là trò chơi, mà có thể khiến hàng chục chuyến bay bị gián đoạn, gây thiệt hại dây chuyền cho hàng nghìn hành khách. Câu trả lời không khó: tuyệt đối không bay UAV, không thả diều, bóng bay, không chiếu laser hay bắn pháo hoa trong mọi vùng cấm, hạn chế bay đã được đánh dấu quanh Tân Sơn Nhất. Khi mỗi người tôn trọng bầu trời, máy bay mới có thể cất hạ cánh an toàn trên đầu chúng ta.
