Từ hội chợ thương mại đến nền tảng chiến lược ACFTA 3.0
CAEXPO-23 Nam Ninh và CABIS lần thứ 23 là chuỗi sự kiện nơi ASEAN và Trung Quốc biến khu vực thương mại tự do ACFTA 3.0 từ một bộ văn bản cam kết thành nền tảng hợp tác thực tiễn, mở rộng từ giao thương hàng hóa truyền thống sang kết nối chuỗi cung ứng, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo và phát triển xanh trong toàn khu vực. Sáng 17/9, CAEXPO và CABIS khai mạc tại Nam Ninh, Quảng Tây, với trọng tâm đưa các cam kết mới của Khu vực Thương mại Tự do ASEAN - Trung Quốc vào thực tế, đồng thời dành vị trí nổi bật cho trí tuệ nhân tạo, kinh tế số và công nghệ xanh. Đây không chỉ là một hội chợ, mà là thông điệp chính trị rõ ràng: Bắc Kinh muốn đặt ASEAN vào trung tâm chiến lược tăng trưởng chất lượng cao, còn các nước ASEAN coi đây là cơ hội định hình lại vị thế trong chuỗi giá trị khu vực.
Liên kết kinh tế được “gia cố” bằng hội nghị và hạ tầng mới
Một ngày trước lễ khai mạc, Hội nghị giao lưu hợp tác thương mại và công nghiệp ASEAN với tỉnh Quảng Tây diễn ra tại Nam Ninh với khoảng 250 đại biểu từ nhiều nước ASEAN và đối tác ngoài khu vực tham dự. Sự kiện này đi thẳng vào trọng tâm: làm rõ cơ hội chính sách từ ACFTA 3.0, thúc đẩy hợp tác thiết thực trong thương mại quốc tế, đầu tư công nghiệp và phối hợp chuỗi cung ứng, chuỗi ngành nghề xuyên biên giới. Song song với đối thoại chính sách, Trung Quốc chính thức đưa kênh đào Bình Lục vào vận hành tại Quảng Tây ngày 16/9. Việc một hành lang vận tải mới xuất hiện ngay trước CAEXPO-23 cho thấy chiến lược hợp tác ASEAN – Trung Quốc không chỉ nằm trên bàn hội nghị; nó được “neo” bằng hạ tầng kết nối hàng hóa, giúp các cam kết mở cửa khu vực có khả năng trở thành luồng giao thương cụ thể.
Thương mại đầu tư khu vực: từ hàng hóa sang công nghệ và AI
Tại CAEXPO-23 Nam Ninh, trọng tâm đã dịch chuyển rõ rệt: từ trưng bày sản phẩm sang tìm kiếm giải pháp cho nhu cầu cụ thể của thị trường ASEAN. ACFTA 3.0 mở rộng hợp tác sang kinh tế số, phát triển xanh, tiêu chuẩn và chuỗi cung ứng, buộc các bên phải nói về trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử xuyên biên giới, logistics thông minh thay vì chỉ nói về thuế quan. Hội nghị giao lưu thương mại – công nghiệp ở Quảng Tây nhấn mạnh các lĩnh vực như chia sẻ năng lực tính toán, liên thông công nghệ, lưu chuyển dữ liệu và dịch vụ số xuyên biên giới. Đồng nghĩa, cấu trúc hợp tác ASEAN Trung Quốc đang dịch chuyển sang nền tảng hạ tầng số và AI. Nếu doanh nghiệp ASEAN không nhanh chóng bước vào không gian này, lợi ích từ thương mại đầu tư khu vực sẽ rơi vào tay những người đi trước biết nắm lấy các "chuỗi giá trị số" mới.
AI trở thành trục mới của hợp tác ASEAN – Trung Quốc
Điểm khác biệt lớn nhất của CAEXPO-23 là cách công nghệ AI được đặt ngang hàng với thương mại hàng hóa. Sự kiện năm nay dành vị trí nổi bật cho trí tuệ nhân tạo và kinh tế số, trong khi tại hội nghị ở Quảng Tây đã diễn ra lễ trao giải cuộc thi Đổi mới ứng dụng AI trong kinh tế số dành cho sinh viên ASEAN và Quảng Tây. Điều này cho thấy hợp tác công nghệ AI ASEAN không còn là “phần phụ” trang trí cho chương trình nghị sự, mà trở thành không gian để nuôi dưỡng nguồn nhân lực và giải pháp mới cho khu vực. Khi các hội chợ thiết kế khu vực riêng tập trung vào nhu cầu AI trong giao thông, logistics, quản lý đô thị và phát triển khu công nghiệp, thông điệp rất rõ: nếu ASEAN muốn giữ vai trò chủ động, phải bước vào cuộc chơi AI bằng yêu cầu thực tế, không chỉ bằng khẩu hiệu phát triển số.
Cơ hội đi kèm điều kiện: ASEAN cần chủ động luật chơi
CAEXPO-23 diễn ra từ ngày 17 đến 21/9 với hơn 3.400 doanh nghiệp từ hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia, trên diện tích triển lãm khoảng 170.000 m2. Con số đó nói lên sức hút của trục hợp tác ASEAN – Trung Quốc, nhưng cũng là lời nhắc rằng cạnh tranh trong chuỗi cung ứng mới sẽ quyết liệt hơn. Các văn kiện ACFTA 3.0 và RCEP được kỳ vọng tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế khu vực, song động lực chỉ trở thành lợi ích nếu ASEAN biết dùng chúng để nâng cấp năng lực nội tại. Khi các hội đồng xúc tiến thương mại Quảng Tây ký thỏa thuận khung hợp tác với nhiều thành phố và tổ chức trong khu vực, "luật chơi" đang dần được định hình. Kết luận hợp lý cho ASEAN lúc này là: coi CAEXPO-23 như bệ phóng, nhưng phải chủ động đặt câu hỏi về chuẩn mực dữ liệu, AI và cân bằng thương mại, thay vì bị cuốn theo dòng hàng hóa và công nghệ.
