Khám sức khỏe toàn dân: từ khẩu hiệu đến chiến lược chăm sóc sức khỏe chủ động
Khám sức khỏe toàn dân là chiến dịch tổ chức khám định kỳ và khám sàng lọc miễn phí cho toàn bộ cư dân trên địa bàn, kết hợp tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử thống nhất để phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật, can thiệp kịp thời và chuyển hệ thống y tế từ chăm sóc thụ động sang chủ động phòng ngừa. Đây không phải hoạt động từ thiện đơn lẻ, mà là một chiến lược sức khỏe cộng đồng có mục tiêu, chỉ tiêu và nguồn lực rõ ràng. Điểm đáng chú ý là các thành phố lớn đặt thẳng mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe ít nhất một lần trong năm, coi đó là nhiệm vụ chính trị chứ không phải dịch vụ y tế mang tính tùy chọn. Cách tiếp cận này cho thấy tư duy mới: sức khỏe cộng đồng được quản lý như một dữ liệu quan trọng, không chờ bệnh nhân tự đến bệnh viện mà chủ động tìm, đo, ghi nhận và theo dõi.
TPHCM: khởi động từ phường Tân Định với hồ sơ sức khỏe điện tử
TPHCM chọn khởi động chiến dịch phòng ngừa bệnh từ cấp cơ sở, với chương trình phát động tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử gắn với khám sức khỏe toàn dân diễn ra tại phường Tân Định vào ngày 2/8. Không phải ngẫu nhiên, đây là bước đi đầu tiên để hiện thực hóa mục tiêu đầy tham vọng: tổ chức khám sức khỏe, tầm soát sàng lọc cho 100% người dân ít nhất một lần trong năm. Người dân thường trú và tạm trú tại 15 khu phố được khám sức khỏe miễn phí với nhiều chuyên khoa, được tư vấn dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe, tiêm chủng, đồng thời được hướng dẫn cài đặt và sử dụng VNeID, ứng dụng Công dân số và ứng dụng Tân Định số. Đây là sự kết hợp thông minh giữa y tế và chuyển đổi số: mỗi lần khám là một lần cập nhật dữ liệu, dần hình thành cơ sở dữ liệu sức khỏe toàn dân để quản lý liên tục, thay vì những tờ giấy kết quả rời rạc dễ thất lạc.
Đà Nẵng: Chiến dịch 100 ngày và kỷ luật dữ liệu để đạt 100% dân số
Trong khi TPHCM khởi động từ từng phường, Đà Nẵng chọn cách tạo xung lực bằng Chiến dịch 100 ngày cao điểm khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí cho người dân từ ngày 10-8. Thành phố không nói chung chung; Sở Y tế được yêu cầu sớm hoàn thiện thủ tục phân bổ 123,8 tỷ đồng để các đơn vị có nguồn lực triển khai. Đây là khoản đầu tư đáng kể, thể hiện quyết tâm biến chăm sóc sức khỏe chủ động thành chính sách có ngân sách đi kèm. Đáng nói hơn, lãnh đạo thành phố xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, yêu cầu Chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu chịu trách nhiệm trực tiếp về tỷ lệ người dân được khám. Tính đến ngày 2-8, Đà Nẵng đã có 1.823.480 người được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc từ nhiều nguồn khác nhau. Mục tiêu được đặt ra là 100% người dân được khám ít nhất một lần trong năm và 100% có Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, hoàn thành trước 15-12. Đây là cách đặt chỉ tiêu rõ người, rõ việc, tránh chuyện "tổ chức nhiều buổi" nhưng ít người thực sự được khám.
Từ chữa bệnh sang phòng bệnh: lợi ích và thách thức với người dân
Khám sức khỏe toàn dân và sàng lọc miễn phí chỉ có ý nghĩa nếu người dân coi đó là quyền lợi và trách nhiệm, chứ không phải phiền phức. Lợi ích rất rõ: mỗi người biết được tình trạng sức khỏe bản thân, được phát hiện sớm các bệnh mạn tính, bệnh lây nhiễm và nguy cơ tiềm ẩn, từ đó điều chỉnh dinh dưỡng, lối sống, tham gia tiêm chủng, điều trị kịp thời. Câu khẩu hiệu “Phòng bệnh hơn chữa bệnh” được đưa vào tinh thần chương trình không phải để trang trí, mà để nhấn mạnh rằng chi phí xã hội cho một lần khám sàng lọc sẽ thấp hơn rất nhiều so với điều trị biến chứng muộn. Tuy nhiên, thách thức không nhỏ: dữ liệu dân cư chưa đồng bộ, khó huy động người lao động tự do, người không có bảo hiểm y tế, người sống ở vùng khó tiếp cận. Nếu không giải quyết được những "điểm nghẽn" này, mục tiêu 100% dân số sẽ bị kéo xuống bởi nhóm yếu thế – những người cần chăm sóc sức khỏe chủ động nhất lại dễ bị bỏ sót.
Kết luận: muốn dân khỏe phải coi khám định kỳ là chuẩn mực mới
Hai điểm chung nổi bật của các chiến dịch khám sức khỏe toàn dân là mục tiêu 100% người dân được khám ít nhất một lần và xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử cho mỗi người. Đây là chuẩn mực mới của chăm sóc sức khỏe chủ động: không chờ người bệnh, mà coi khám định kỳ và sàng lọc miễn phí là một phần trong đời sống cộng đồng. Ở góc độ người dân, thái độ quyết định thành công của chính sách. Nếu chúng ta vẫn ngại đến cơ sở y tế khi chưa có triệu chứng, mọi nỗ lực của chính quyền sẽ bị giảm hiệu quả. Ngược lại, nếu coi việc tham gia chiến dịch phòng ngừa bệnh là cách bảo vệ bản thân và gia đình, cơ sở dữ liệu sức khỏe toàn dân sẽ hình thành, hệ thống y tế dự phòng sẽ mạnh hơn, chi phí chữa bệnh sẽ giảm. Khi khám định kỳ trở thành thói quen, một thành phố khỏe mạnh – văn minh – hiện đại không chỉ còn là khẩu hiệu.
