Chiến dịch khám sức khỏe toàn dân 100 ngày: bước ngoặt từ chữa bệnh sang phòng bệnh
Chiến dịch khám sức khỏe toàn dân 100 ngày tại Đà Nẵng là chương trình sàng lọc bệnh miễn phí, khám sức khỏe định kỳ cho mọi cư dân, kết hợp xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử để phát hiện sớm bệnh mạn tính và quản lý sức khỏe dự phòng theo nguyên tắc “một người dân – một mã định danh – một hồ sơ sức khỏe”. Điểm đáng nói ở đây không phải là một đợt khám phong trào, mà là sự dịch chuyển tư duy y tế: từ chờ bệnh nhân đến bệnh viện sang chủ động đi đến từng khu dân cư, từng nhóm dễ tổn thương. Chiến dịch 100 ngày cao điểm được thành phố chính thức khởi động từ ngày 10.8, trong bối cảnh tiến độ khám sức khỏe toàn dân trước đó dù đã đạt hơn 1,823 triệu lượt khám vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng. Điều này cho thấy Đà Nẵng chấp nhận “tăng tốc” thay vì hài lòng với thành tích ban đầu. Mục tiêu đặt ra rất rõ ràng: đến 15.12, 100% người dân phải được khám sức khỏe ít nhất một lần trong năm và có hồ sơ sức khỏe điện tử trên VNeID. Đây là tham vọng lớn, nhưng cũng là bước đi hợp lý nếu thành phố muốn xây dựng một hệ thống chăm sóc sức khỏe dự phòng đúng nghĩa.
Cách triển khai: đi từ trạm y tế cơ sở đến dữ liệu số toàn dân
Điểm mạnh của chiến dịch khám sức khỏe toàn dân ở Đà Nẵng nằm ở cách triển khai: bắt đầu từ tuyến cơ sở, lan rộng lên toàn hệ thống y tế. Trước khi chiến dịch 100 ngày chính thức bắt đầu, nhiều địa phương đã đồng loạt tổ chức khám, sàng lọc sức khỏe cho người dân tại trạm y tế phường, xã. Tại P.Liên Chiểu, hơn 600 người được khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí với đầy đủ nội dung từ khám tổng quát, xét nghiệm máu, nước tiểu đến chụp X-quang tim phổi và siêu âm khi cần thiết. Con số này tiếp tục lặp lại ở nhiều nơi, như P.An Thắng với khoảng 750 lượt khám và các xã Tam Xuân, Tiên Phước tổ chức khám cho hàng trăm người thuộc nhóm ưu tiên. Ở tầng hệ thống, thành phố huy động 25 trung tâm y tế khu vực, 93 trạm y tế xã, phường với 194 điểm trạm, cùng mạng lưới bệnh viện công và tư để đưa khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc bệnh miễn phí đến gần 1 triệu người thuộc nhóm được ngân sách bảo đảm kinh phí. Cùng lúc, Hệ thống Báo cáo khám sức khỏe toàn dân được đưa vào vận hành để xây dựng cơ sở dữ liệu sức khỏe và hồ sơ sức khỏe điện tử. Cách làm này cho thấy Đà Nẵng không chỉ tổ chức khám mà còn coi dữ liệu là “xương sống” cho chăm sóc sức khỏe dự phòng lâu dài.
Người dân được gì từ sàng lọc bệnh miễn phí và hồ sơ sức khỏe điện tử?
Nếu không có lợi ích rõ ràng, khám sức khỏe toàn dân rất dễ trở thành một chiến dịch hình thức. Những gì đang diễn ra tại Đà Nẵng cho thấy điều ngược lại. Người dân được tiếp cận khám lâm sàng, xét nghiệm, chụp X-quang, đo điện tim, khám chuyên khoa mắt, răng miệng, tai mũi họng, sản phụ khoa… ngay tại địa phương, thay vì phải tự xoay xở lên tuyến trên. Đối với người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, hộ cận nghèo hay đồng bào vùng núi, xã đảo, đây không chỉ là sự hỗ trợ y tế mà còn là cơ hội hiếm có để kiểm tra sức khỏe định kỳ, được tư vấn điều trị và chuyển tuyến khi cần. Quan trọng hơn, khám sức khỏe toàn dân giúp phát hiện sớm tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh mắt, răng miệng và nhiều yếu tố nguy cơ khác để quản lý ngay từ tuyến cơ sở. Như một phát biểu đã nêu rõ: “Tính đến ngày 16-6-2026, các cơ sở y tế đã thực hiện khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho 260.924 người, tỷ lệ người dân đã được khám sức khỏe đạt 50,91% dân số”. Khi kết quả khám được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử theo nguyên tắc “một người dân – một mã định danh – một hồ sơ sức khỏe”, việc theo dõi sức khỏe trở nên liên tục, giúp giảm chi phí y tế về lâu dài và nâng cao chất lượng sống.
Thách thức về nhân lực, dữ liệu và câu hỏi trách nhiệm
Tuy nhiên, không nên lãng mạn hóa chiến dịch khám sức khỏe toàn dân như một hành trình bằng phẳng. Ngay trong các cuộc họp, lãnh đạo thành phố đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế: dữ liệu chưa đồng bộ, rà soát người đã và chưa khám còn bất cập, khả năng huy động người dân tại một số địa phương còn hạn chế; nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh phí và phối hợp giữa các đơn vị vẫn gặp khó khăn. Nói cách khác, bài toán không nằm ở ý tưởng, mà ở triển khai. Việc đặt mục tiêu 100% cư dân khám sức khỏe ít nhất một lần trong năm cùng tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử đến 15.12 là áp lực rất lớn cho tuyến cơ sở. Nếu không có phân bổ nguồn lực hợp lý và cơ chế giám sát minh bạch, chiến dịch 100 ngày dễ biến thành cuộc chạy đua chỉ tiêu. Thành phố đã yêu cầu xem đây là nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về tiến độ và kết quả tại địa phương. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng thực chất đến đâu sẽ thể hiện ở việc có để bất kỳ người dân nào “có nhu cầu mà không có nơi khám”, như cảnh báo đã được nêu ra.
Từ chiến dịch 100 ngày đến tầm nhìn chăm sóc sức khỏe dự phòng lâu dài
Chiến dịch khám sức khỏe toàn dân 100 ngày của Đà Nẵng không phải nảy sinh trong khoảng trống chính sách. Nó bám sát tinh thần Nghị quyết 72 về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, trong đó nhấn mạnh nhiệm vụ khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí cho người dân ít nhất mỗi năm một lần. Đà Nẵng chọn cách hiện thực hóa bằng một chương trình quy mô lớn nhất từ trước đến nay, dựa trên triết lý: chăm sóc sức khỏe chủ động, lấy phòng bệnh làm nền tảng, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe liên tục. Khi dữ liệu khám được liên thông, hồ sơ sức khỏe điện tử hoàn thiện và khám sức khỏe định kỳ trở thành thói quen, thành phố sẽ có nền tảng để quản lý bệnh mạn tính hiệu quả hơn, giảm gánh nặng lên bệnh viện và ngân sách. Đây là hướng đi hợp lý nếu muốn xây dựng hệ thống y tế thông minh, lấy người dân làm trung tâm. Câu hỏi còn lại không phải “có nên làm hay không”, mà là “làm đến cùng như thế nào”: liệu sau chiến dịch 100 ngày, Đà Nẵng có tiếp tục duy trì nhịp độ chăm sóc sức khỏe dự phòng, hay để mọi thứ chùng xuống sau khi các chỉ tiêu được báo cáo hoàn thành? Câu trả lời sẽ quyết định chiến dịch này có trở thành bước ngoặt hay chỉ là một điểm nhấn ngắn hạn.
